تولی و تبری در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

تولی و تبری در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۸

۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۰

جز

جایگزینی متن - ':{{متن قرآن' به ': {{متن قرآن'

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 ==اهمیت [[تولی و تبری]]==
-*[[حقیقت]] [[ایمان به خدا]] [[سر]] سپردن به [[دوستی]] اوست و [[دوستی با خدا]] و [[رسول]] و آنچه به آن امر کرده و [[دشمنی]] با آنچه که از آن [[نهی]] کرده است<ref>مجموع الفتاوی، ج۶، ص۴۷۸.</ref>. مدار [[دین]] بر [[حب]] و [[بغض فی الله]] است<ref>عدة الصابرین، ج۱، ص۸۹.</ref>، از این‌رو [[ایمان راستین]]، محکوم معادله [[تولی و تبری]] است که [[مؤمن]] بر اساس آن هم باید از [[انوار]] ارباب کمال و [[اهل حق]] استضائه کرده و [[همنشینی]] و [[دوستی]] با آنها را برگزیند و هم باید از [[رفاقت]] و [[دوستی]] هواپرستان و اهل [[بدعت]] بپرهیزد تا به [[صراط مستقیم]] [[الهی]] که همان [[ایمان]] [[خالص]] است دست یابد:{{متن قرآن|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای راه آنان که به نعمت پرورده‌ای؛ که نه بر ایشان خشم آورده‌ای و نه گمراه‌اند» سوره فاتحه، آیه ۶-۷.</ref><ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۱۰؛ تفسیر صدرالمتالهین، ج۱، ص۱۷۱؛ تسنیم، ج۱، ص۲۷۴.</ref>.
+*[[حقیقت]] [[ایمان به خدا]] [[سر]] سپردن به [[دوستی]] اوست و [[دوستی با خدا]] و [[رسول]] و آنچه به آن امر کرده و [[دشمنی]] با آنچه که از آن [[نهی]] کرده است<ref>مجموع الفتاوی، ج۶، ص۴۷۸.</ref>. مدار [[دین]] بر [[حب]] و [[بغض فی الله]] است<ref>عدة الصابرین، ج۱، ص۸۹.</ref>، از این‌رو [[ایمان راستین]]، محکوم معادله [[تولی و تبری]] است که [[مؤمن]] بر اساس آن هم باید از [[انوار]] ارباب کمال و [[اهل حق]] استضائه کرده و [[همنشینی]] و [[دوستی]] با آنها را برگزیند و هم باید از [[رفاقت]] و [[دوستی]] هواپرستان و اهل [[بدعت]] بپرهیزد تا به [[صراط مستقیم]] [[الهی]] که همان [[ایمان]] [[خالص]] است دست یابد: {{متن قرآن|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ}}<ref>«راه راست را به ما بنمای راه آنان که به نعمت پرورده‌ای؛ که نه بر ایشان خشم آورده‌ای و نه گمراه‌اند» سوره فاتحه، آیه ۶-۷.</ref><ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۱۰؛ تفسیر صدرالمتالهین، ج۱، ص۱۷۱؛ تسنیم، ج۱، ص۲۷۴.</ref>.
 *در خبر است که [[خداوند]] به برخی از [[انبیا]] [[وحی]] می‌‌کند: به [[مردم]] بگوید کارهایی که در [[دنیا]] انجام داده‌اید، از [[عبادت]] و [[زهد]] و [[تقوا]]، به نحوی سود آنها به خودتان بازمی‌گردد؛ بنگرید برای من چه کرده‌اید؟ آیا هرگز [[دوستی]] از [[دوستان]] مرا [[دوست]] داشته‌اید؟ یا با [[دشمنان]] من [[دشمنی]] کرده‌اید؟ اگر [[عبادت]] آسمانیان و زمینیان همراه شما باشد و در آن [[دوستی]] با [[دوستان]] من و [[دشمنی]] با [[دشمنان]] من نباشد آن [[عبادت]] به کار شما نیاید<ref>کشف الاسرار، ج۲، ص۸۳؛ جامع الاخبار، ص۱۲۴.</ref>.
 *[[قرآن کریم]] [[مؤمنان]] را از [[دوستی با کافران]]، [[یهود]]، [[نصارا]]، مسخره‌کنندگان [[دین]] و [[دشمنان دین]]، [[نهی]] می‌‌کند:
@@ خط ۳۲: / خط ۳۲: @@
 :*{{متن قرآن|اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ}}<ref>از آنچه از سوی پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است پیروی کنید و جز وی از سرورانی (دیگر) پیروی نکنید» سوره اعراف، آیه ۳.</ref>؛
 :*{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ}}<ref>ای مؤمنان! دشمن من و دشمن خود را دوست مگیرید؛ سوره ممتحنه، آیه ۱.</ref>.
-*[[مؤمنان]] نه تنها نباید با [[طاغوت]] و [[کافران]] پیوند [[دوستی]] برقرار کنند، بلکه باید در برابر آنها موضع منفی داشته باشند و [[دشمنی]] خود را با [[کافران]] ابراز کنند:{{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى...}}<ref>«پس، آنکه به طاغوت کفر ورزد و به خداوند ایمان آورد، بی‌گمان به دستاویز استوارتر چنگ زده است...» سوره بقره، آیه:۲۵۶.</ref><ref>آشنایی با قرآن، ج۱ - ۲، ص۱۴۴-۱۴۵.</ref> و این فرمانی است که [[مؤمنان]] باید از آن [[پیروی]] کنند:{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ}}<ref>«آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت  برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند» سوره نساء، آیه:۶۰.</ref><ref>نمونه، ج۳، ص۴۹۲؛ تفسیر نور، ج۲، ص۳۵۹.</ref>، زیرا [[ایمان به خدا]] با [[دوستی]] با [[دشمنان]] [[خدا]] [[سازگاری]] ندارد: {{متن قرآن|وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«و اگر به خداوند و پیامبر و آنچه به سوی او فرو فرستاده شده است ایمان می‌داشتند آنان را  سرور  نمی‌گرفتند اما بسیاری از ایشان نافرمانند» سوره مائده، آیه:۸۱.</ref>.
