|
|
| خط ۱۱: |
خط ۱۱: |
|
| |
|
| == شأن نزول آیه در روایات == | | == شأن نزول آیه در روایات == |
| طبق روایات فراوانی که در کتابهای [[شیعه]] و [[اهل]] [[سنّت]] وجود دارد، [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، علی و شیعیانش را خیر البریّه معرّفی کرده است. | | طبق روایات فراوانی که در کتابهای [[شیعه]] و [[اهل سنّت]] وجود دارد، [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، علی و شیعیانش را "خیر البریّه" معرّفی کرده است. این روایات توسط محدثان و مفسران بزرگ عامه و در منابع معتبر آنها نقل شده است که در بخش بعد به تفصیل به ذکر نمونههایی از آنها میپردازیم. |
| | |
| این روایات در کتب مختلفی آمده است، از جمله: «شواهد التّنزیل» نوشته [[حاکم]] حسکانی؛ «الصّواعق المحرقة» تألیف [[ابن حجر]] هیثمی<ref>الصّواعق المحرقة، ص۹۶ (به نقل از پیام قرآن، ج ۹، ص۲۶۱).</ref>؛ «الدّرّ المنثور» نوشته سیوطی<ref>الدّرّ المنثور، ج ۶، ص۳۷۹ (به نقل از پیام قرآن، ج ۹، ص۲۶۰).</ref>؛ «[[نور الابصار]]» از آثار [[محمّد]] شبلنجی<ref>نور الابصار، ص۷۰ و ۱۱۰ (به نقل از پیام قرآن، ج ۹، ص۲۶۱).</ref>؛ «[[تفسیر طبری]]»<ref>تفسیر طبری، ج ۳۰، ص۱۷۱.</ref>؛ «[[روح المعانی]]» از تألیفات آلوسی<ref>روح المعانی، ج ۳۰، ص۲۰۷.</ref>؛ «[[مناقب]] خوارزمی»<ref>مناقب خوارزمی، ص۴۲۱، طبع تهران (به نقل از احقاق الحق، ج ۳، ص۲۸۹).</ref>؛ «فتح [[الغدیر]]» نوشته علّامه شوکانی<ref>فتح الغدیر، ج ۵، ص۴۶۴، طبع مصر (به نقل از احقاق الحق، ج ۳، ص۲۹۱).</ref>. | |
| | |
| تنها در شواهد التّنزیل بیش از بیست [[روایت]] در ذیل [[آیه خیر البریه]] نقل شده است، که سه نمونه از آن [[روایات]] را [[انتخاب]] کردهایم. به این روایات توجه کنید:
| |
| # [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[صحابی]] معروف [[پیامبر]]{{صل}}، چنین نقل میکند: با پیامبر و عدهّای از [[مسلمانان]] کنار [[خانه خدا]]، [[کعبه]] معظّمه، نشسته بودیم، ناگهان علی{{ع}} از دور نمایان شد؛ هنگامی که چشم پیامبر به علی افتاد، نگاهی به [[اصحاب]] کرد و فرمود: «برادرم علی به سوی شما میآید، سپس رو به سوی کعبه کرد و فرمود: قسم به خدای کعبه که تنها علی و شیعیانش در [[روز قیامت]] از [[رستگاران]] هستند؛ زیرا به [[خدا]] [[سوگند]] او قبل از همه شما به خدا [[ایمان]] آورد، و [[قیام]] او به [[فرمان خدا]] بیش از همه شما است، وفایش به [[عهد الهی]] از همه بیشتر، و قضاوتش به [[حکم]] اللَّه افزونتر و مساواتش در تقسیم ([[بیت المال]]) از همه زیادتر، عدالتش درباره [[رعیّت]] از همه فزونتر، و مقامش نزد [[خداوند]] از همه بالاتر است. جابر میگوید: در اینجا بود که [[آیه شریفه]] [[خیر]] البریّه نازل شد و پس از [[نزول آیه]] فوق، هرگاه مسلمانان علی را میدیدند، میگفتند: بهترین مخلوق خدا پس از [[رسول]] اللَّه آمد»<ref>{{متن حدیث|قَدْ أَتاکُمْ أَخی، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی الْکَعْبَةِ، فَقالَ وَ رَبِّ هذِهِ الْبُنْیَةِ! إِنَّ هذا وَ شِیعَتَهُ هُمُ الفائِزونَ یَوْمَ الْقیامَةِ، ثمَّ أَقْبَلَ عَلَیْنا بِوَجْهِهِ، فَقالَ: أَما وَ اللَّهِ إِنّهُ أَوَّلُکُمْ ایماناً باللَّهِ، وَ اقْوَمُکُمْ بأمر اللَّهِ وَ أَوفاکُم بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَقْضاکُمْ بِحُکْمِ اللَّهِ وَ أَقْسَمُکُمْ بِالسَّوِیَّةِ وَ أَعْدَلُکُمْ فی الرَّعیَّةِ وَ أَعْظَمُکُمْ عِنْدَ اللَّه مَزِیَّةً. قالَ جابِرُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا...* خَیْرُ الْبَرِیَّةِ» فَکانَ عَلِیٌّ إِذا أَقْبَلَ قالَ أَصْحابُ مُحَمّدٍ: قَدْ أَتاکُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ بَعْدَ رَسُول اللَّهِ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۲.</ref>. از جملهای که ذیل [[روایت]] آمده استفاده میشود روایت فوق در بین همه [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] مشهور بوده است؛ بنابراین، نقل آن اختصاصی به [[ابن عبّاس]] و [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[ابو برزه]] ندارد!
