بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۸: | ||
* دربارۀ [[رجعتکنندگان]]، چند نظر وجود دارد؛ اما مشهورتر از همه، آن است که [[رجعت]] به کسانی اختصاص دارد که در [[کفر]] یا [[ایمان]]، [[خالص]] بودهاند. [[احادیث]] فراوانی از [[رجعت]] [[انبیا]]، [[اولیای خدا]]، بهویژه [[امام حسین]] {{ع}}، [[امام علی]] {{ع}} و [[اهل بیت]] {{عم}}، [[هنگام ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} سخن گفتهاند. در برخی [[احادیث]] نیز از [[رجعت]] جمعی از [[اصحاب خاص]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[امام علی]] {{ع}} [[گفتگو]] شده است. [[رجعت]] [[شهدا]]، با عنوان کشته شدگان در [[راه خدا]]، نیز مورد تأکید برخی [[احادیث]] است. در کنار اینها، از [[رجعت]] [[کافران]] و [[منافقان]] مهم هم یاد شده است. تمام این موارد، قابل درج در عنوان مشهور [[خالصان]] در [[کفر]] و [[ایمان]] هستند، چنان که در ناحیۀ [[کافران]]، اختلافی وجود ندارد<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۴۷.</ref>. | * دربارۀ [[رجعتکنندگان]]، چند نظر وجود دارد؛ اما مشهورتر از همه، آن است که [[رجعت]] به کسانی اختصاص دارد که در [[کفر]] یا [[ایمان]]، [[خالص]] بودهاند. [[احادیث]] فراوانی از [[رجعت]] [[انبیا]]، [[اولیای خدا]]، بهویژه [[امام حسین]] {{ع}}، [[امام علی]] {{ع}} و [[اهل بیت]] {{عم}}، [[هنگام ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} سخن گفتهاند. در برخی [[احادیث]] نیز از [[رجعت]] جمعی از [[اصحاب خاص]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[امام علی]] {{ع}} [[گفتگو]] شده است. [[رجعت]] [[شهدا]]، با عنوان کشته شدگان در [[راه خدا]]، نیز مورد تأکید برخی [[احادیث]] است. در کنار اینها، از [[رجعت]] [[کافران]] و [[منافقان]] مهم هم یاد شده است. تمام این موارد، قابل درج در عنوان مشهور [[خالصان]] در [[کفر]] و [[ایمان]] هستند، چنان که در ناحیۀ [[کافران]]، اختلافی وجود ندارد<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۴۷.</ref>. | ||
* در برخی از [[احادیث]]، از [[رجعت]] برخی [[اقوام]] یا گروهی از هر [[امت]] و مانند آن سخن گفته شده؛ اما اجمال یا ابهام در این تعابیر را باید با [[احادیث]] دیگری که آن [[اقوام]] یا گروه را توضیح دادهاند، برطرف کرد. نتیجه همان است که پیشتر گفته شد؛ یعنی [[خالصان]] از هر دسته، [[رجعت]] خواهند کرد. | * در برخی از [[احادیث]]، از [[رجعت]] برخی [[اقوام]] یا گروهی از هر [[امت]] و مانند آن سخن گفته شده؛ اما اجمال یا ابهام در این تعابیر را باید با [[احادیث]] دیگری که آن [[اقوام]] یا گروه را توضیح دادهاند، برطرف کرد. نتیجه همان است که پیشتر گفته شد؛ یعنی [[خالصان]] از هر دسته، [[رجعت]] خواهند کرد. | ||
