چه زمانی ندای آسمانی تحقق پیدا می‌کند؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

:::::*'''دو ندای دیگر در ماه رمضان، ایضا در وقت فجر و غروب خورشید''': این ندا تصریح به حتمیت او نشده و منادی نیز معلوم نیست و روزش نیز معلوم نیست و آن‌چه نزد این حقیر ظاهر است آن است که این ندا از علامات نیست و در رمضان دوم که بعد از ظهور است خواهد بود هنگام جنگ با سفیانی و دجال. از [[امیر المؤمنین]] {{ع}} فرمود: "منادی ندا می‌کند در ماه رمضان از ناحیه مشرق در وقت فجر: {{عربی|اندازه=150%|""یا أهل الهدی اجتمعوا""}}:‌ای اهل هدایت جمع شوید! و منادی ندا می‌کند از طرف مغرب بعد از غروب خورشید (بعد از غروب شفق به سند دیگر): {{عربی|""یا أهل الباطل اجتمعوا""}}:‌ای اهل باطل جمع شوید" و فردای آن روز خورشید رنگ‌به‌رنگ شود، پس زرد شود باز سیاه و تیره گردد و روز سوم خداوند بین حق و باطل جدا کند".

::::::چنین نبوده و نیست که خداوند واگذارد مؤمنین را بر آن‌چه شما هستید، تا این‌که خبیث را از طیب جدا کند"<ref>غیبت نعمانی، ص ۲۱۹؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ۳۶۵، ح ۱۴۵.</ref>. در حدیث دیگر به عجلان فرمود: "روزها و شب‌ها نخواهد گذشت، تا این‌که منادی ندا کند از آسمان: {{عربی|اندازه=150%|""یا أهل الحق اعتزلوا و یا أهل الباطل اعتزلوا""}} "ای اهل حق! جدا شوید و‌ای اهل باطل جدا شوید، پس این جماعت از آن جماعت منعزل و جدا شوند". گفت: "بار دیگر مخلوط خواهند شد؟" فرمود: "کلا خداوند در قرآن فرموده: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ...}}﴾}}<ref>الزام الناصب، ج ۲، ۱۱۲؛ تفسیر نور الثقلین ۱، ۴۱۴، ح ۴۴۷.</ref> این دو حدیث مانند حدیث [[امیر المؤمنین]] {{ع}} است، ولی تصریح ندارد به این‌که در ماه رمضان است.

::::::ندای دیگر نیز در هنگام گرفتن بیعت برای آن حضرت می‌کند، [[حضرت باقر]] {{ع}} فرمود: "در مقابل او در مابین رکن و مقام ایستاده و می‌گوید: {{عربی|اندازه=150%|""البیعة لله""}}<ref>غیبت طوسی، ص ۴۵۳، ح ۴۵۹؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ۲۹۰، ح ۳۰.</ref>.

:::::#'''پیش از ظهور:''' آنچه مشهور است اینکه [[صیحه آسمانی]]، در ماه مبارک رمضان اتفاق خواهد افتاد. [[نعمانی]] با ذکر سند از [[ابوبصیر]] و از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده که فرمود:{{عربی|اندازه=150%|"...الصَّيْحَةُ لَا تَكُونُ إِلَّا فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لِأَنَّ شَهْرَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ وَ الصَّيْحَةُ فِيهِ هِيَ صَيْحَةُ جَبْرَئِيلَ{{ع}} إِلَى هَذَا الْخَلْقِ ثُمَّ قَالَ: يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ{{ع}} فَيَسْمَعُ مَنْ بِالْمَشْرِقِ وَ مَنْ بِالْمَغْرِب‏ ..."}}<ref>...آن صیحه جز در ماه رمضان ماه خدا بر نخواهد خاست؛ همان آوای بس بلند جبرئیل{{ع}} بدین مردمان است، بعد فرمود: ندا کننده‌ای از آسمان به نام حضرت قائم {{ع}} ندا سر می‌دهد و هر که در مشرق و مغرب است، می‌شنود...؛ الغیبه للنعمانی، ص ۲۵۴.</ref>. همۀ کسانی که این روایت و مانند آن را نقل کرده‌اند، زمان آن را پیش از ظهور دانسته‌اند.