| |
| # جابر در روایت دیگری میگوید: هنگام که [[آیه]] خیر البریّه نازل شد، [[پیامبر]]{{صل}} رو به علی{{ع}} کرد و فرمود: «منظور از خیر البریّه تو و [[شیعیان]] تو میباشد. در [[روز قیامت]] تو و شیعیانت بر من وارد میشوید، در حالی که هم [[خدا]] از شما [[راضی]] است و هم شما از [[خداوند]] [[خشنود]] هستید»<ref>{{متن حدیث|هُمْ أَنْتَ وَ شِیعَتُکَ، تَرِدُ عَلَیَّ وَ شِیعَتُکَ رَاضِینَ مَرْضِیِّیْنَ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۰.</ref>.
| |
| # [[ابو برزه اسلمی]] میگوید: هنگامی که آیه خیر البریّه نازل شد، پیامبر{{صل}} به علی{{ع}} فرمود: «ای علی! [[خیر]] البریّه تو و شیعیان تو هستند و وعدهگاه من و تو در روز قیامت در کنار [[حوض کوثر]] است»<ref>{{متن حدیث|هُمْ أَنْتَ وَ شِیعَتُکَ یا عَلِیّ، وَ میعادُ ما بَیْنی وَ بَینکَ الْحَوْضُ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۵۹.</ref>.
| |
| # [[ابن عساکر]] روایت جالبی در شرح [[آیه شریفه]] خیر البریّه از [[عایشه]] نقل میکند. طبق این روایت، شخصی از عایشه درباره علی پرسید، عایشه (با اینکه رابطه خوبی با علی نداشت، بلکه علیه علی [[آتش]] [[جنگ جمل]] را افروخته بود) گفت: «علی [[برترین]] [[خلق]] خداوند است، هر کس [[بغض]] علی را در سینه داشته باشد، او [[کافر]] است!»<ref>به نقل از احقاق الحق، ج ۳، ص۳۸۸.</ref>.
| |
| #[[مقاتل بن سلیمان]] از [[ابن عباس]] [[روایت]] کرده است که این [[آیه]] در شأن [[امام علی]] {{ع}} و [[اهل بیت]] {{ع}} او نازل شده است<ref>مجمع البیان، ۱۰/ ۵۲۴.</ref>. در روایتی از [[ابوبرزه]] [[نقل]] است که چون [[پیامبر اسلام]] {{صل}} این [[آیه]] را قرائت کرد، فرمود: "[[یا علی]]! آنان، تو و شیعیانت هستید و [[وعده]] من و شما، [[حوض کوثر]]!"<ref>شواهد التنزیل، ۲/ ۴۶۱.</ref> با بررسی این [[آیه]] و احادیثی که آن را [[تفسیر]] کردهاند، بر میآید که [[خداوند]] و [[پیامبر]] گرامیاش {{صل}}، شایستهترین کس به [[خلافت]] را معرفی کردهاند تا [[امامت]] و [[هدایت]] [[امت]] به دست شایستگان افتد و [[مسلمانان]] از [[گمراهی]] و حیرانی در [[امان]] مانند. نیز از این [[روایات]] میتوان فهمید که اصطلاح "[[شیعه]]" در عصر پیامبر {{صل}} و به دست ایشان پدید آمده و میان [[مسلمانان]] رواج یافته است.
| |
| | |
| نتیجه اینکه، طبق [[روایات]] بسیار فراوانی که در ذیل آیه خیر البریّه وارد شده، منظور از خیر البریّه علی{{ع}} است.<ref>نک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۷/ ۲۱۰؛ همو، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۴۳۷ ـ ۴۴۵؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۸ ـ ۴۹.</ref>.
| |
|
| |
|
| == احادیث مرتبط با آیه == | | == احادیث مرتبط با آیه == |
