تولی و تبری در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده: هیچ بنده‌ای طعم [[ایمان]] را نمی‌چشد، مگر اینکه [[دوستی]] و دشمنی‌اش برای [[خدا]] باشد، و کسی که در [[راه خدا]] و برای [[خدا]] [[دوستی]] و [[دشمنی]] کند به [[ولایت الهی]] [[دست]] می‌‌یابد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.</ref>، چون [[دوستی]] و [[دشمنی]] برای [[خدا]] [[انسان]] را به [[محبت]] او نزدیک می‌‌کند و [[محبت]] کلید [[ولایت الهی]] است<ref>شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.</ref>. البته این [[محبت]] بدون متابعت حاصل نمی‌شود، از همین رو [[خداوند]] متعالی نشانه [[دوستی]] [[خدا]] را در [[پیروی از پیامبر]]{{صل}} قرار داد: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.</ref>. و چون متابعت هم فرع بر [[مودت]] و [[دوستی]] است، [[مردم]] را به [[مودت]] [[اهل بیت]]{{عم}} فرا خواند: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و همان‌گونه که [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} فرمود: [[دوستی]] [[اهل بیت]] با [[دوستی]] [[دشمنان]] آنان جمع نمی‌شود، زیرا [[خداوند]] برای [[انسان]] دو [[قلب]] قرار نداده است<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.</ref>. شایان ذکر اینکه مراد از [[مودت]] [[قربی]] در [[آیه]] یاد شده همان [[حب]] فی [[الله]] است و اینکه [[اهل بیت]]{{عم}} به آن اختصاص یافته و در [[حدیث ثقلین]]، [[حدیث سفینه]] و مانند آن، [[مردم]] به [[تبعیت]] از آنها فرا خوانده شده‌اند، همه برای تکمیل [[دعوت دینی]] است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.</ref>؛ یعنی [[غایت]] [[تولی و تبری]]، رساندن [[مردم]] به کمال و [[حب الهی]] است. مصداق [[قربی]] در زمان [[پیامبر]]{{صل}}، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}}، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و بعد از آنها [[فرزندان]] آنان‌اند<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.</ref>. برخی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ}}<ref>«از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref> گفته‌اند: همه کسانی که ادعای [[محبت الهی]] می‌‌کنند ولی در عمل بر طریقه [[محمدیه]]{{صل}} نیستند در ادعایشان کاذب‌اند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.</ref><ref>[[سید سعید حسینی|سید سعید حسینی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵.</ref>.

*معمولاً [[تولی و تبری]] در کنار هم و در یک سطح مطرح می‌‌شوند؛ ولی از برخی [[آیات]] برمی‌آید که [[تبری]] بر [[تولی]] مقدم است، چنان که در [[آیه]] {{متن قرآن|مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ...}}<ref>«محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند» سوره فتح، آیه ۲۹.</ref> ابتدا شدت عمل با [[کافران]] [[بیان]] شده، سپس [[رأفت]] و [[دوستی]] بین [[مؤمنان]] مطرح می‌‌شود. در کلمه [[توحید]] ({{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}) هم نخست آلهه نفی، آن‌گاه [[توحید]] اثبات می‌‌شود<ref>روض الجنان، ج۲، ص۲۸۲-۲۸۳.</ref>.

*در [[احتجاج]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} با [[قوم]] خود نیز اول اعلام [[برائت]] از [[مشرکان]] و سپس [[تولی]] آمده است: {{متن قرآن|إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ...}}<ref>«من از آنچه شریک (خداوند) قرار می‌دهید بیزارم من با درستی آیین روی خویش به سوی کسی آورده‌ام که آسمان‌ها و زمین را آفریده است» سوره انعام، آیه ۷۸-۷۹.</ref><ref>منهج الصادقین، ج۳، ص۴۰۶.</ref>.