:::::#'''هنگام ظهور:''' از بعضی از روایات استفاده می‌شود: [[ندای آسمانی]] هم زمان با [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} رخ خواهد داد. [[ابو بصیر]] از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده که فرمود:{{عربی|اندازه=150%|"...فَلَا يَزَالُونَ بِتِلْكَ الْحَالِ حَتَّى يُنَادِيَ مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ فَإِذَا نَادَى فَالنَّفِيرَ النَّفِيرَ فَوَ اللَّهِ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ يُبَايِعُ النَّاسَ بِأَمْرٍ جَدِيدٍ وَ كِتَابٍ جَدِيدٍ وَ سُلْطَانٍ جَدِيدٍ مِنَ السَّمَاء..."}}<ref>... پس پیوسته بدان حال خواهند بود تا اینکه ندا کننده‌ای از آسمان، آواز برآورد و چون ندا برآمد: پس کوچ کنید! کوچ کنید؛ به خدا سوگند! گویی به او می‌نگرم که در میان رکن و مقام از مردم، به امری نوین و فرمانی جدید و نظامی تازه از آسمان بیعت گیرد؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۳، ح ۲۲.</ref>. [[شیخ صدوق]] از [[محمد بن مسلم]] از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده است:{{عربی|اندازه=150%|"...وَ جَاءَتْ صَيْحَةٌ مِنَ السَّمَاءِ بِأَنَّ الْحَقَّ فِيهِ وَ فِي شِيعَتِهِ فَعِنْدَ ذَلِكَ خُرُوجُ قَائِمِنَا ..."}}<ref>...صیحه‌ای از آسمان بیاید و بگوید: حقّ با او و شیعیان اوست؛ در این هنگام است که قائم ما خروج می‌کند...؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۳۰، ح ۱۶.</ref>. در این روایات نوعی هم‌زمانی بین ندای آسمانی و خروج حضرت به چشم می‌آید. مفید نیز در روایتی این هم زمانی را در روایتی از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} این گونه نقل کرده است: {{عربی|اندازه=150%|"إِذَا كَانَ عِنْدَ خُرُوجِ الْقَائِمِ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَيُّهَا النَّاسُ قُطِعَ عَنْكُمْ مُدَّةُ الْجَبَّارِينَ وَ وُلِّيَ الْأَمْرَ خَيْرُ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ فَالْحَقُوا بِمَكَّة..."}}<ref>هنگامی که نزدیک خروج قائم شد، ندا دهنده‌ای از آسمان آواز می‌دهد: ای مردم! زمان ستم‌گران به سر رسیده و ولی امر بهترینِ امت محمد است؛ پس به مکه برسید؛ الاختصاص، ص ۲۰۸.</ref>.

