فاصله زمانی ظهور امام مهدی و خروج سفیانی: تفاوت میان نسخه‌ها

*از موضوعات اساسی مربوط به حرکت [[سفیانی]]، فاصله زمانی آن با [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است. [[روایات]] متعددی بر [[پیوستگی]] و نزدیکی این دو حادثه مهم دلالت می‌کنند. [[روایات]] یاد شده عبارت‌اند از:

#روایاتی که به [[پیوستگی]] این دو حادثه تصریح دارد: [[امام باقر]] {{ع}} در [[حدیث]] معتبری پس از اشاره به جنگ‌های [[سفیانی]] و حمله او به [[کوفه]] و [[مدینه]] و فرو رفتن [[سپاه]] او در سرزمین [[بیداء]] فرموده‌اند: {{متن حدیث|"وَ الْقَائِمُ يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ قَدْ أَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْحَرَام‏"}}<ref>و [[قائم]] {{ع}} در آن روز در [[مکه]] است و به کعبه تکیه کرده؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۸۸ باب ۱۴، ح۶۷.</ref>. آن [[حضرت]] در [[حدیثی]] معتبر فرموده‌اند: {{متن حدیث|"هُمْ وَ اللَّهِ أَصْحَابُ الْقَائِمِ{{ع}} يَجْتَمِعُونَ وَ اللَّهِ إِلَيْهِ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ، فَإِذَا جَاءَ إِلَى الْبَيْدَاءِ يَخْرُجُ إِلَيْهِ جَيْشُ السُّفْيَانِيِّ فَيَأْمُرُ اللَّهُ الْأَرْضَ فَتَأْخُذُ أَقْدَامَهُمْ "}}<ref> به خداوند سوگند آنان یاران قائمند؛ به خدا سوگند در یک لحظه اطرافش گرد می‌آیند و چون به بیدا می‌رسد سپاه [[سفیانی]] به سویش حرکت می‌کند. پس خداوند به زمین دستور می‌دهد و زمین پای آنان را می‌گیرد؛ تفسیر القمی، ج۲، ص۲۰۵. سند این روایت به این صورت است: ابی، عن ابن‌ابی‌عمیر، عن منصور بن یونس، عن ابی خالد الکابلی. درباره وثاقت ابراهیم بن هاشم، نک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۹۱؛ درباره وثاقت ابن ابی عمیر، نک: الفهرست، ص۴۰۴؛ درباره وثاقت منصور بن یونس، نک: رجال النجاشی، ص۴۱۳؛ درباره وثاقت ابوخالد الکابلی، نک: معجم رجال الحدیث، ج۲۲، ص۱۵۲.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز در [[حدیث]] معتبری در پاسخ به این سؤال که [[فرج]] [[شیعیان]] شما کی خواهد بود، فرموده‌اند: {{متن حدیث|"وَ ظَهَرَ السُّفْيَانِيُّ وَ أَقْبَلَ الْيَمَانِيُّ وَ تَحَرَّكَ الْحَسَنِيُّ ... وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيُّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَرَ فَيَبْتَدِرُهُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ "}}<ref>وقتی که [[سفیانی]] [[ظهور]] کند و [[یمانی]] آشکار شود و [[سید حسنی|حسنی]] جنبش خود را آغاز نماید... و [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} از خداوند درباره [[ظهور]]ش اجازه می‌خواهد پس یکی از موالیان آن حضرت از این موضوع آگاه می‌شود و نزد [[سید حسنی|حسنی]] آمده و او را از خبر آگاه می‌کند و [[سید حسنی|حسنی]] در قیام بر آن حضرت پیش‌دستی می‌کند، پس مردم [[مکه]] بر او شوریده و او را به قتل می‌رسانند و سرش را نزد شامی می‌فرستند، پس در این هنگام صاحب این امر [[ظهور]] می‌کند؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۷۹، ح۴۳. سند این روایت به صورت زیر است: «حدثنا احمد بن محمد بن سعید عن محمد بن المفضّل، و سعدان بن اسحاق بن سعید، و احمد بن الحسین بن عبدالملک، و محمد بن احمد بن الحسن القطوانی قالو جمیعاً: حدثنا الحسن بن محبوب، عن یعقوب السراج...» درباره وثاقت احمد بن محمد، نک: الفهرست، ص۶۸. درباره وثاقت احمد بن حسین بن عبدالملک، نک: همان، ص۵۸. درباره وثاقت حسن بن محبوب، نک: رجال الطوسی، ص۳۳۴. درباره وثاقت یعقوب السراج، نک: رجال النجاشی، ص۴۵۱.