+*[[مؤمنان]] نه تنها نباید با [[طاغوت]] و [[کافران]] پیوند [[دوستی]] برقرار کنند، بلکه باید در برابر آنها موضع منفی داشته باشند و [[دشمنی]] خود را با [[کافران]] ابراز کنند: {{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى...}}<ref>«پس، آنکه به طاغوت کفر ورزد و به خداوند ایمان آورد، بی‌گمان به دستاویز استوارتر چنگ زده است...» سوره بقره، آیه:۲۵۶.</ref><ref>آشنایی با قرآن، ج۱ - ۲، ص۱۴۴-۱۴۵.</ref> و این فرمانی است که [[مؤمنان]] باید از آن [[پیروی]] کنند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ}}<ref>«آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت  برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند» سوره نساء، آیه:۶۰.</ref><ref>نمونه، ج۳، ص۴۹۲؛ تفسیر نور، ج۲، ص۳۵۹.</ref>، زیرا [[ایمان به خدا]] با [[دوستی]] با [[دشمنان]] [[خدا]] [[سازگاری]] ندارد: {{متن قرآن|وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«و اگر به خداوند و پیامبر و آنچه به سوی او فرو فرستاده شده است ایمان می‌داشتند آنان را  سرور  نمی‌گرفتند اما بسیاری از ایشان نافرمانند» سوره مائده، آیه:۸۱.</ref>.
 *[[نقل]] است که [[پیامبر گرامی]]{{صل}} در جمع [[اصحاب]] فرمود: کدام دستگیره [[ایمان]] از همه محکم‌تر است؟ [[اصحاب]] هر یک چیزی گفتند: [[نماز]]، [[روزه]]،[[ حج]]،[[ جهاد]] و.... [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: همه اینها مهم‌اند؛ لیکن محکم‌ترین دستگیره [[ایمان]]،[[ دوستی]] و [[دشمنی]] در راه خداست و اینکه [[دوستان]] [[خدا]] را [[دوست]] داشته باشی و از [[دشمنان]] او بیزار باشی<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲۵ - ۱۲۶؛ معانی الاخبار، ص۳۹۸؛ مسند ابی داود، ص۱۰۱.</ref>.
 *[[شیخ طوسی]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ}}<ref>«و کافران (نیز) دوستان یکدیگرند و اگر آن (دستور) را انجام ندهید در زمین، آشوب و تباهی بزرگی رخ خواهد داد» سوره انفال، آیه:۷۳.</ref>، [[تولی و تبری]] را نتیجه [[ایمان]] دانسته و فرموده است: اگر [[ایمان]] سبب [[دوستی]] بین [[مؤمنان]] و [[بیزاری]] از کجی‌ها و [[گمراهی‌ها]] نشود، خود مایه [[گمراهی]] است<ref>التبیان، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. در [[رساله حقوق]] [[امام سجاد]]{{ع}} است که از [[حقوق]] [[معلم]] بر تو این است که با [[دشمن]] وی [[همنشینی]] و با [[دوستان]] وی [[دشمنی]] نکنی<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۰.</ref><ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سیعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|تولی و تبری]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵.</ref>.
 ==تقدم [[تولی و تبری]] بر دیگر پیوندها==
-*[[تولی و تبری]] بر همه پیوندها حتی پیوندهای [[عاطفی]] و [[خویشاوندی]] مقدم است، بنابراین، کسانی که به [[خدا]] و روز واپسین [[ایمان]] آورند با کسانی که با [[خدا]] و پیامبرش [[دشمنی]] و [[مخالفت]] کنند [[دوستی]] نمی‌کنند، اگرچه [[پدران]] یا پسران یا [[برادران]] یا خویشاوندانشان باشند؛ اینان‌اند که [[خداوند]] [[ایمان]] را در دل‌هایشان نوشته است: {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ}}<ref>«گروهی را نمی‌یابی که با ایمان به خداوند و روز واپسین، با کسانی که با خداوند و پیامبرش مخالفت ورزیده‌اند دوستی ورزند هر چند که آنان پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشانشان باشند؛ آنانند که (خداوند) ایمان را در دلشان برنوشته است» سوره مجادله، آیه ۲۲.</ref>، چنان‌که [[ابراهیم]]{{ع}} وقتی فهمید [[آزر]] [[دشمن]] خداست از وی [[بیزاری]] جست:{{متن قرآن|فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ}}<ref>«و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست» سوره توبه، آیه۱۱۴.</ref>.
