ابوالهیثم بن تیهان: تفاوت میان نسخه‌ها

جز (جایگزینی متن - '|دانشنامه نهج البلاغه]]؛' به '|دانشنامه نهج البلاغه]]،')
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(۲۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{خرد}}
{{مدخل مرتبط
{{امامت}}
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل  = صحابه
| مداخل مرتبط = [[ابوالهیثم بن تیهان در معارف و سیره علوی]] - [[ابوالهیثم بن تیهان در تراجم و رجال]] - [[ابوالهیثم بن تیهان در تاریخ اسلامی]] - [[ابوالهیثم بن تیهان در نهج البلاغه]]
| پرسش مرتبط  =
}}
{{جعبه اطلاعات اصحاب
| نام = ابوالهیثم بن تیهان
| مشهور به =
| نام تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین.jpg
| عرض تصویر =
| توضیح تصویر = تصویر نمادین جنگ صفین
| نام کامل = مالک بن تیهان بن مالک
| نام‌های دیگر =
| جنسیت = مرد
| کنیه = ابوهیثم     
| لقب = 
| اهل = 
| از قبیله = {{فهرست جعبه افقی| [[اوس]] | [[مراد]] }}   
| از تیره = [[بنی زعور]]   
| پدر = [[تیهان بن مالک انصاری]]       
| مادر = 
| همسر = [[ملیکه بنت سهل بن زید بن عامر بن عمرو بن جشم]]
| پسر = 
| دختر = 
| خواهر =
| برادر = [[عبید بن تیهان]] 
| خویشاوندان = 
| وابستگان =
| تاریخ تولد = 
| محل تولد = 
| محل زندگی =     
| تاریخ درگذشت =     
| محل درگذشت =
| تاریخ شهادت = [[۳۷ هجری]] 
| محل شهادت =   
| طول عمر =
| محل دفن =
| دین =
| مذهب =
| از اصحاب = {{فهرست جعبه افقی| [[پیامبر خاتم]] | [[امام علی]] }}
| از طبقه =
| در جنگ = {{فهرست جعبه افقی| [[جنگ بدر]] | [[جنگ احد]] | [[جنگ خندق]] | [[جنگ موته]] | [[جنگ صفین]] }} 
| نقش‌ها = 
| فعالیت‌ها =   
| علت شهرت = 
| علت درگذشت = 
| علت شهادت =   
| راوی از =
| روایات مشهور = 
| مشایخ او = 
| راویان از او =   
| آخرین راوی از او =
}}


==مقدمه==
== مالک بن تیهان یار [[علی]] {{ع}} ==
*ابوالهیثم بن تیهان از [[یاران]] برجسته [[امام علی]] {{ع}} بود. [[آگاهی]] زیادی از زندگی او در دسترس نیست. نام‌های مختلفی برای او ثبت شده است که معروف‌ترین آن "مالک" است. وی در زمره نخستین کسان از [[انصار]] است که [[اسلام]] آوردند. او در [[بیعت]] "عقبه" با [[پیامبر]] شرکت داشت و از جمله نقبای [[دوازده‌گانه]] است که برای نشر [[اسلام]] [[برگزیده]] شدند. ابوالهیثم پس از [[کشته شدن عثمان بن عفان]] تمایل به [[خلافت امام علی]] {{ع}} داشت. آنچه از مجموعه اقوال تاریخی به‌دست می‌آید، این است که او در [[جنگ صفین]] جزو [[یاران امام]] [[علی]] {{ع}} بود و در آن [[جنگ]] به [[شهادت]] رسید. [[امام علی]] {{ع}} در [[نهج البلاغه]] او را در زمره [[یاران]] [[صدیق]] و [[وفادار]] خویش نام می‌برد که در [[وصف]] و فراق آنان می‌فرماید: "کجایند برادرانم که در خطّ [[خدا]] حرکت کردند و تا آخرین لحظه حیات، مسیر حث را وانگذاشتند. کجاست عمّار، کجاست ابن تیهان، کجاست ذو الشّهادتین. کجا هستند دیگر برادرانم که با [[شهادت]] [[پیمان]] بسته بودند و سرانجام به خیل [[شهدا]] پیوستند و سرهاشان را برای پلیدان و پلشتان به هدیه بردند. ([[راوی]] گوید:) آن‌گاه [[امام]] دست بر محاسن شریف و نورانی خود زد و سخت گریست، سپس فرمود: دریغا بر برادرانم، آنان که [[قرآن]] را [[تلاوت]] کردند و به‌دقّت به کار بستند، [[واجبات]] را نیک اندیشیدند و بپا داشتند، سنّت را زنده کردند و [[بدعت‌ها]] را ریشه‌کن ساختند و چون [[فرمان]] [[جهاد]] صادر می‌شد، به جبهه‌ها می‌شتافتند و به [[فرمانده]] [[دل]] می‌سپردند و [[اطمینان]] داشتند و آن‌گاه از او [[پیروی]] می‌کردند"<ref>نهج البلاغه پارسی، خطبه ۱۸۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 78.</ref>.
ابوالهیثم بن تیهان از [[یاران]] برجسته [[امام علی]] {{ع}} بود. نام‌های مختلفی برای او [[ثبت]] شده که معروف‌ترین آن «مالک» است<ref>ر.ک: [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>؛ مالک بن تَیهان بن مالک که به کنیه‌اش (ابوهَیثم) مشهور است<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۸؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۷۴.</ref>. از نخستین افراد گروه [[انصار]] بود که پیش از [[هجرت پیامبر]] {{صل}} در [[مکه]] [[ایمان]] آوردند<ref>ر.ک: [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>. وی قبل از [[اسلام]] هم [[موحد]] بود و از [[پرستش]] [[بت]]، دوری می‌‌کرد<ref[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۸؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۷۴.</ref>. او در [[بیعت عقبه]] با [[پیامبر]] شرکت داشت و از جمله [[نقبای دوازده‌گانه]] است که در [[بیعت]] عقبۀ دوم برای نشر [[اسلام]] برگزیده شدند<ref>ر.ک: [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>.  