</ref>. این [[روایت]] از هم‌زمانی [[ظهور]] با جنبش "شامی" خبر می‌دهد. شامی یاد شده، به دو [[دلیل]] همان [[سفیانی]] است: [[دلیل]] اوّل، سایر روایاتی است که آغاز [[قیام سفیانی]] را از [[شام]] می‌داند، و بر این اساس، نامیدن [[سفیانی]] به شامی توجیه‌پذیر است. [[دلیل]] دوم، صدر [[روایت]] است که در آن به [[قیام سفیانی]] تصریح شده و نامی از شامی نیامده، و در ادامه به فرستادن سر [[سید حسنی|حسنی]] برای شامی اشاره شده که نشان‌ می‌دهد: شامی، همان [[سفیانی]] است. آن [[حضرت]] در [[حدیث]] دیگری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"السُّفْيَانِيُّ وَ الْقَائِمُ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ"}}<ref>حرکت [[سفیانی]] و [[ظهور]] [[قائم]] {{ع}} در یک سال است؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۷۵ باب ۱۴، ح۳۶. سند این روایت به این صورت است: «حدثنا أحمد بن محمد بن سعید، قال: حدثنا القاسم بن محمد بن الحسن بن حازم قال: حدثنا عبیس بن هشام، عن عبدالله بن جبله، عن محمد بن سلیمان، عن العلاء، عن محمد بن مسلم، عن أبی جعفر محمد بن علی {{ع}}...»؛ این حدیث به دلیل وجود قاسم بن محمد بن الحسن و... ضعیف است. (نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۵۷)</ref>. [[سند]] [[روایت]] فوق ضعیف است، و به همین [[دلیل]]، ما آن را در انتها آوردیم. اما از آن‌جا که محتوای آن را [[روایات]] پیش گفته تأیید می‌کنند، به صدور آن از [[معصوم]] می‌توان [[اطمینان]] حاصل کرد.

#روایاتی که [[شیعیان]] را به حرکت و یا حرکت به سمت [[مکه]] پس از [[خروج]] [[سفیانی]] [[دعوت]] کرده است؛[[امام باقر]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری می‌فرمایند: {{متن حدیث|"كَفَى بِالسُّفْيَانِيِّ نَقِمَةً لَكُمْ مِنْ عَدُوِّكُم‏ ... مَنْ أَرَادَ مِنْهُمْ أَنْ يَخْرُجَ يَخْرُجْ إِلَى الْمَدِينَةِ أَوْ إِلَى مَكَّةَ أَوْ إِلَى بَعْضِ الْبُلْدَانِ ثُمَّ قَالَ مَا تَصْنَعُونَ بِالْمَدِينَةِ وَ إِنَّمَا يَقْصِدُ جَيْشُ الْفَاسِقِ إِلَيْهَا وَ لَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمَكَّةَ فَإِنَّهَا مَجْمَعُكُمْ "}}<ref>[[سفیانی]] برای عذاب دشمنان شما بس است... [[شیعیان]]ی که می‌خواهند از دست [[سفیانی]] بگریزند به [[مدینه]] یا [[مکه]] یا دیگر شهرها بروند. سپس فرمودند: به [[مدینه]] نروید؛ زیرا سپاه مرد فاسق ([[سفیانی]]) به آن‌جا حمله خواهد کرد، بلکه بر شما باد به [[مکه]]؛ چرا که آن‌جا محل اجتماع شماست؛ الغیبة للنعمانی، ص۳۱۱، باب ۱۸، ح۳ (درباره اعتبار این حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]]، ص۱۰۱).