:::::#'''پس از ظهور:''' یکی از نویسندگان با متفاوت دانستن ظهور با قیام، زمان نداهای آسمانی را پس از ظهور و پیش از قیام دانسته، می‌نویسد: "نداهای آسمانی از بدو ظهور تا هنگام قیام، بسیار است، از جمله سه ندا است در ماه رجب و از بعضی روایات استفاده می‌شود که رجب پیش از قیام است"<ref>محمد جواد خراسانی، مهدی منتظر{{ع}}، ص ۲۹۷.</ref> مضمون بعضی از روایات نیز به نوعی مؤید این احتمال است؛ برای مثال ندا را پس از ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} و برای هلاک ستمگران دانسته است. نعمانی در روایتی از [[حسن بن محبوب]] نقل کرده که: [[امام رضا]]{{ع}} به من فرمود:{{عربی|اندازه=150%|"... يُنَادِي أَلَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ فُلَاناً عَلَى هَلَاكِ الظَّالِمِينَ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَأْتِي الْمُؤْمِنِينَ الْفَرَجُ..."}}<ref>ندا دهنده‌ای آواز می‌دهد: که خداوند به منظور برانداختن ستمگران، فلانی را برانگیخت. در این هنگام گشایشی برای مؤمنان دست می‌دهد و خداوند سینه‌های آنان را شفا می‌بخشد و عقده‌های دلشان بر طرف می‌گردد؛ الغیبة للنعمانی، ص ۱۸۰، ح ۲۸.</ref>. همچنین [[شیخ صدوق]] از [[امام رضا]]{{ع}} آورده است:{{عربی|اندازه=150%|"الرَّابِعُ مِنْ وُلْدِي ابْنُ سَيِّدَةِ الْإِمَاءِ ... وَ هُوَ الَّذِي يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ يَسْمَعُه‏ جَمِيعُ أَهْلِ الْأَرْضِ بِالدُّعَاءِ إِلَيْهِ يَقُولُ أَلَا إِنَّ حُجَّةَ اللَّهِ قَدْ ظَهَرَ عِنْدَ بَيْتِ اللَّهِ فَاتَّبِعُوه‏......"}}<ref>چهارمین از فرزندان من، فرزند سرور کنیزان... و او کسی است که از آسمان ندا کننده‌ای او را به نام ندا می‌کند و به وی دعوت می‌نماید؛ به گونه‌ای که همه اهل زمین آن ندا را می‌شنوند. می‌گویند: آگاه باشید! همانا حجت الهی در خانه خداوند آشکار شده است، پس از او پیروی کنید؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۷۱، ح ۵.</ref>. از آنجا که مضمون [[ندای آسمانی]]، نوعی بیان ظهور و حقانیت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} و نیز بیان تقابل بین جبهه کفر و [[ایمان]] است؛ بی تردید این رخداد پس از ظهور خواهد بود؛ چرا که هر آنچه گفته شده با پس از [[ظهور]] تناسب دارد تا پیش از [[ظهور]]<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۳ ، ص ۱۲۳.</ref>.

::::::*«روایت‌های متعددی دلالت بر رخ دادن ندا در ماه مبارک رمضان می‌کنند و برخی از آن‌ها، ندا را در شب جمعه که روز جمعه آن، برابر با بیست و سوّم ماه مبارک رمضان است؛ می‌دانند. در این قسمت به یک حدیث اشاره می‌شود. [[حارث بن مغیره]] گوید [[امام صادق|امام جعفر صادق]] فرمود: {{عربی|اندازه=150%|" الصَّيْحَةُ الَّتِي‏ فِي‏ شَهْرِ رَمَضَانَ‏ تَكُونُ‏ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ لِثَلَاثٍ‏ وَ عِشْرِينَ‏ مَضَيْنَ‏ مِنْ‏ شَهْرِ رَمَضَان‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}} <ref>ندایی که در ماه رمضان رخ می‌ دهد، زمان آن شب جمعه، بیست و سوّم ماه رمضان می‌باشد؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۶۸۱، باب۲۵، ح۱۶.</ref>»<ref>[[سید حسن زمانی|زمانی، سید حسن]]، [[نشانه‌های قیام حضرت مهدی (کتاب)|نشانه‌های قیام حضرت مهدی]]، ص ۴۳ - ۴۴.</ref>.

