توحید در نهج البلاغه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
| موضوع مرتبط = توحید | | موضوع مرتبط = توحید | ||
| عنوان مدخل = توحید | | عنوان مدخل = توحید | ||
| مداخل مرتبط = [[توحید در لغت]] - [[توحید در قرآن]] - [[توحید در حدیث]] - [[توحید در نهج البلاغه]] - [[توحید در کلام اسلامی]] - [[توحید در اخلاق اسلامی]] - [[توحید در معارف دعا و زیارات]] - [[توحید در معارف و سیره علوی]] - [[توحید در معارف و سیره فاطمی]] - [[توحید در معارف و سیره سجادی]] - [[توحید در معارف و سیره امام کاظم]] - [[توحید در معارف و سیره امام جواد]] - [[توحید در فقه اسلامی]] - [[توحید در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | | مداخل مرتبط = [[توحید در لغت]] - [[توحید در قرآن]] - [[توحید در حدیث]] - [[توحید در نهج البلاغه]] - [[توحید در کلام اسلامی]] - [[توحید در اخلاق اسلامی]] - [[توحید در عرفان اسلامی]] - [[توحید در معارف دعا و زیارات]] - [[توحید در معارف و سیره علوی]] - [[توحید در معارف و سیره فاطمی]] - [[توحید در معارف و سیره سجادی]] - [[توحید در معارف و سیره امام کاظم]] - [[توحید در معارف و سیره امام جواد]] - [[توحید در فقه اسلامی]] - [[توحید در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[توحید]] از ریشه | [[توحید]] از ریشه «وحد» بهمعنای یکی گرفتن است. [[توحید]] ریشه در [[فطرت انسانها]] دارد. [[اعتقاد]] یا [[رفتار]] غیرتوحیدی نشانه [[انحراف]] از [[فطرت]] و ناشی از عوامل روانی، محیطی، جغرافیایی، [[تاریخی]] و غیره است. توحید بهمعنای تأکید بر [[یکتایی خدا]] و [[نفی]] هرگونه [[شرک]]، اصلیترین [[پیام]] [[ادیان آسمانی]] است. مرحله کمال تصدیق [[خداوند]] نیز، بیهمتا دانستن اوست. اساس دین، [[شناخت خداوند]] است و کمال [[شناخت]] او، تصدیق به وجود او، و کمال تصدیق به وجود او، یکتا و یگانه دانستن اوست<ref>{{متن حدیث|أَوَّلُ الدِّينِ مَعْرِفَتُهُ وَ كَمَالُ مَعْرِفَتِهِ التَّصْدِيقُ بِهِ وَ كَمَالُ التَّصْدِيقِ بِهِ تَوْحِيدُهُ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>. | ||
[[امام علی]]{{ع}} در نهج البلاغه ابعاد مختلف توحید را مورد نظر قرار دادهاند و آن را به زبانهای مختلف بیان کردهاند. این ابعاد عبارتاند از: | [[امام علی]]{{ع}} در نهج البلاغه ابعاد مختلف توحید را مورد نظر قرار دادهاند و آن را به زبانهای مختلف بیان کردهاند. این ابعاد عبارتاند از: | ||