* تنها یک مورد است که گویا مقداری عامتر به نظر میرسد و آن، عنوان "همۀ [[مؤمنان]]" است. این مورد در حدیثی ذکر شده که به [[رجعت]] [[شهدا]] نیز اشاره کرده است. از [[امام باقر]] {{ع}} دربارۀ [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ}}<ref> اگر در راه خداوند کشته شوید یا بمیرید؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۷.</ref> پرسیدند [[امام]] {{ع}} پاسخ فرمود: {{عربی| | * تنها یک مورد است که گویا مقداری عامتر به نظر میرسد و آن، عنوان "همۀ [[مؤمنان]]" است. این مورد در حدیثی ذکر شده که به [[رجعت]] [[شهدا]] نیز اشاره کرده است. از [[امام باقر]] {{ع}} دربارۀ [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ}}<ref> اگر در راه خداوند کشته شوید یا بمیرید؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۷.</ref> پرسیدند [[امام]] {{ع}} پاسخ فرمود: {{عربی|"أَ تَدْرِي يَا جَابِرُ مَا سَبِيلُ اللَّهِ فَقُلْتُ لَا وَ اللَّهِ إِلَّا أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْكَ قَالَ سَبِيلُ اللَّهِ عَلِيٌّ وَ ذُرِّيَّتُهُ فَمَنْ قُتِلَ فِي وَلَايَتِهِ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ مَنْ مَاتَ فِي وَلَايَتِهِ مَاتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَيْسَ مَنْ يُؤْمِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا وَ لَهُ قِتْلَةٌ وَ مِيتَةٌ قَالَ إِنَّهُ مَنْ قُتِلَ يُنْشَرُ حَتَّى يَمُوتَ وَ مَنْ مَاتَ يُنْشَرُ حَتَّى يُقْتَل"<ref>ای جابر! آیا میدانی راه خدا کدام است؟ کشته شدن در راه [[علی]] {{ع}} و فرزندانش است. اگر کسی در راه ولایت وی کشته شود، در راه خدا کشته شده است و کسی نیست که به این آیه [[ایمان]] داشته باشد، مگر آن که هم کشته میشود و هم میمیرد. کسی که کشته شده، از قبر بیرون میآید تا بمیرد و کسی که مرده است، از قبر بیرون میآید تا کشته شود؛ مختصر بصائر الدرجات: ص۲۵، تفسیر العیاشی: ج۱ ص۲۰۲ ح۱۶۲، بحار الأنوار: ج۵۳ ص۴۰ ح۸.</ref>}} <ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۴۸.</ref>. این [[حدیث]]، که با چند [[حدیث]] مشابه، تأیید و تقویت میشود، گویای آن است که کسانی که به آیۀ شریف: {{متن قرآن|وَلَئِن مُّتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لإِلَى اللَّه تُحْشَرُونَ}}<ref> و اگر بمیرید یا کشته شوید بیگمان نزد خداوند، گردتان میآورند؛ سوره آل عمران، آیه ۱۵۸.</ref> [[ایمان]] داشته باشند، هم به [[مرگ طبیعی]] خواهند مرد و هم در [[راه خدا]] کشته خواهند شد و این نمیشود، مگر این که پس از آن که در زندگی [[دنیا]] مردند و یا کشته شدند، دوباره به زندگی باز گردند تا حالتی دیگر را تجربه کنند. این [[رجعت]] فقط برای [[مؤمنان]] به آیۀ مربوط است و با توجه به توضیحی که [[امام]] {{ع}} دربارۀ کشته شدن در [[راه خدا]] داده و آن را به کشته شدن در راه [[علی]] {{ع}} و فرزندانش [[تفسیر]] نموده و با [[یاری]] گرفتن از سایر [[احادیث]] این باب، میتوان استنتاج کرد که همان [[مؤمنان خالص]]، مورد نظر است<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۴۹.</ref>. | ||
==ادلۀ اثبات رجعت== | ==ادلۀ اثبات رجعت== | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۴۰: | ||
===ادلۀ حدیثی رجعت=== | ===ادلۀ حدیثی رجعت=== | ||
