اشراط الساعة: تفاوت میان نسخه‌ها

اشراط الساعة (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۳۷

۳٬۴۰۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۶ مارس ۲۰۲۰

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۰٬۰۵۳

ویرایش

@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[اشراط الساعة (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-[[علائم ظهور]] حوادثی است که براساس بیانات [[معصومین]]، وقوع‌شان، نشان و خبر از [[ظهور]] می‌دهد. اما "اشراط الساعة" به معنای [[نشانه‌های قیامت]] است که آنها نیز در [[روایات]] بیان شده‌اند. این دو کاملاً با هم متفاوت هستند اما برای عده‌ای بین این [[نشانه‌ها]] خلط شده است.
-==چیستی [[اشراط الساعه]] ([[نشانه‌های قیامت]])==
-* “اشراط” جمع “شرط” به معنای نشانه و سرآغاز است. و اشراط الساعة یعنی نشانه‌های آن،<ref>خلیل بن احمد، العین، ص۴۱۱؛ معجم مقائیس اللغة، ج۳، ص۲۶۰</ref> "الساعه" به بخشی از بخش‌های شبانه روز گفته می‌شود و مقصود از آن در اینجا [[قیامت]] است به جهت اینکه وقوع آن ناگهانی است و یا اینکه طول آن نزد [[خداوند]] مانند ساعتی از ساعات [[بندگان]] است.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، صفحه۱۰۶؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۸۰</ref> اشراط الساعة یعنی [[نشانه‌های قیامت]].<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۸۰؛ [[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۹۱ ـ ۹۳</ref> پس از سپری شدن عصر [[ظهور]]، فرجام [[تاریخ]] فرا می‌رسد و بساط [[دنیا]] درهم ریخته و [[قیامت]] برپا می‌گردد و پیش از حادث شدن [[قیامت]]، نشانه‌هایی ظاهر می‌شود که از بروز [[قیامت]] خبر می‌دهد، این [[نشانه‌ها]] در [[فرهنگ اسلامی]] [[اشراط الساعه]] نامیده شده‌اند.<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، صفحه۲۱؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، صفحه۱۰۶.</ref> [[خداوند]] می‌فرماید:<ref>سورۀ محمد، آیۀ ۱۸: «آیا کافران جز این انتظاری دارند که قیامت ناگهان فرا رسد، در حالی که هم اکنون نشانه‌های آن پدید آمده است؟»</ref> {{متن قرآن|فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلاَّ السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا}}<ref>ر.ک. [[مهدی علی‌زاده|علی‌زاده، مهدی]]، [[نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار (کتاب)|نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار]]، صفحه۲۱.</ref> در [[روایات]]<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۵۶</ref> "[[اشراط الساعه]]"، زنجیره‌ای از پدیده‌های انسانی و طبیعی شمرده شده که از زمان [[بعثت]] [[رسول اکرم]] {{صل}} آغاز و تا فروپاشی کامل [[نظام]] طبیعت ادامه می‌یابد.<ref>ر.ک. [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، صفحه۱۰۶.</ref>
-==اشتباه میان [[علائم ظهور]] و [[اشراط الساعه]]==
-*باید توجه داشت که در برخی از منابع برخی [[علائم]] به عنوان [[علائم ظهور]] معرفی شده‌اند اما برخی دیگر به عنوان [[اشراط الساعه]] مانند [[نزول حضرت عیسی]]، [[دجال]] و... که معمولا به عنوان [[علائم ظهور]] معرفی شده‌اند اما در منابع [[اهل سنت]] از [[نشانه‌های قیامت]] دانسته شده‌اند.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹</ref> [[دلیل]] این اشتباه می‌تواند چند امر باشد مانند:
-#واژۀ الساعه در برخی [[روایات]] به [[ظهور]] [[امام مهدی]] تاویل شده لذا راه برای [[احادیث]] [[اشراط الساعه]] هم باز شده است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹</ref>
-#تعبیرات برخی [[احادیث]] که [[زمان ظهور]] نزدیک [[قیامت]] است، زمینۀ اشتباه میان دو علامت شده است مانند:<ref>الغیبة، نعمانی، ص ۱۴۹: «لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يُخْرِجَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي»</ref> «اگر یک روز از [[دنیا]] هم باقی نمانده باشد [[مهدی]] خواهد آمد.» و حال آنکه مراد این [[روایات]] قطعی بودن [[ظهور]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹</ref>