</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز در [[حدیث]] معتبری فرمودند: {{متن حدیث|"إِذَا كَانَ رَجَبٌ فَأَقْبِلُوا عَلَى اسْمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنْ أَحْبَبْتُمْ أَنْ تَتَأَخَّرُوا إِلَى شَعْبَانَ فَلَا ضَيْرَ وَ إِنْ أَحْبَبْتُمْ أَنْ تَصُومُوا فِي أَهَالِيكُمْ فَلَعَلَّ ذَلِكَ أَنْ يَكُونَ أَقْوَى لَكُمْ وَ كَفَاكُمْ بِالسُّفْيَانِيِّ عَلَامَةً"}}<ref>چون [[رجب]] فرارسید با نام خدا حرکت کنید. اگر خواستید تا شعبان صبر کنید، مانعی ندارد، و باز اگر مایل بودید ماه رمضان را در نزد خانواده خود باشید، شاید برایتان بهتر باشد، و [[سفیانی]] به عنوان علامتی برای شما، بس خواهد بود؛ الکافی، ص۲۶۴ ح۳۸۱. سند این روایت به این صورت است: «علی بن إبراهیم، عن أبیه، عن صفوان بن یحیی، عن عیص بن القاسم قال: سمعت أبا عبدالله {{ع}} یقول... .» درباره وثاقت علی بن ابراهیم، نک: رجال النجاشی، ص۲۶۰. درباره وثاقت ابراهیم بن هاشم، نک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۹۱. درباره وثاقت صفوان بن یحیی، نک: رجال النجاشی، ص۱۹۷. درباره وثاقت عیصبن القاسم، نک: همان، ص۳۰۲.</ref>. در این [[روایات]] به [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} تصریح نشده است، لکن به نظر می‌رسد سفارش [[شیعیان]] به حرکت به سوی [[مکه]]، آن‌هم بلافاصله پس از [[خروج]] [[سفیانی]] که از [[نشانه‌های ظهور]] است، و تذکر این نکته که: آن‌جا محل اجتماع شماست، اشاره به حادثه [[ظهور]] است که در [[مکه]] رخ خواهد داد.

#روایاتی که [[شیعیان]] را به حرکت به سوی [[اهل بیت]] {{عم}} پس از [[خروج]] [[سفیانی]] [[دعوت]] کرده است؛ [[امام صادق]] {{ع}} در [[روایت]] معتبری فرموده‌اند: {{متن حدیث|"يَا سَدِيرُ، الْزَمْ بَيْتَكَ، وَ كُنْ حِلْساً مِنْ أَحْلَاسِهِ، وَ اسْكُنْ مَا سَكَنَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ، فَإِذَا بَلَغَكَ أَنَّ السُّفْيَانِيَّ قَدْ خَرَجَ، فَارْحَلْ إِلَيْنَا وَ لَوْ عَلى‏ رِجْلِك‏"}}<ref>ای سدیر، از خانه‌ات بیرون نیا و چون گلیمی از گلیم‌های خانه باش و تا شب و روز آرام است تو نیز ساکت باش. همین‌که خبر قیام [[سفیانی]] به تو رسید، به سمت ما کوچ کن، گرچه با پای پیاده باشی؛ الکافی، ص۲۶۴، ح۳۸۳. (درباره اعتبار این حدیث، نک: [[تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانه‌های حتمی ظهور]] ص۱۰۲).</ref>؛ آن [[حضرت]] در [[حدیث]] دیگری فرمودند: {{متن حدیث|"لَا تَبْرَحِ الْأَرْضَ يَا فَضْلُ حَتَّى يَخْرُجَ السُّفْيَانِيُّ فَإِذَا خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ فَأَجِيبُوا إِلَيْنَا يَقُولُهَا ثَلَاثاً وَ هُوَ مِنَ الْمَحْتُوم‏"}}<ref>ای فضل، از جایت حرکت نکن تا این‌که [[سفیانی]] قیام کند. هنگامی که او قیام کرد، دعوت ما را پاسخ دهید [ این جمله را سه بار تکرار فرمودند] چرا که او از [[علائم حتمی]] است؛ الکافی، ص۲۷۴، ح۴۱۲.</ref>. این [[روایات]] به وضوح بر این مطلب دلالت دارند که پس از [[قیام سفیانی]] - که از [[علائم ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است - مردی از [[اهل بیت]] {{عم}} در میان [[مردم]] حضور دارد. این مرد ظاهرا کسی جز [[امام مهدی]] {{ع}} نمی‌تواند باشد.