*[[احادیث]] [[نقل]] شده از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} دربارۀ [[رجعت]]، به حدی است که برای فردی منصف و بیتعصب، جایی برای [[تردید]] باقی نمیگذارد که از منظر [[اسلام]]، [[رجعت]]، امری حتمی و واقعی است. در [[کتابهای حدیثی]] و تاریخی و کتابهایی که در باب [[زیارت]] نوشته شدهاند، [[احادیث]] بسیاری هستند که مستقیم یا نامستقیم به | *[[احادیث]] [[نقل]] شده از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} دربارۀ [[رجعت]]، به حدی است که برای فردی منصف و بیتعصب، جایی برای [[تردید]] باقی نمیگذارد که از منظر [[اسلام]]، [[رجعت]]، امری حتمی و واقعی است. در [[کتابهای حدیثی]] و تاریخی و کتابهایی که در باب [[زیارت]] نوشته شدهاند، [[احادیث]] بسیاری هستند که مستقیم یا نامستقیم به [[رجعت]]، اشاره دارند. این موضوع در [[احادیث]] [[اهل سنت]] نیز یافت میشود<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۶۳.</ref>. | ||
*[[احادیث]] [[شیعه]] در این باب، چند دستهاند. در این میان، [[احادیث صحیح]] و قابل اعتماد زیادی یافت میشوند که به چند دسته از آنها اشاره میشود<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۶۳.</ref>: | *[[احادیث]] [[شیعه]] در این باب، چند دستهاند. در این میان، [[احادیث صحیح]] و قابل اعتماد زیادی یافت میشوند که به چند دسته از آنها اشاره میشود<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۶۳.</ref>: | ||
# '''مشابهت این [[امت]] با امتهای پیشین'''. دستهای از [[احادیث]] میگویند: آنچه در [[امت]] پیشین رخ داده است، عیناً در این [[امت]] نیز رخ میدهد و از جملۀ این امور، [[رجعت]] است<ref>اسناد این احادیث، چندان قوی نیستند و راویان مجهول در میان راویان آنها وجود دارند. از جمله حدیث است که [[حسن بن جهم]] از [[امام رضا]] {{ع}} در مجلس مأمون نقل میکند؛ ر.ک: عیون أخبار الرضا {{ع}}: ج۱ ص۲۱۶ ح۱ و بحار الأنوار: ج۵۳ ص۵۸ ح۴۵.</ref>. اگر این [[احادیث]] از [[معصوم]] {{ع}} وارد شده باشد، به این معنا نیستند که تمام جزئیات زندگی آنها در این [[امت]] نیز پدید میآید؛ بلکه ظاهر این [[احادیث]]، به اموری اشاره دارد که به مسائل دینی مربوطاند<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۶۳.</ref>. | # '''مشابهت این [[امت]] با امتهای پیشین'''. دستهای از [[احادیث]] میگویند: آنچه در [[امت]] پیشین رخ داده است، عیناً در این [[امت]] نیز رخ میدهد و از جملۀ این امور، [[رجعت]] است<ref>اسناد این احادیث، چندان قوی نیستند و راویان مجهول در میان راویان آنها وجود دارند. از جمله حدیث است که [[حسن بن جهم]] از [[امام رضا]] {{ع}} در مجلس مأمون نقل میکند؛ ر.ک: عیون أخبار الرضا {{ع}}: ج۱ ص۲۱۶ ح۱ و بحار الأنوار: ج۵۳ ص۵۸ ح۴۵.</ref>. اگر این [[احادیث]] از [[معصوم]] {{ع}} وارد شده باشد، به این معنا نیستند که تمام جزئیات زندگی آنها در این [[امت]] نیز پدید میآید؛ بلکه ظاهر این [[احادیث]]، به اموری اشاره دارد که به مسائل دینی مربوطاند<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۶۳.</ref>. | ||
| خط ۱۷۱: | خط ۱۷۱: | ||