# '''[[حقیقت توحید]]:''' همانگونه که اشاره شد، توحید بهمعنای تصدیق به [[یگانگی خداوند]] است. به کسی [[موحد]] گفته میشود که هرگونه شرکی را [[انکار]] کند. خداوند موجودی یگانه است و هرگز [[شریک]] و مانندی ندارد. امام علی{{ع}} فرمود: هرچه را واحد نامند اندک و تنهاست، جز او که یگانه است و بر همگان [[فرمانروا]]<ref>{{متن حدیث|كُلُّ مُسمًّى بِالْوَحْدَةِ غَيْرَهُ قَلِيلٌ وَ كُلُّ عَزِيزٍ غَيْرَهُ ذَلِيلٌ وَ كُلُّ قَوِيٍّ غَيْرَهُ ضَعِيفٌ وَ كُلُّ مَالِكٍ غَيْرَهُ مَمْلُوكٌ وَ كُلُّ عَالِمٍ غَيْرَهُ مُتَعَلِّمٌ وَ كُلُّ قَادِرٍ غَيْرَهُ يَقْدِرُ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۶۵.</ref>. و نیز فرمود: (خداوند) یکتا نه از روی شمار<ref>{{متن حدیث|الْأَحَدِ بِلَا تَأْوِيلِ عَدَدٍ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۵۲.</ref>. تعبیر به | # '''[[حقیقت توحید]]:''' همانگونه که اشاره شد، توحید بهمعنای تصدیق به [[یگانگی خداوند]] است. به کسی [[موحد]] گفته میشود که هرگونه شرکی را [[انکار]] کند. خداوند موجودی یگانه است و هرگز [[شریک]] و مانندی ندارد. امام علی{{ع}} فرمود: هرچه را واحد نامند اندک و تنهاست، جز او که یگانه است و بر همگان [[فرمانروا]]<ref>{{متن حدیث|كُلُّ مُسمًّى بِالْوَحْدَةِ غَيْرَهُ قَلِيلٌ وَ كُلُّ عَزِيزٍ غَيْرَهُ ذَلِيلٌ وَ كُلُّ قَوِيٍّ غَيْرَهُ ضَعِيفٌ وَ كُلُّ مَالِكٍ غَيْرَهُ مَمْلُوكٌ وَ كُلُّ عَالِمٍ غَيْرَهُ مُتَعَلِّمٌ وَ كُلُّ قَادِرٍ غَيْرَهُ يَقْدِرُ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۶۵.</ref>. و نیز فرمود: (خداوند) یکتا نه از روی شمار<ref>{{متن حدیث|الْأَحَدِ بِلَا تَأْوِيلِ عَدَدٍ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۵۲.</ref>. تعبیر به «[[احد]]» (بهمعنای یکتا) ما را به قله توحید رهنمون میسازد. [[احد]]، موجود یگانهای است که از هرگونه ترکیب [[منزه]] است. منظور از این [[کلام]] نفی مشابهت خداوند به [[آفریدگان]] در همه موارد، از جمله جسم، جنس، نوع و اشکال و مقادیر و رنگ و... است. | ||
# '''کمال توحید:''' از دیدگاه [[امام علی]]{{ع}} [[توحید]] کمالی دارد که هرکسی به آن کمال نمیرسد. ایشان میفرماید: درست [[باور]] داشتن او یگانه انگاشتن اوست و یگانه انگاشتن، او را به سزا [[اطاعت]] کردن و بهسزا اطاعت کردن او، صفتها را از او زدودن<ref>{{متن حدیث|كَمَالُ التَّصْدِيقِ بِهِ تَوْحِيدُهُ وَ كَمَالُ تَوْحِيدِهِ الْإِخْلَاصُ لَهُ وَ كَمَالُ الْإِخْلَاصِ لَهُ نَفْيُ الصِّفَاتِ عَنْهُ لِشَهَادَةِ كُلِّ صِفَةٍ أَنَّهَا غَيْرُ الْمَوْصُوفِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>. و نیز میفرماید: در واقع حضرت صفات ثبوتیه [[خداوند]] را بیان میفرماید که [[درک]] آن صفات در ذات ربوبی برای [[انسانها]] امری محال است. از اینرو کمال توحید در آن است که صفات ثبوتیه را در بالاترین حد بدانیم و خداوند را از هرگونه صفتی که محدود و جدای از ذات اوست، [[منزه]] بدانیم. | # '''کمال توحید:''' از دیدگاه [[امام علی]]{{ع}} [[توحید]] کمالی دارد که هرکسی به آن کمال نمیرسد. ایشان میفرماید: درست [[باور]] داشتن او یگانه انگاشتن اوست و یگانه انگاشتن، او را به سزا [[اطاعت]] کردن و بهسزا اطاعت کردن او، صفتها را از او زدودن<ref>{{متن حدیث|كَمَالُ التَّصْدِيقِ بِهِ تَوْحِيدُهُ وَ كَمَالُ تَوْحِيدِهِ الْإِخْلَاصُ لَهُ وَ كَمَالُ الْإِخْلَاصِ لَهُ نَفْيُ الصِّفَاتِ عَنْهُ لِشَهَادَةِ كُلِّ صِفَةٍ أَنَّهَا غَيْرُ الْمَوْصُوفِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>. و نیز میفرماید: در واقع حضرت صفات ثبوتیه [[خداوند]] را بیان میفرماید که [[درک]] آن صفات در ذات ربوبی برای [[انسانها]] امری محال است. از اینرو کمال توحید در آن است که صفات ثبوتیه را در بالاترین حد بدانیم و خداوند را از هرگونه صفتی که محدود و جدای از ذات اوست، [[منزه]] بدانیم. | ||
# برهان توحید: خداوند [[شریک]] ندارد؛ زیرا اگر شریکی برای او باشد، باید همانند خداوند آثار وجودی خود را ظاهر کند. این آثار وجودی را امام علی{{ع}} در سه فراز بیان فرموده است: [[ارسال رسولان]]، [[پادشاهی]] و تدبیر مُلک هستی و [[افعال]] [[حکیمانه]] و صفات<ref>{{متن حدیث|وَ اعْلَمْ يَا بُنَيَّ أَنَّهُ لَوْ كَانَ لِرَبِّكَ شَرِيكٌ لَأَتَتْكَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَيْتَ آثَارَ مُلْكِهِ وَ سُلْطَانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>. امام علی{{ع}} برای [[اثبات وجود خداوند]] به خود وجود و نشانههای آن، که از هر چیزی آشکارتر است، استناد میکند. از بیانات [[امام]] معلوم میشود که مرتبه خداوند در یگانگی، همان مرتبه [[احدیت]] است که با هیچ ترکیبی سازگار نیست و آن، مرحله واجب الوجود است، یعنی هستی مطلقی که از دایره پدیدهها خارج است و خود، علت ایجاد همه پدیدههای هستی. چنین موجودی [[غنی]] علیالاطلاق نام دارد و غنی علیالاطلاق در ذات، صفات و [[افعال]]، موجودی یگانه است. | # برهان توحید: خداوند [[شریک]] ندارد؛ زیرا اگر شریکی برای او باشد، باید همانند خداوند آثار وجودی خود را ظاهر کند. این آثار وجودی را امام علی{{ع}} در سه فراز بیان فرموده است: [[ارسال رسولان]]، [[پادشاهی]] و تدبیر مُلک هستی و [[افعال]] [[حکیمانه]] و صفات<ref>{{متن حدیث|وَ اعْلَمْ يَا بُنَيَّ أَنَّهُ لَوْ كَانَ لِرَبِّكَ شَرِيكٌ لَأَتَتْكَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَيْتَ آثَارَ مُلْكِهِ وَ سُلْطَانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>. امام علی{{ع}} برای [[اثبات وجود خداوند]] به خود وجود و نشانههای آن، که از هر چیزی آشکارتر است، استناد میکند. از بیانات [[امام]] معلوم میشود که مرتبه خداوند در یگانگی، همان مرتبه [[احدیت]] است که با هیچ ترکیبی سازگار نیست و آن، مرحله واجب الوجود است، یعنی هستی مطلقی که از دایره پدیدهها خارج است و خود، علت ایجاد همه پدیدههای هستی. چنین موجودی [[غنی]] علیالاطلاق نام دارد و غنی علیالاطلاق در ذات، صفات و [[افعال]]، موجودی یگانه است. | ||