::::#'''پیش از ظهور:''' مشهور این است که [[صیحه آسمانی]]، در مباره مبارک رمضان اتفاق خواهد افتاد. [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند:{{عربی|اندازه=150%|"إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‏ ثُمَّ قَالَ الصَّيْحَةُ لَا تَكُونُ إِلَّا فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لِأَنَّ شَهْرَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ وَ الصَّيْحَةُ فِيهِ هِيَ صَيْحَةُ جَبْرَئِيلَ {{ع}} إِلَى هَذَا الْخَلْقِ ثُمَّ قَالَ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ {{ع}} فَيَسْمَعُ مَنْ بِالْمَشْرِقِ وَ مَنْ بِالْمَغْرِبِ..."}}<ref>... صیحه آسمانی حتما در ماه رمضان است، زیرا ماه رمضان ماه خداوند است و این صیحه هم صدای جبرئیل {{ع}} است که از طرف خداوند برای این مردم فرستاده می‌شود منادی از آسمان حضرت قائم {{ع}} را به اسم صدا می‌کند (محمد بن الحسن العسکری) پس هر کسی که در مشرق و مغرب زمین است این صدا را می‌شنود و به جهت ترسناک بودن این صدا، آن که در خواب است بیدار می‌شود و هر که ایستاده است می‌نشیند و آن که نشسته است برمی خیزد و سرپا می‌ایستد؛ محمد ابن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۳۵۴؛ مکیال المکارم، ج ۲، ص ۱۸۶.</ref>. خداوند رحمت کند کسی که آن صدا را بشنود و عبرت بگیرد و عملا این صدا را جواب بگوید (اطاعت کند که از [[امام مهدی|حضرت بقیة الله الاعظم]]{{ع}}) بر اینکه این صدا، صدای جبرئیل روح‌الامین است (پیام او خداوند برای جهانیان است). [[امام]]{{ع}} می‌فرماید: صدای آسمانی در شب بیست و سوم ماه رمضان خواهد بود برای شما تردیدی پیدا نشود، بشنوید و اطاعت کنید و در روز اخر ابلیس معلون فریاد می‌زند: ای مردم، آگاه باشید که فلانی مظلوم کشته شده است. برای اینکه مردم در شک بیفتند و گرفتار امتحان بشوند. چه بسا اشخاصی که در آن روز به خاطر شنیدن این صدا سرگردان و در آتش غضب خداوند سرنگون خواهند شد. پس وقتی که در ماه رمضان صدا را شنیدید (اینکه [[قائم آل محمد]] آمد) در آن شک نکنید و بدانید آن، صدای [[جبرئیل]] {{ع}} است و علامت حقانیت آن صدا این است که [[امام مهدی|حضرت قائم]]{{ع}} را به نام پدرش ذکر می‌کند (یعنی ان شاءالله می‌گوید: [[محمد بن الحسن العسگری]]{{عم}} آمد). این صدا چنان فراگیر است که حتی دختران پرده نشین نیز آن را نیز می‌شنوند و پدر و برادر خود را ترغیب می‌کنند که از منزل بیرون بروید و [[امام مهدی|امام عصر]] را یاری کنید [[امام باقر|امام پنجم]]{{ع}} می‌فرماید: دو صدا باید قبل از ظهور شنیده شود: یک صدا از آسمان که صدای جبرئیل است و صاحب این امر به نام پدرش معرفی می‌کند ([[محمد بن الحسن العسکری]]{{عم}})، صدای دوم صدای شیطان است که به نام فلانی است و می‌گوید او را مظلوم کشتند و می‌خواهد مردم را گمراه کند پس، از صدای اول متابعت کنید، اما بترسید از اینکه صدای دوم (صدای شیطان) شما را به گمراهی کشاند<ref>میکال المکارم، ج۲، ص ۱۸۶.</ref>.

::::#'''هنگام ظهور:''' از برخی روایات استفاده می‌شود که: [[ندای آسمانی]] هم زمان با ظهور [[امام زمان]] {{ع}} رخ خواهد داد. [[پیامبر خاتم|پیامبر اعظم ]]{{صل}} فرموده‌اند: {{عربی|اندازه=150%|"إِذَا كَانَ عِنْدَ خُرُوجِ الْقَائِمِ يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ أَيُّهَا النَّاسُ قُطِعَ عَنْكُمْ مُدَّةُ الْجَبَّارِينَ وَ وُلِّيَ الْأَمْرَ خَيْرُ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ فَالْحَقُوا بِمَكَّةَ"}}<ref>هنگامی که نزدیک خروج قائم شد، ندا دهنده‌ای از آسمان آواز می‌دهد: ای مردم، زمان ستم‌گران به سر رسیده و ولی امر بهترین امت محمد است، پس به مکه برسید؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۴- مفید، الاختصاص، ص ۲۰۸.</ref>؛[[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند: {{عربی|اندازه=150%|"وَ جَاءَتْ صَيْحَةٌ مِنَ السَّمَاءِ بِأَنَّ الْحَقَّ فِيهِ وَ فِي شِيعَتِهِ فَعِنْدَ ذَلِكَ خُرُوجُ قَائِمِنَا"}}<ref>صیحه‌ای از آسمان بیاید و بگوید: حق با او و شیعیان اوست، در این هنگام است که قائم ما خروج می‌کند؛ صدوق، کمال‌ الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۳۰، ح ۱۶.</ref>؛ [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}} فرمودند: {{عربی|اندازه=150%|"يَخْرُجُ الْمَهْدِيُّ وَ عَلَى رَأْسِهِ غَمَامَةٌ فِيهَا مُنَادٍ يُنَادِي هَذَا الْمَهْدِيُّ خَلِيفَةُ اللَّهِ فَاتَّبِعُوهُ"}}<ref>مهدی {{ع}} ظاهر می‌شود در حالی که قطعه‌ ابری بر سر آن حضرت قرار گرفته است. در آن حال، منادی فریاد می‌زند: ای جهانیان! این است مهدی آل محمد و جانشین خداوند در روی زمین، از او متابعت کنید؛ الامام المهدی {{ع}} من المهد إلی الظهور، ص ۳۶۵.</ref> در این روایات، نوعی هم زمانی بین ندای آسمانی و خروج حضرت به چشم می‌خورد.  