*[[عقل]] هیچ راهی برای اثبات یا منع آن چه در [[قرآن]]، [[روایات]] و نقلهای تاریخی نسبت به وقوع [[رجعت]] در گذشته آمده است، ندارد؛ زیرا [[رجوع]] معین، قضیه شخصی است و امور جزئی خارجی از قلمرو [[ادراک]] [[عقل]] بیرون است. پس اصل تحقق عینی [[رجعت]] را تنها [[دلیل نقلی]] بر عهده دارد<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج۴، ص ۴۹۸ - ۴۹۹.</ref>. همچنین نسبت به وقوع حتمی [[رجعت]] در آینده، هیچگونه [[دلیل عقلی]] اقامه نشده است؛ زیرا صرف تحقق حادثهای در گذشته، [[دلیل]] حتمی بودن وقوع آن در آینده نخواهد بود. [[شیخ طوسی]] در این باره [[معتقد]] است که احیای گروهی در زمانی خاص، [[دلیل]] بر حتمی بودن احیای [[قوم]] دیگر در زمانی دیگر نیست <ref>التبیان فی تفسیر القرآن؛ ج ۱، ص ۲۵۴.</ref><ref>[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/thesaurus1.php?term_code1=66903 پایگاه مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی]</ref>. | *[[عقل]] هیچ راهی برای اثبات یا منع آن چه در [[قرآن]]، [[روایات]] و نقلهای تاریخی نسبت به وقوع [[رجعت]] در گذشته آمده است، ندارد؛ زیرا [[رجوع]] معین، قضیه شخصی است و امور جزئی خارجی از قلمرو [[ادراک]] [[عقل]] بیرون است. پس اصل تحقق عینی [[رجعت]] را تنها [[دلیل نقلی]] بر عهده دارد<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج۴، ص ۴۹۸ - ۴۹۹.</ref>. همچنین نسبت به وقوع حتمی [[رجعت]] در آینده، هیچگونه [[دلیل عقلی]] اقامه نشده است؛ زیرا صرف تحقق حادثهای در گذشته، [[دلیل]] حتمی بودن وقوع آن در آینده نخواهد بود. [[شیخ طوسی]] در این باره [[معتقد]] است که احیای گروهی در زمانی خاص، [[دلیل]] بر حتمی بودن احیای [[قوم]] دیگر در زمانی دیگر نیست <ref>التبیان فی تفسیر القرآن؛ ج ۱، ص ۲۵۴.</ref><ref>[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/thesaurus1.php?term_code1=66903 پایگاه مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی]</ref>. | ||
*درباره امتناع وقوع [[رجعت]] در آینده نیز هیچ [[دلیل عقلی]] یا نقلی اقامه نشده است. هرچند برخی، مانند [[بلخی]] با استدلالهای سُست وقوع آن را در آینده جایز ندانستهاند، از جمله: | *درباره امتناع وقوع [[رجعت]] در آینده نیز هیچ [[دلیل عقلی]] یا نقلی اقامه نشده است. هرچند برخی، مانند [[بلخی]] با استدلالهای سُست وقوع آن را در آینده جایز ندانستهاند، از جمله: | ||
# [[رجعت]]، [[معجزه]] بوده و بر [[نبوت]] [[پیامبر]] دلالت دارد و چنین کاری فقط در عصر [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} جایز است و در زمانی که [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} [[رحلت]] کرد و بعد از او [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} دیگری نیست، مجالی برای چنین معجزهای نخواهد بود. پاسخ این پندار آن است که [[دلیل]]، اخص از مدعاست؛ زیرا در عصر ارتحال [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} ، [[امامان معصوم]] {{عم}} | # [[رجعت]]، [[معجزه]] بوده و بر [[نبوت]] [[پیامبر]] دلالت دارد و چنین کاری فقط در عصر [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} جایز است و در زمانی که [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} [[رحلت]] کرد و بعد از او [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} دیگری نیست، مجالی