بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '{{خرد}}' به '{{ویرایش غیرنهایی}}') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = [[آیه اذن واعیه در تفسیر و علوم قرآنی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
{{جعبه اطلاعات آیات نامدار | |||
| نام آیه = آیه اذن واعیه | |||
| نام تصویر = | |||
| توضیح تصویر = | |||
| متن آیه = لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ | |||
| معنی آیه = تا آن را مایه پند و عبرت شما مردم قرار دهیم و لکن گوش شنوای هوشمندان این پند و تذکر را تواند فرا گرفت | |||
| شماره آیه = ۱۲ | |||
| نام سوره = حاقه | |||
| شماره جزء = ۲۹ | |||
| نامهای دیگر = | |||
| شأن نزول = | |||
| مصداق آیه = امیرالمؤمنین {{ع}} | |||
| دلالت آیه = {{فهرست جعبه | دلالت بر [[علم]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} | }} | |||
| نتایج آیه = | |||
}} | |||
متن | == مقدمه == | ||
[[آیه]] ۱۲ [[سوره حاقه]] معروف به آیه "{{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}" چنین است: {{متن قرآن|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را وسیله تذکّری برای شما قرار دهیم و گوشهای شنوا آن را دریابد و بفهمد» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>. این آیه یکی از آیات مربوط به [[فضایل حضرت علی]]{{ع}} است. طبق روایاتی که در ذیل این آیه شریفه وارد شده، [[پیامبر]]{{صل}} [[دعا]] کرد که علی{{ع}} از جمله کسانی باشد که دارای {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} هستند و این دعا [[مستجاب]] شد. | |||
== | == صاحب {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} کیست؟ == | ||
[[آیه شریفه]] هر چند مفهوم گستردهای دارد و شامل تمام کسانی که {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} دارند میشود، ولی طبق [[روایات]] فراوانی که در [[تفسیر]] آن وارد شده، مصداق أتمّ و أکمل {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} [[حضرت علی]]{{ع}} است. | |||
==پانویس== | در بعضی از روایات آمده است وقتی این آیه شریفه نازل شد، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} خطاب به حضرت علی{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|سَأَلْتُ اللَّهَ انْ یَجْعَلَها اذُنَکَ یا عَلِیّ}}؛ ای علی! از [[خداوند متعال]] خواستم که گوشهای تو را {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} قرار دهد»<ref>الکشّاف، ج۴، ص۱۳۴ (به نقل از [[احقاق الحق]]، ج۳، ص۱۴۹).</ref>. علی{{ع}} میگوید: پس از این داستان چیزی نبود که از [[پیامبر]] بشنوم و فراموش کنم، همواره گوشهایم شنوا بود و مطالب را در خود نگه میداشت و چیزی را فراموش نمیکردم. | ||
{{ | |||
روایتی که به آن اشاره شد در منابع مختلف [[اهل سنت]] آمده است که به عنوان نمونه به ده مورد آن اشاره میشود: [[قرطبی]] در الجامع لاحکام القرآن<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۱۸، ص۲۶۴ (به نقل از إحقاق [[الحق]]، ج۳، ص۱۵۱).</ref>؛ علّامه [[متّقی هندی]] در منتخب [[کنز]] العمّال<ref>منتخب [[کنز]] العمّال، ج۵، ص۱۴۸ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۵۱).</ref>؛ علّامه [[آلوسی]] در روح المعانی<ref>روح المعانی، ج۲۹، ص۴۳ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۵۳).</ref>؛ علّامه [[واحدی نیشابوری]] در اسباب النّزول<ref>اسباب النّزول، ص۳۳۹ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۴۸).</ref>؛ [[أبو نعیم اصفهانی]] در حلیة الاولیاء<ref>حلیة الاولیاء، ج۱، ص۶۷ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۴۸).</ref>؛ [[طبری]] در تفسیرش<ref>[[تفسیر طبری]]، ج۲۹، ص۳۱ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۴۷).</ref>؛ [[زمخشری]] در کشّاف<ref>[[الکشّاف]]، ج۴، ص۱۳۴ (به نقل از [[احقاق الحق]]، ج۳، ص۱۴۹).</ref>؛ [[ثعلبی]] در تفسیرش<ref>به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۴۹.</ref>؛ علّامه اندلسی مغربی در البحر المحیط<ref>البحر المحیط، ج۸، ص۳۲۲ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۵۱).</ref>؛ گنجی در کفایة الطّالب<ref>کفایة الطّالب، ص۱۱۱ (به نقل از إحقاق الحق، ج۳، ص۱۵۰).</ref>. | |||
== اهل سنت و بیان فضایل امیرالمؤمنین {{ع}} == | |||