+*[[تولی و تبری]] بر همه پیوندها حتی پیوندهای [[عاطفی]] و [[خویشاوندی]] مقدم است، بنابراین، کسانی که به [[خدا]] و روز واپسین [[ایمان]] آورند با کسانی که با [[خدا]] و پیامبرش [[دشمنی]] و [[مخالفت]] کنند [[دوستی]] نمی‌کنند، اگرچه [[پدران]] یا پسران یا [[برادران]] یا خویشاوندانشان باشند؛ اینان‌اند که [[خداوند]] [[ایمان]] را در دل‌هایشان نوشته است: {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ}}<ref>«گروهی را نمی‌یابی که با ایمان به خداوند و روز واپسین، با کسانی که با خداوند و پیامبرش مخالفت ورزیده‌اند دوستی ورزند هر چند که آنان پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشانشان باشند؛ آنانند که (خداوند) ایمان را در دلشان برنوشته است» سوره مجادله، آیه ۲۲.</ref>، چنان‌که [[ابراهیم]]{{ع}} وقتی فهمید [[آزر]] [[دشمن]] خداست از وی [[بیزاری]] جست: {{متن قرآن|فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ}}<ref>«و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست» سوره توبه، آیه۱۱۴.</ref>.
 *مدار [[تولی و تبری]]، [[ایمان]] و [[کفر]] است؛ کسانی که [[پدران]] و [[برادران]] [[کافر]] خود را [[دوست]] و [[سرپرست]] بگیرند، ستمکارند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمَانِ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! پدران و برادرانتان را دوست مگیرید اگر کفر را بر ایمان برگزینند و کسانی از شما که آنها را دوست بگیرند ستمگرند» سوره توبه، آیه ۲۳.</ref>. بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|بَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}}<ref>«میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>، تا این افراد بر [[شرک]] و [[کفر]] باقی‌اند [[تبری]] از آنان و [[دشمنی]] با آنها ادامه دارد.
 *از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده: هیچ بنده‌ای طعم [[ایمان]] را نمی‌چشد، مگر اینکه [[دوستی]] و دشمنی‌اش برای [[خدا]] باشد، و کسی که در [[راه خدا]] و برای [[خدا]] [[دوستی]] و [[دشمنی]] کند به [[ولایت الهی]] [[دست]] می‌‌یابد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.</ref>، چون [[دوستی]] و [[دشمنی]] برای [[خدا]] [[انسان]] را به [[محبت]] او نزدیک می‌‌کند و [[محبت]] کلید [[ولایت الهی]] است<ref>شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.</ref>. البته این [[محبت]] بدون متابعت حاصل نمی‌شود، از همین رو [[خداوند]] متعالی نشانه [[دوستی]] [[خدا]] را در [[پیروی از پیامبر]]{{صل}} قرار داد: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.</ref>. و چون متابعت هم فرع بر [[مودت]] و [[دوستی]] است، [[مردم]] را به [[مودت]] [[اهل بیت]]{{عم}} فرا خواند: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و همان‌گونه که [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} فرمود: [[دوستی]] [[اهل بیت]] با [[دوستی]] [[دشمنان]] آنان جمع نمی‌شود، زیرا [[خداوند]] برای [[انسان]] دو [[قلب]] قرار نداده است<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.</ref>. شایان ذکر اینکه مراد از [[مودت]] [[قربی]] در [[آیه]] یاد شده همان [[حب]] فی [[الله]] است و اینکه [[اهل بیت]]{{عم}} به آن اختصاص یافته و در [[حدیث ثقلین]]، [[حدیث سفینه]] و مانند آن، [[مردم]] به [[تبعیت]] از آنها فرا خوانده شده‌اند، همه برای تکمیل [[دعوت دینی]] است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.</ref>؛ یعنی [[غایت]] [[تولی و تبری]]، رساندن [[مردم]] به کمال و [[حب الهی]] است. مصداق [[قربی]] در زمان [[پیامبر]]{{صل}}، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}}، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و بعد از آنها [[فرزندان]] آنان‌اند<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.</ref>. برخی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ}}<ref>«از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref> گفته‌اند: همه کسانی که ادعای [[محبت الهی]] می‌‌کنند ولی در عمل بر طریقه [[محمدیه]]{{صل}} نیستند در ادعایشان کاذب‌اند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.</ref><ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سیعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|تولی و تبری]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵.</ref>.