برای چنین معجزهای نخواهد بود. پاسخ این پندار آن است که [[دلیل]]، اخص از مدعاست؛ زیرا در عصر ارتحال [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]] {{صل}} ، [[امامان معصوم]] {{عم}} [[حضور]] دارند و [[معجزه الهی]] همانطور که [[دلیل]] [[نبوت]] [[پیامبر]] {{صل}} است، آیتِ [[امامت]] [[امام معصوم]] {{ع}} خواهد بود و تحقق [[رجعت]] به عنوان [[معجزه]] [[امام معصوم]] {{ع}} ، بدون محذور است<ref>التبیان فی تفسیر القرآن؛ ج ۱، ص ۲۵۴ - ۲۵۵. </ref><ref>[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/thesaurus1.php?term_code1=66903 پایگاه مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی]</ref>. | ||
# [[رجوع]] به [[دنیا]] با اعلام به [[رجعت]]، جایز نیست؛ زیرا کسی که بداند بار دیگر به [[دنیا]] باز میگردد، ممکن است اِغراء شود و تن به [[تباهی]] دهد و به اتکالِ بر [[توبه]] بعد از [[رجوع]] مجدد، مصرانه [[گناه]] کند<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج ۴، ص ۴۹۸ - ۴۹۹.</ref>. پاسخ: [[دلیل]]، اخص از مدعاست؛ زیرا طبق همین پندار، [[رجوع]] شخص به [[دنیا]] بدون اعلام جایز است. گذشته از آن که [[رجعت]] مانند [[معاد]]، همگانی نیست. از اینرو گنهکار در عین [[اطمینان]] به اصل [[رجوع]] برخی از افراد، [[علم]] به [[رجوع]] خود ندارد. پس هیچ اغرایی لازم نمیآید<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج ۴، ص ۵۰۰. </ref><ref>[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/thesaurus1.php?term_code1=66903 پایگاه مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی]</ref>. | # [[رجوع]] به [[دنیا]] با اعلام به [[رجعت]]، جایز نیست؛ زیرا کسی که بداند بار دیگر به [[دنیا]] باز میگردد، ممکن است اِغراء شود و تن به [[تباهی]] دهد و به اتکالِ بر [[توبه]] بعد از [[رجوع]] مجدد، مصرانه [[گناه]] کند<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج ۴، ص ۴۹۸ - ۴۹۹.</ref>. پاسخ: [[دلیل]]، اخص از مدعاست؛ زیرا طبق همین پندار، [[رجوع]] شخص به [[دنیا]] بدون اعلام جایز است. گذشته از آن که [[رجعت]] مانند [[معاد]]، همگانی نیست. از اینرو گنهکار در عین [[اطمینان]] به اصل [[رجوع]] برخی از افراد، [[علم]] به [[رجوع]] خود ندارد. پس هیچ اغرایی لازم نمیآید<ref>تفسیر قرآن کریم؛ ج ۴، ص ۵۰۰. </ref><ref>[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/thesaurus1.php?term_code1=66903 پایگاه مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی]</ref>. | ||
*از [[روایات]] [[معصومین]]{{عم}} استفاده میشود، [[رجعت]] همزمان با [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} آغاز میشود و در [[دوران ظهور]] ادامه خواهد کرد. و همانند برخی از حوادث دیگر جزو [[کرامات]] به شمار میآید؛ زندهشدن مردگان و بیرون آمدن از قبرها در حالی که سر و رویشان را غبار و [[خاک]] گرفته و آنان از سر میافشانند، حالتی است که [[مردم]] آن را ندیدهاند و در آن روز خواهند دید<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۱۹۳.]