-#نزدیک بودن و تشابه الفاظ [[قیام]] و [[قیامت]] و [[قائم]] با همدیگر دلیلی دیگر بر خلط [[علائم ظهور]] با [[نشانه‌های قیامت]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹</ref>
-==چیستی [[علائم ظهور]]==
-*یکی از مطالبی که با موضوع [[علائم ظهور]] ارتباط نزدیک دارد، روایاتی است که دربارۀ [[نشانه های قیامت]] سخن می‌گوید. در بسیاری از [[منابع روایی]] [[اهل سنت]] و برخی [[جوامع حدیثی]] [[شیعه]]، [[نشانه های ظهور]] [[مهدی]](علیه السلام) با علامت‌های نزدیک شدن و [[برپایی قیامت]] آمیخته و برخی نشانه‌هایی که به [[علائم ظهور]] مشهورند [[نشانه قیامت]] دانسته شده است.<ref>ر.ک. [[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور]]، ص ۹۱ ـ ۹۳</ref> اما باید توجه داشت که میان [[علائم ظهور]] و [[نشانه های قیامت]] تفاوت وجود دارد. [[علائم]] به معنای [[نشانه‌ها]]، به اموری گفته می‌شود که نمایانگر مقصود و مطلوب هستند. و مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس بیان [[پیشوایان]] [[معصوم]] {{عم}}، قبل و یا [[در آستانۀ ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام]] [[امام مهدی]]{{ع}} را می‌دهد.<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۵۴۹ـ ۵۵۲؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ص ۲۵۱ـ ۲۵۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۸۰</ref>
-==نتیجه گیری==
+===معنای [[اشراط الساعه]]===
-*بنابراین ماهیت [[علایم ظهور]] با اشراط الساعة متفاوت است؛ زیرا [[علایم ظهور]]، نشانه‌هایی برای [[ظهور]] [[امام مهدی]] {{ع}} است، ولی اشراط الساعة نشانه‌هایی برای [[قیامت]] است.<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص ۳۸۰</ref> البته باید توجه کرد تمام [[نشانه‌های ظهور]] پیش از [[برپایی قیامت]] واقع خواهد شد لذا آنچه در طول [[غیبت کبری]] واقع می‌شود به‌طور طبیعى پیش از برپایى [[قیامت]] واقع شده و در نتیجه از نشانه‌هاى [[قیامت]] است. بر این اساس، همه نشانه‌هاى [[ظهور]]، به‌گونه‌اى نشانه‌هاى [[قیامت]] هم هستند، ولى همه نشانه‌هاى [[قیامت]]، نشانه‌هاى [[ظهور]] نمى‌توانند باشند.<ref>ر.ک. [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص ۱۰۴</ref>
+*"اشراط" جمع "شرط" به معنای نشانه و سرآغاز<ref>العین، ص۴۱۱؛ معجم مقائیس اللغة، ج۳، ص۲۶۰.</ref> است و "الساعه" به بخشی از بخش‌های شبانه روز گفته می‌شود و مقصود از آن در اینجا [[قیامت]] است<ref>ر.ک. سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>. [[اشراط الساعة]] یعنی [[نشانه‌های قیامت]]<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰؛ صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳.</ref>. پس از سپری شدن [[عصر ظهور]]، فرجام [[تاریخ]] فرامی‌رسد و بساط [[دنیا]] درهم ریخته و [[قیامت]] برپا می‌گردد و پیش از حادث شدن [[قیامت]]، رویدادها و نشانه‌هایی ظاهر می‌شود که از بروز [[قیامت]] خبر می‌دهد، این [[نشانه‌ها]] در [[فرهنگ اسلامی]] [[اشراط الساعه]] نامیده شده‌اند. [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا}}<ref>«پس آیا جز چشم به راه رستخیزند که ناگهان بر آنان فرا می‌رسد؟ و به راستی نشانه‌های آن در رسیده است و چون به سراغشان بیاید یادکردشان، آنان را چگونه سود خواهد داشت؟» سوره محمد، آیه ۱۸.</ref>. در [[روایات]]<ref>وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۵۶.</ref> "[[اشراط الساعه]]"، زنجیره‌ای از پدیده‌های [[انسانی]] و طبیعی شمرده شده که از زمان [[بعثت رسول اکرم]] {{صل}} آغاز و تا [[فروپاشی]] کامل [[نظام طبیعت]] ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. علی‌زاده، مهدی، نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار، ص۲۱؛ سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶.</ref>.