== پرسش‌های وابسته ==
[[ابوهیثم]] در تمام نبردهای [[پیامبر خدا]] شرکت داشت و از جمله کسانی است که «[[حدیث غدیر]]» را [[روایت]] کرده‌اند. او از [[پیش‌گامان]] [[شناخت حق]]، پس از [[پیامبر]] خداست که در [[شناخت]] [[خلافت]] [[حق]]، پیشتاز شد و به [[خلافت ابوبکر]] تن نداد و در زمره [[دوازده]] نفری بود که در [[مسجد النبی]]، به [[دفاع از امام علی]] {{ع}} در برابر دگرگونی مسیر [[خلافت]]، فریاد [[اعتراض]] برآوردند<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۸؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۷۴.</ref>.
 
[[ابوالهیثم]] پس از کشته شدن [[عثمان بن عفان]] [[تمایل]] به [[خلافت امام علی]] {{ع}} داشت <ref>ر.ک: [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>. لذا از آغاز شکل‌گیری [[حکومت]] آن حضرت با ایشان همراه شد و همراه با [[عمار بن یاسر]]، مسؤول [[بیعت گرفتن]] از [[مردم]] شد. [[امام]]، [[ابو هیثم]] را به همراه [[عمار بن یاسر]]، [[مسئول]] [[بیت المال]] کرد که بیانگر [[سلامت]] نفس اوست. [[علی]] {{ع}} در اوج تنهایی و در تنگنای [[سستی]] همراهانش، زمانی که با سوز و گداز، [[یاران]] [[استوار]] گامِ از دست رفته‌اش را یاد کرده است، از مالک بن تیهان نیز نام برده و بر نبودش [[تأسف]] خورده است: «کجایند برادرانم که در خطّ [[خدا]] حرکت کردند و تا آخرین لحظۀ [[حیات]]، مسیر [[حق]] را رها نکردند. کجاست [[عمار]]، کجاست [[ابن تیهان]]، کجاست [[ذو الشّهادتین]]»<ref>{{متن حدیث|أَیْنَ إِخْوَانِیَ الَّذِینَ رَکِبُوا الطَّرِیقَ وَ مَضَوْا عَلَی الْحَقِّ أَیْنَ عَمَّارٌ وَ أَیْنَ ابْنُ التَّیِّهَانِ وَ أَیْنَ ذُو الشَّهَادَتَیْنِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ١٨٢.</ref><ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۸؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>
 
مؤرخان در زمان درگذشت [[ابو هیثم]]، [[اختلاف]] دارند؛ ولی آنچه از مجموعه اقوال [[تاریخی]]<ref>شرح نهج البلاغة، ج ۱۰، ص ۱۰۸؛ قاموس الرجال، ج ۷، ص ۴۶۲.</ref> به دست می‌آید، این است که او در [[جنگ صفین]] جزء [[یاران امام علی]] {{ع}} بود و در آن [[جنگ]] به [[شهادت]] رسید<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۸۲۸؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۷۴؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص ۷۸.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[مراد]] (قبیله)
* [[اوس]] (قبیله)
* [[عبید بن تیهان]] (برادر)
{{پایان مدخل وابسته}}
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
# [[پرونده:13681148.jpg|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|'''گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین''']]
# [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
{{پایان منابع}}


==منابع==
== پانویس ==
* [[پرونده:13681048.jpg|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]؛
{{پانویس}}


==پانویس==
{{صحابه انصار}}
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}


[[رده:امام علی]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
[[رده:ابوالهیثم بن تیهان]]
[[رده:اصحاب امام علی]]
[[رده:مدخل نهج البلاغه]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:شهدای جنگ صفین]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اوس]]
[[رده:بنی‌مراد]]
۱۳۳٬۶۱۷

ویرایش