</ref>. | *از [[روایات]] [[معصومین]]{{عم}} استفاده میشود، [[رجعت]] همزمان با [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} آغاز میشود و در [[دوران ظهور]] ادامه خواهد کرد. و همانند برخی از حوادث دیگر جزو [[کرامات]] به شمار میآید؛ زندهشدن مردگان و بیرون آمدن از قبرها در حالی که سر و رویشان را غبار و [[خاک]] گرفته و آنان از سر میافشانند، حالتی است که [[مردم]] آن را ندیدهاند و در آن روز خواهند دید<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۱۹۳.]</ref>. | ||
| خط ۲۰۷: | خط ۲۰۷: | ||
*مرحوم [[علامه طباطبایی]] همین [[شبهه]] را به صورت علمیتر مطرح کرده مینویسد:«بعضی میگویند: به طوری که در جای خود ثابت شده، موجودی که [[قوه]] کمال و فعلیت را دارد هنگامی که از [[قوه]] به فعل آید؛ یعنی [[کمالات]] استعدادی آن، جنبه وجودی فعلی به خود بگیرد، چنین چیزی نمیتواند به حال اول باز گردد؛ زیرا [[رجوع]] از فعلیت به [[قوه]] محال است، همچنین هر موجودی که دارای وجود کاملتر است در مسیر [[تکامل]] خود به وجود ناقصتر "از آن نظر که ناقصتر است" بر نمیگردد، بنابراین چون [[نفس]] [[انسان]] بر اثر مردن تجرّد از ماده پیدا میکند و یک موجود مجرد مثالی [[یا علی]] میشود و ناگفته پیداست که این دو مرتبه "تجرد مثالی و عقلی" فوق مرتبه ماده بوده و وجود آنها قویتر از وجود مادی است با این حال محال است که مجدداً [[نفس]] بعد از [[مرگ]] به ماده تعلق پیدا کند، زیرا مستلزم [[رجوع]] از فعلیت به [[قوه]] است»<ref>تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۲۷۴.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | *مرحوم [[علامه طباطبایی]] همین [[شبهه]] را به صورت علمیتر مطرح کرده مینویسد:«بعضی میگویند: به طوری که در جای خود ثابت شده، موجودی که [[قوه]] کمال و فعلیت را دارد هنگامی که از [[قوه]] به فعل آید؛ یعنی [[کمالات]] استعدادی آن، جنبه وجودی فعلی به خود بگیرد، چنین چیزی نمیتواند به حال اول باز گردد؛ زیرا [[رجوع]] از فعلیت به [[قوه]] محال است، همچنین هر موجودی که دارای وجود کاملتر است در مسیر [[تکامل]] خود به وجود ناقصتر "از آن نظر که ناقصتر است" بر نمیگردد، بنابراین چون [[نفس]] [[انسان]] بر اثر مردن تجرّد از ماده پیدا میکند و یک موجود مجرد مثالی [[یا علی]] میشود و ناگفته پیداست که این دو مرتبه "تجرد مثالی و عقلی" فوق مرتبه ماده بوده و وجود آنها قویتر از وجود مادی است با این حال محال است که مجدداً [[نفس]] بعد از [[مرگ]] به ماده تعلق پیدا کند، زیرا مستلزم [[رجوع]] از فعلیت به [[قوه]] است»<ref>تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۲۷۴.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | ||
*در اینجا به دو صورت میتوان پاسخ داد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>: | *در اینجا به دو صورت میتوان پاسخ داد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>: | ||
*اول اینکه محال بودن بازگشت از فعل به | *اول اینکه محال بودن بازگشت از فعل به [[قوه]] درست است، اما کسی نگفته است که [[رجعت]] از این نوع است؛ توضیح اینکه: چنانچه دیده میشود، [[شبهه]] از یک صغری و یک کبری فراهم آمده است و صغری این است که لازمه [[رجعت]] و بازگشت، [[خروج]] از فعلیت به [[قوه]] است و کبری، [[خروج]] از فعلیت به [[قوه]] که محال است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | ||