+===[[نشانه‌های قیامت]]===
+*رویدادهای پیش از [[قیامت]]، یکسان نیستند و تنوع دارند و می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:
+#دگرگونی‌های [[رفتاری]] و [[اخلاقی]] [[مردم]]: بنابر [[روایات]]، جامعۀ [[انسانی]] پیش از [[رستاخیز]] رو به افول می‌نهد. [[احکام الهی]] تباه می‌شوند، [[تبهکاران]] بر [[جهان]] [[حکومت]] می‌کنند، [[ستم]] و [[فساد]] و [[گناه]] بسیار می‌شود، [[مردم]] از [[هوا و هوس]] خویش [[پیروی]] می‌کنند و دنیاپرستان را بزرگ می‌دارند، [[آخرت]] را به [[دنیا]] می‌فروشند، [[انصاف]] از میان [[مردم]] رخت برمی‌بندد، به زیردستان و تنگدستان [[کمک]] نمی‌کنند، بزرگان را [[حرمت]] نمی‌نهند، مردانْ، خویش را همانند [[زنان]] می‌آرایند و [[زنان]]، خودشان را شبیه مردان می‌کنند، بنیان [[خانواده]] [[سست]] می‌شود و [[طلاق]] میان [[همسران]] فراوان می‌شود<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۲.</ref>.
+#پیشامدهای مهم [[اجتماعی]]: [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[نزول]] [[قرآن کریم]]، شکافته شدن [[ماه]] که از [[معجزات پیامبر]] اکرم {{صل}} بود، از پیشامدهای قبل از [[قیامت]] است. [[ظهور حضرت مهدی]] و [[رجعت]] [[آل محمد]] {{صل}} و نیز [[نزول حضرت عیسی]] {{ع}} و [[ظهور]] [[دابة الارض]] (موجودی که از [[زمین]] برمی‌خیزد و با [[مردم]] سخن می‌گوید و [[مؤمن]] را از [[کافر]] جدا می‌سازد)، [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[طایفه]] [[یأجوج و مأجوج]] از نشانه‌های‌ دیگر، [[قیامت]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>.
+#پیشامدهای [[نظام خلقت]]: در بسیاری از [[آیات قرآنی]]، از دگرگونی‌ها و تحولات ژرف در [[نظام خلقت]] سخن به میان است که پیش از [[قیامت]] رخ می‌دهند، مانند: لرزیدن کوه‌ها و [[زمین]]<ref>{{متن قرآن|يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلًا}}«روزی که زمین و کوه‌ها به لرزه درآیند و کوه‌ها توده‌ای از ریگ روان باشند» سوره مزمل، آیه ۱۴.</ref> و از جا [[کنده]] شدن، درهم کوفته شدن و فروریختن کوه‌ها<ref>{{متن قرآن|وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً}}«و زمین و کوه‌ها را فرا بردارند و یکباره در هم کوبند» سوره حاقه، آیه ۱۴؛ {{متن قرآن|وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا}}«و کوه‌ها ریزریز شوند، چون غباری پراکنده» سوره واقعه، آیه ۵ ـ ۶</ref>، شکافته شدن دریاها<ref>{{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ}}«و هنگامی که دریاها روان گردند و به هم پیوندند،» سوره انفطار، آیه ۳؛ {{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ}}«و آنگاه که دریاها برجوشند» سوره تکویر، آیه ۶.</ref>، [[خاموشی]] [[خورشید و ماه]] و [[ستارگان]]<ref>{{متن قرآن|عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ}}«(در آن هنگام) هر کس بداند که چه آماده کرده است،» سوره تکویر، آیه ۱۴.</ref>، شکافته شدن [[آسمان‌ها]]<ref>{{متن قرآن|إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ}}«هنگامی که آسمان شکاف بردارد،» سوره انشقاق، آیه ۱؛ {{متن قرآن|وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ}}«و اما (قوم) عاد با تندباد سردی بنیان‌کن، از میان برداشته شد» سوره حاقه، آیه ۶.</ref> و [[آشکار]] گشتن دودی که همۀ [[زمین]] را فرا می‌گیرد<ref>{{متن قرآن|فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ}}«پس به روزی چشم بدوز که آسمان دودی آشکار برمی‌آورد. که مردم را فرا می‌پوشد؛ این عذابی دردناک است» سوره دخان، آیه ۱۰ ـ ۱۱</ref>. بدین‌سان [[نظام آفرینش]] دگرگون می‌شود و [[زمین]] و [[نظام]] [[حاکم]] بر آن، به کلی تحول می‌یابند<ref>{{متن قرآن|وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ}}«و شما را پس از آنان در این سرزمین جای خواهیم داد؛ این برای کسی است که از ایستادن در پیشگاه من  و از هشدار من می‌هراسد» سوره ابراهیم، آیه ۱۴.