برای روشنتر شدن ابعاد مختلف [[شخصیّت]] بینظیر [[جانشین]] [[حقیقی]] و بلافصل [[پیامبر]]{{صل}} سه [[روایت]] که در منابع اهل سنّت نیز آمده، بیان میشود: | |||
# '''علی با [[حق]] و [[حق با علی است]]:''' [[طبرانی]] به نقل از [[امّ سلمه]]، [[همسر]] با وفای پیامبر، و او از [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} چنین نقل میکند: {{متن حدیث|عَلِیٌّ مَعَ الْقُرْآنِ وَ الْقُرْآنُ مَعَ عَلِیٍّ لا یَفْتَرِقانِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الْحَوْضَ}}؛ علی با [[قرآن]] و قرآن با علی است و هرگز از هم جدا نمیشوند، تا در کنار [[حوض کوثر]] بر من وارد شوند<ref>نور الابصار، ص۸۹.</ref>. | |||
# '''دعای پیامبر{{صل}} در [[حقّ]] علی{{ع}}:''' [[حاکم نیشابوری]] در کتاب مستدرک الصّحیحین با سند صحیح و معتبر [[حدیث]] زیر را به نقل از [[حضرت علی]]{{ع}} از پیامبر اکرم{{صل}} نقل میکند: «[[پیامبر]] به من مأموریّت داد که (جهت تصدّی امر [[قضاوت]]) به [[یمن]] بروم. عرض کردم: چگونه در بین [[مردم یمن]] قضاوت کنم، در حالی که [[جوان]] هستم و [[تجربه]] [[قضایی]] ندارم؟ پیامبر[[دست]] بر سینهام نهاد و این [[دعا]] را در [[حق]] من کرد: «پروردگارا قلبش را [[هدایت]] کن، و زبانش را بر حق ثابت بگردان، (تا هم حق را بفهمد و هم حق را بگوید)! قسم به خدایی که دانه را در [[دل]] خاک میشکافد پس از دعای پیامبر{{صل}} در هیچ قضاوتی [[شک و تردید]] نکردم!»<ref>{{متن حدیث|قالَ: بَعَثَنی رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الَی الْیَمَنِ فقُلْتُ یا رَسُولَ اللَّهِ بَعَثْتَنی وَ انَا شابٌّ اقْضی بَیْنَهُم وَ انَا لا ادْری مَا الْقَضاءُ، فَضَرَبَ صَدْری ثُمَّ قالَ{{صل}}: «اللّهُمَّ اهْدِ قَلْبَهُ وَ ثَبِّتْ لِسانَهُ» فَوَ الَّذِی فَلَقَ الْحَبَّةَ ما شَکَکْتُ فی قَضاءٍ بَیْنَ اثْنَیْنِ بَعْدُ}}؛ مستدرک الصّحیحین (به نقل از نور الابصار، ص۸۸). [[روایت]] فوق در مستدرک الصّحیحین، ج۳، ص۱۳۵ نقل شده است ولی با روایت مذکور کمی تفاوت دارد.</ref>. طبق این [[روایت]]، علی{{ع}} به [[برکت]] دعای پیامبر{{صل}} همواره بهدرستی قضاوت میکرد و در هیچ موردی دچار [[شکّ و تردید]] نمیشد. | |||
# '''علی{{ع}} بهترین [[قاضی]]!:''' شخصی خدمت [[پیامبر اسلام]]{{صل}} رسید و این سؤال را مطرح کرد: «گاو و الاغی در اصطبلی بودند، گاو به الاغ حمله کرد و آن را کشت، [[حکم]] آن چیست؟ [[اصحاب پیامبر]] که در محضر [[رسول اکرم]]{{صل}} حضور داشتند، به همدیگر نگاه کردند و عرض کردند: حیوانات که تکلیفی ندارند؛ حیوانی، حیوان دیگری را کشته است، نه میتوان [[حکم]] به [[قصاص]] کرد، نه دیه! [[پیامبر]]{{صل}} خطاب به علی{{ع}} فرمود: حکم این مسأله چیست؟ [[حضرت علی]]{{ع}} از صاحب آن دو حیوان پرسید: آیا هر دو حیوان بسته بودند، یا هر دو باز بودند، یا یکی بسته بود و دیگری باز؟ گفته شد: صاحب الاغ حیوان خود را بسته بود و صاحب گاو آن را بازگذاشته بود! حضرت علی{{ع}} فرمود: در این صورت باید صاحب گاو خسارت صاحب الاغ را بپردازد! پیامبر{{صل}} پس از [[تأیید]] حکم و [[قضاوت]] حضرت علی{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|اقْضاکُمْ عَلِیٌ}}؛ علی در مقام قضاوت از همه شما آگاهتر است و بهتر قضاوت میکند»<ref>نور الابصار، ص۸۸.</ref>. | |||
== نتیجه == | |||
طبق آنچه گذشت علی{{ع}} صاحب {{متن قرآن|أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}، همراهِ جدانشدنی با [[قرآن]]، متخصّصترین فرد در امر [[قضاوت]]، عالمترین و آگاهترین [[مسلمان]] و فاضلترین [[صحابه پیامبر]] است. با توجّه به این مطلب اگر [[خداوند متعال]] بخواهد شخصی را برای [[خلافت]] و [[جانشینی پیامبر]] [[اسلام]]{{صل}} [[نصب]] کند، آیا [[حکمت خداوند]] [[اجازه]] میدهد شخصی غیر از علی [[منصوب]] گردد! و اگر این [[وظیفه]] بر دوش [[مردم]] نهاده شود، آیا صاحبان [[عقل]] و [[خرد]] و [[اندیشه]]، با وجود علی و آن صفات و ویژگیهایش، به سراغ شخص دیگری میروند!<ref>[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۹۷ ـ ۴۰۶.</ref>. | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:9610800.jpg|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| '''آیات ولایت در قرآن''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
{{امام علی}} | {{امام علی}} | ||
{{فضائل اهل بیت}} | {{فضائل اهل بیت}} | ||
[[رده: | |||
[[رده:آیات امامت]] | |||
[[رده:آیات نامدار]] | [[رده:آیات نامدار]] | ||
[[رده:فضائل امام علی]] | |||