*اما کبری کاملاً صحیح و مورد قبول است و کسی [[شک]] در آن ندارد، ولی آنچه که میبایست به آن توجه شود، صغری است و باید از فعل به [[قوه]] باشد. چرا که وقتی عالم [[رجعت]] از سنخ [[معاد]] شمرده شد دیگر بازگشت به دنیایی که پیش از [[مرگ]] داشته نخواهد بود، بلکه خود در طول رسیدن به کمال خواهد بود و بازگشت هیچ گونه کمالی را کم نخواهد کرد<ref>تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۲۷۵ - ۲۷۶.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | *اما کبری کاملاً صحیح و مورد قبول است و کسی [[شک]] در آن ندارد، ولی آنچه که میبایست به آن توجه شود، صغری است و باید از فعل به [[قوه]] باشد. چرا که وقتی عالم [[رجعت]] از سنخ [[معاد]] شمرده شد دیگر بازگشت به دنیایی که پیش از [[مرگ]] داشته نخواهد بود، بلکه خود در طول رسیدن به کمال خواهد بود و بازگشت هیچ گونه کمالی را کم نخواهد کرد<ref>تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۲۷۵ - ۲۷۶.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | ||
*افزون بر آنچه یاد شد آنچه در [[نظام آفرینش]] در نمونههای فراوان رخ داده، زنده شدن برخی از مردگان و ادامۀ زندگی آنها است که در [[قرآن]] به آنها اشاره شده است. و حتی کسانی که این [[شبهه]] را مطرح میکنند آن را به عنوان یک واقعیت قرآنی پذیرفتهاند حال چگونه اتفاق آن در [[آخرالزمان]] چنین دشواری را دارد در حالی که [[رجعت در امتهای گذشته]] نداشته؟! [[خدا]] میداند!<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | *افزون بر آنچه یاد شد آنچه در [[نظام آفرینش]] در نمونههای فراوان رخ داده، زنده شدن برخی از مردگان و ادامۀ زندگی آنها است که در [[قرآن]] به آنها اشاره شده است. و حتی کسانی که این [[شبهه]] را مطرح میکنند آن را به عنوان یک واقعیت قرآنی پذیرفتهاند حال چگونه اتفاق آن در [[آخرالزمان]] چنین دشواری را دارد در حالی که [[رجعت در امتهای گذشته]] نداشته؟! [[خدا]] میداند!<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۱۵.]</ref>. | ||
| خط ۲۷۰: | خط ۲۷۰: | ||
==رجعت در تعارض با برخی آیات== | ==رجعت در تعارض با برخی آیات== | ||
*یکی دیگر از اشکالاتی که به [[اعتقاد]] [[رجعت]] وارد کردهاند ذیل [[آیه]] ۳۱ سوره [[یس]] است. در این [[آیه]] میخوانیم: مگر ندیدهاند که چه بسیار نسلها را پیش از آنان هلاک گردانیدیم که دیگر آنها به سویشان باز نمیگردند؟<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | *یکی دیگر از اشکالاتی که به [[اعتقاد]] [[رجعت]] وارد کردهاند ذیل [[آیه]] ۳۱ سوره [[یس]] است. در این [[آیه]] میخوانیم: مگر ندیدهاند که چه بسیار نسلها را پیش از آنان هلاک گردانیدیم که دیگر آنها به سویشان باز نمیگردند؟<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | ||