::::#'''پس از ظهور:''' چون مضمون [[ندای آسمانی]]، اولاً نوعی بیان ظهور و حقانیت [[حضرت مهدی]] {{ع}} و ثانیاً بیان تقابل بین جبهه کفر و [[ایمان]]، حق و باطل است. بی‌تردید این رخداد پس از ظهور خواهد بود. [[امام رضا]]{{ع}} می‌فرمایند:{{عربی|اندازه=150%|"يُنَادِي أَلَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ فُلَاناً عَلَى هَلَاكِ الظَّالِمِينَ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَأْتِي الْمُؤْمِنِينَ الْفَرَجُ"}}<ref>ندا دهنده‌ای آواز می‌دهد: که خداوند به منظور برانداختن ستمگران، فلانی را برانگیخت. در این هنگام گشایشی برای مومنان دست میدهد و خداوند سینه‌های آنان را شفا می‌بخشد و عقده‌های دلشان برطرف می‌گردد؛

  محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبة، ص ۱۸۰ح ۲۸.</ref>. [[امام رضا]]{{ع}} می‌فرمایند: {{عربی|اندازه=150%|"وَ هُوَ الَّذِي يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ يَسْمَعُهُ جَمِيعُ أَهْلِ الْأَرْضِ بِالدُّعَاءِ إِلَيْهِ أَلَا إِنَّ حُجَّةَ اللَّهِ قَدْ ظَهَرَ عِنْدَ بَيْتِ اللَّهِ فَاتَّبِعُوهُ"}}<ref>و او کسی است که از آسمان ندا کننده‌ای او را به نام ندا می‌کند و به وی دعوت می‌نماید، به گونه‌‌ای که همه اهل زمین آن ندا را می‌شنوند، می‌گوید: آگاه باشید، همانا حجت الهی در خانه خداوند آشکار شده است، پس از او پیروی کنید؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمۀ، ج ۱، ص ۳۷۱ح ۵.</ref> بنابراین زمان نداهای آسمانی پس از ظهور و پیش از قیام می‌باشد»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص: ۳۶-۳۹.</ref>.

::::#در برخی از آنها به تعبیر {{عربی|اندازه=150%|"هَدهٌ"}} آمده، مثل روایت [[هیثمی]] و [[حاکم نیشابوری]]، و {{عربی|اندازه=150%|"هَدهٌ"}} به معنای صدای فرو ریختن دیوار، کوه و امثال آنها می‌باشد<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۵، ص ۴۹.</ref>.

::::#و در برخی از آنها تعبیر {{عربی|اندازه=150%|"هَزهٌ"}} آمده، مثل روایت دیلمی<ref>دیلمی، الفردوس بمأثور الخطاب، ج ۵، ص ۴۵۵، ح ۸۷۲۹.</ref>، و آن به معنای حرکت، لرزه و زلزله می‌باشد<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۵، ص ۸۶.</ref>.