</ref>. آنگاه با نفخ صور همه [[آدمیان]] می‌میرند و سپس با نفخ صور دوم، برای [[رستاخیز]] به پا می‌خیزند<ref>{{متن قرآن|وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ}}«و در صور دمیده می‌شود آنگاه هر کس در آسمان‌ها و در زمین است بیهوش می‌گردد- جز آن کس که خدا بخواهد- سپس بار دیگر در آن می‌دمند که ناگاه آنان برمی‌خیزند ، به انتظار می‌مانند» سوره زمر، آیه ۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>
+===خلط میان [[علائم ظهور]] و [[اشراط الساعه]]===
+*یکی از مطالبی که با موضوع [[علائم ظهور]] ارتباط نزدیک دارد، روایاتی است که دربارۀ [[نشانه‌های قیامت]] سخن می‌گوید. در بسیاری از [[منابع روایی اهل سنت]] و برخی [[جوامع حدیثی]] [[شیعه]]، [[نشانه‌های ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} با علامت‌های نزدیک شدن و [[برپایی قیامت]] آمیخته و برخی نشانه‌هایی که به [[علائم ظهور]] مشهورند [[نشانه قیامت]] دانسته شده است. اما باید توجه داشت میان [[علائم ظهور]] و [[نشانه‌های قیامت]] تفاوت وجود دارد و مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان معصوم]] {{ع}}، قبل و یا [[در آستانۀ ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام امام مهدی]] {{ع}} را می‌دهد<ref>ر.ک: صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳؛ صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص ۵۴۹ـ ۵۵۲؛ زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید، ص ۲۵۱ـ ۲۵۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>.
+*[[دلیل]] اشتباه میان [[علائم ظهور]] و [[اشراط الساعه]] می‌تواند چند امر باشد مانند:
+#واژۀ الساعه در برخی [[روایات]] به [[ظهور امام مهدی]]{{ع}} تاویل شده لذا راه برای [[احادیث]] [[اشراط الساعه]] هم باز شده است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
+#تعبیرات برخی [[احادیث]] که [[زمان ظهور]] نزدیک [[قیامت]] است، زمینۀ اشتباه میان دو علامت شده است مانند: «اگر یک روز از [[دنیا]] هم [[باقی]] نمانده باشد [[مهدی]] خواهد آمد»<ref>{{متن حدیث|لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا یَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّی یُخْرِجَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیْتِی}}؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۴۹.</ref> و حال آنکه مراد این [[روایات]] قطعی بودن [[ظهور]] است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
+#نزدیک بودن و تشابه الفاظ [[قیام]] و [[قیامت]] و [[قائم]] با همدیگر دلیلی دیگر بر خلط [[علائم ظهور]] با [[نشانه‌های قیامت]] است<ref>ر.ک. محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹. </ref>.
+*بنابراین ماهیت [[علایم ظهور]] با [[اشراط الساعة]] متفاوت است؛ زیرا [[علایم ظهور]]، نشانه‌هایی برای [[ظهور امام مهدی]] {{ع}} است، ولی [[اشراط الساعة]] نشانه‌هایی برای [[قیامت]] است. البته باید توجه کرد تمام [[نشانه‌های ظهور]] پیش از [[برپایی قیامت]] واقع خواهد شد، لذا آنچه در طول [[غیبت کبری]] واقع می‌شود به طور طبیعی پیش از [[برپایی قیامت]] واقع شده و در نتیجه از [[نشانه‌های قیامت]] است. بر این اساس، همه [[نشانه‌های ظهور]]، به گونه‌ای [[نشانه‌های قیامت]] هم هستند، ولی همۀ [[نشانه‌های قیامت]]، [[نشانه‌های ظهور]] نمی‌توانند باشند<ref>ر.ک. تونه‌ای، مجتبی، موعودنامه، ص ۱۰۴؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>.
 ==پرسش مستقیم==