*منکران [[رجعت]] پس از آن که [[آیه]] را دلیلی بر نفی [[رجعت]] دانستهاند به [[کلام]] [[ابن عباس]] استشهاد نموده که گفت: اگر چنان باشد که [[امام علی|علی]]{{ع}} [[رجعت]] نماید چه بد مردمانی هستیم که همسران او را تزویج نمودیم. و بالاخره در پایان از [[آیه]] و [[روایت]] فوق [[حکم]] به [[کفر]] قائلین به [[رجعت]] نموده میگوید:«و یجب اکفار الروافض فی قولهم بان علیاً و اصحابه یرجعون الی الدنیا...»<ref>اسماعیل حقی، روح البیان، ج ۷، ص ۳۹۰.</ref>؛ اما اینکه چگونه به راحتی از | *منکران [[رجعت]] پس از آن که [[آیه]] را دلیلی بر نفی [[رجعت]] دانستهاند به [[کلام]] [[ابن عباس]] استشهاد نموده که گفت: اگر چنان باشد که [[امام علی|علی]]{{ع}} [[رجعت]] نماید چه بد مردمانی هستیم که همسران او را تزویج نمودیم. و بالاخره در پایان از [[آیه]] و [[روایت]] فوق [[حکم]] به [[کفر]] قائلین به [[رجعت]] نموده میگوید:«و یجب اکفار الروافض فی قولهم بان علیاً و اصحابه یرجعون الی الدنیا...»<ref>اسماعیل حقی، روح البیان، ج ۷، ص ۳۹۰.</ref>؛ اما اینکه چگونه به راحتی از [[آیه]] چنین برداشتی میشود بس مشکل مینماید<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | ||
*صدرالمتألهین در [[تفسیر]] خود پس از [[نقل]] [[کلام]] [[زمخشری]] میگوید:«و فیه نظر لا یخفی [[علی]] المصنف؛ آنگاه ادامه میدهد که عدم [[رجعت]] برخی از کفاری که به [[هلاکت]] ابد رسیدهاند هیچ گونه دلالتی بر عدم [[رجعت]] دیگران ندارد»<ref>صدرالمتألهین، تفسیر، ج ۶، ص ۷۸.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | *صدرالمتألهین در [[تفسیر]] خود پس از [[نقل]] [[کلام]] [[زمخشری]] میگوید:«و فیه نظر لا یخفی [[علی]] المصنف؛ آنگاه ادامه میدهد که عدم [[رجعت]] برخی از کفاری که به [[هلاکت]] ابد رسیدهاند هیچ گونه دلالتی بر عدم [[رجعت]] دیگران ندارد»<ref>صدرالمتألهین، تفسیر، ج ۶، ص ۷۸.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | ||
*آنگاه مینویسد:«و قد صح عندنا بالروایات المتظافره عن ائمتنا و ساداتنا من [[اهل بیت]] النبوة و العلم حقیقۀ [[مذهب]] الرجعة و وقوعها عند [[ظهور]] القائم [[آل محمد]]. العقل ایضاً لا یمنعه لوقوع کثیراً من [[احیاء]] الموتی باذن [[الله]]....»<ref>صدرالمتألهین، تفسیر، ج ۶، ص ۷۸.</ref>؛ و در پایان صدر المتألهین این احتمال را بعید ندانسته که معنای اهلاک، اهلاک به معنای [[مرگ]] حاصل از [[جهل]] [[کفر]] و [[دشمنی]] است نه [[هلاکت]] جسمانی و اگر چنین شد دیگر ارتباطی به [[رجعت]] نخواهد داشت<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | *آنگاه مینویسد:«و قد صح عندنا بالروایات المتظافره عن ائمتنا و ساداتنا من [[اهل بیت]] النبوة و العلم حقیقۀ [[مذهب]] الرجعة و وقوعها عند [[ظهور]] القائم [[آل محمد]]. العقل ایضاً لا یمنعه لوقوع کثیراً من [[احیاء]] الموتی باذن [[الله]]....»<ref>صدرالمتألهین، تفسیر، ج ۶، ص ۷۸.</ref>؛ و در پایان صدر المتألهین این احتمال را بعید ندانسته که معنای اهلاک، اهلاک به معنای [[مرگ]] حاصل از [[جهل]] [[کفر]] و [[دشمنی]] است نه [[هلاکت]] جسمانی و اگر چنین شد دیگر ارتباطی به [[رجعت]] نخواهد داشت<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B4_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۴ ، ص ۲۲۵.]</ref>. | ||