←عصمت وامامت علی{{ع}}
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
==[[دلایل جانشینی بلافصل امام علی]]{{ع}}== | ==[[دلایل جانشینی بلافصل امام علی]]{{ع}}== | ||
*[[متکلمان شیعه]] از طریق [[عقل]] و [[نقل]] بر اثبات [[جانشینی]] [[بلافصل]] [[امام علی]]{{ع}} [[استدلال]] کردهاند، که به [[نقل]] و [[تبیین]] برخی از مهمترین آنها بسنده میکنیم<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۳۹.</ref>: | *[[متکلمان شیعه]] از طریق [[عقل]] و [[نقل]] بر اثبات [[جانشینی]] [[بلافصل]] [[امام علی]]{{ع}} [[استدلال]] کردهاند، که به [[نقل]] و [[تبیین]] برخی از مهمترین آنها بسنده میکنیم<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۳۹.</ref>: | ||
===[[عصمت]] | ===[[عصمت]] و [[امامت]] [[علی]]{{ع}} === | ||
*یکی از [[دلایل]] [[شیعه]] بر [[امامت علی]]{{ع}} این است که [[امام]] باید [[معصوم]] باشد ([[عصمت امام]] و اغراض [[امامت]]) کسانی که غیر از [[علی]]{{ع}} - مدعی [[امامت]] بودند یا دیگران مدعی [[امامت]] آنان بودند ([[ابوبکر]] و [[عباس]] و [[سعد بن عباده]]) [[معصوم]] نبودند زیرا قبل از [[اسلام]]، [[بت]] پرست و [[مشرک]] بودند، و پس از [[اسلام آوردن]] نیز کسی مدعی این که از [[مقام]] [[عصمت علمی]] و عملی برخوردار باشند، نبوده است. بنابراین، در میان [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}، غیر از [[علی]]{{ع}} کسی از ویژگی [[عصمت]] برخوردار نبوده است. بر این اساس [[امامت]] او اثبات میگردد. | *یکی از [[دلایل]] [[شیعه]] بر [[امامت علی]]{{ع}} این است که [[امام]] باید [[معصوم]] باشد ([[عصمت امام]] و اغراض [[امامت]]) کسانی که غیر از [[علی]]{{ع}} - مدعی [[امامت]] بودند یا دیگران مدعی [[امامت]] آنان بودند ([[ابوبکر]] و [[عباس]] و [[سعد بن عباده]]) [[معصوم]] نبودند زیرا قبل از [[اسلام]]، [[بت]] پرست و [[مشرک]] بودند، و پس از [[اسلام آوردن]] نیز کسی مدعی این که از [[مقام]] [[عصمت علمی]] و عملی برخوردار باشند، نبوده است. بنابراین، در میان [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}، غیر از [[علی]]{{ع}} کسی از ویژگی [[عصمت]] برخوردار نبوده است. بر این اساس [[امامت]] او اثبات میگردد. | ||
*[[عصمت]] آن [[حضرت]] یکی از این طریق اثبات میشود که اگر او هم دارای [[مقام عصمت]] نباشد، هیچ کس در [[امت اسلامی]] [[شایستگی]] [[امامت]] را نخواهد داشت، با این که [[وجود امام]] [[واجب]] است، در این فرض لازم میآید که این [[فریضه]] [[اسلامی]] هرگز تحقق نیابد و این، بر خلاف [[اجماع]] [[امت اسلامی]] است، زیرا [[حق]] از [[امت اسلامی]] بیرون نخواهد بود<ref>سید مرتضی، علی بن الحسین، الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الاقتصاد فیما یتعلق بالإعتقاد، ص۳۱۷- ۳۱۸؛ رازی حمصی، سدیدالدین محمود، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۰؛ فاضل مقداد، جمال الدین، ارشاد الطالبین، ص۳۳۹؛ بحرانی، ابن میثم، قواعد المرام، ۱۸۶- ۱۸۷.</ref>. | *[[عصمت]] آن [[حضرت]] یکی از این طریق اثبات میشود که اگر او هم دارای [[مقام عصمت]] نباشد، هیچ کس در [[امت اسلامی]] [[شایستگی]] [[امامت]] را نخواهد داشت، با این که [[وجود امام]] [[واجب]] است، در این فرض لازم میآید که این [[فریضه]] [[اسلامی]] هرگز تحقق نیابد و این، بر خلاف [[اجماع]] [[امت اسلامی]] است، زیرا [[حق]] از [[امت اسلامی]] بیرون نخواهد بود<ref>سید مرتضی، علی بن الحسین، الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الاقتصاد فیما یتعلق بالإعتقاد، ص۳۱۷- ۳۱۸؛ رازی حمصی، سدیدالدین محمود، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۰؛ فاضل مقداد، جمال الدین، ارشاد الطالبین، ص۳۳۹؛ بحرانی، ابن میثم، قواعد المرام، ۱۸۶- ۱۸۷.</ref>. | ||
*راه دیگر برای اثبات [[عصمت]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[نصوص]] [[قرآنی]] و [[روایی]] است، مانند [[آیه مباهله]]{{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref> «بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش ، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودیهای خویش و خودیهای شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> که با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]]، [[علی]]{{ع}} به منزله [[نفس]] [[پیامبر]]{{صل}} به شمار آمده است. بنابراین، از ویژگی [[عصمت]] برخوردار خواهد بود ([[فضیلت علی]]{{ع}})، [[آیه تطهیر]]{{متن قرآن|...إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref> «...جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> که مطابق [[روایات]] در [[شأن پیامبر]]{{صل}}، [[علی]]، [[فاطمه]]، [[حسن]] و [[حسین]] نازل گردیده است، از آنجا که [[اراده]] در [[آیه]] [[اراده تکوینی]] است، هرگونه رجس و [[پلیدی]] از آنان زدوده شده که نتیجه آن [[عصمت]] است ([[آیه تطهیر]])، [[حدیث ثقلین]] که بر [[عصمت]] [[عترت]] و [[اهل بیت پیامبر]] دلالت دارد و [[علی]] نخستین آنان است ([[حدیث ثقلین]]) و [[حدیث]] {{متن حدیث|عَلِيٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ}}<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۲۵۱- ۲۵۴.</ref> زیرا محور و مدار [[حق]] بودن جز با [[عصمت]] امکان پذیر نیست. به [[نقل]] [[ابن ابوالحدید]]، [[ابومحمد بن متویه]] از [[متکلمان معتزلی]] در کتاب الکفایة بر [[عصمت]] [[علی]]{{ع}} تصریح کرده و گفته است اگر چه ما به [[وجوب]] [[عصمت]] آن [[حضرت]] به عنوان [[امام]] [[اعتقاد]] نداریم، ولی او را [[معصوم]] میدانیم و این، از ویژگیهای او در میان [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} بود<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۲۹۸.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۳.</ref> | *راه دیگر برای اثبات [[عصمت]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[نصوص]] [[قرآنی]] و [[روایی]] است، مانند [[آیه مباهله]]{{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref> «بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش ، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودیهای خویش و خودیهای شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref> که با توجه به [[روایات]] [[شأن نزول]]، [[علی]]{{ع}} به منزله [[نفس]] [[پیامبر]]{{صل}} به شمار آمده است. بنابراین، از ویژگی [[عصمت]] برخوردار خواهد بود ([[فضیلت علی]]{{ع}})، [[آیه تطهیر]]{{متن قرآن|...إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref> «...جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> که مطابق [[روایات]] در [[شأن پیامبر]]{{صل}}، [[علی]]، [[فاطمه]]، [[حسن]] و [[حسین]] نازل گردیده است، از آنجا که [[اراده]] در [[آیه]] [[اراده تکوینی]] است، هرگونه رجس و [[پلیدی]] از آنان زدوده شده که نتیجه آن [[عصمت]] است ([[آیه تطهیر]])، [[حدیث ثقلین]] که بر [[عصمت]] [[عترت]] و [[اهل بیت پیامبر]] دلالت دارد و [[علی]] نخستین آنان است ([[حدیث ثقلین]]) و [[حدیث]] {{متن حدیث|عَلِيٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِيٍّ لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ}}<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۲۵۱- ۲۵۴.</ref> زیرا محور و مدار [[حق]] بودن جز با [[عصمت]] امکان پذیر نیست. به [[نقل]] [[ابن ابوالحدید]]، [[ابومحمد بن متویه]] از [[متکلمان معتزلی]] در کتاب الکفایة بر [[عصمت]] [[علی]]{{ع}} تصریح کرده و گفته است اگر چه ما به [[وجوب]] [[عصمت]] آن [[حضرت]] به عنوان [[امام]] [[اعتقاد]] نداریم، ولی او را [[معصوم]] میدانیم و این، از ویژگیهای او در میان [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} بود<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۲۹۸.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۳.</ref> | ||
*[[دلیل عصمت]] به گونهای دیگر نیز تقریر شده است و آن این که [[امت اسلامی]] درباره [[امام]] پس از [[پیامبر]]{{صل}} دو گروهاند: گروهی گفتهاند [[امام]] باید [[معصوم]] باشد، و گروهی دیگر [[عصمت امام]] را لازم ندانستهاند گروه اول، [[علی]]{{ع}} را [[امام]] دانستهاند، و گروه دوم نیز اگر [[عصمت]] را [[شرط امامت]] میدانستند، [[امامت]] را مخصوص او میدانستند. حاصل آن که [[امت]] [[اجماع]] دارند که اگر [[عصمت]]، [[شرط امامت]] باشد [[امامت]] مخصوص [[علی]]{{ع}} است<ref>سید مرتضی، علی بن الحسین، الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۷؛ حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد، ص۴۹۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص۳۱۷؛ رازی حمصی، سدیدالدین محمود، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۰؛ فاضل مقداد، جمال الدین، ارشاد الطالبین، ص۳۳۹.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۴.</ref>. | *[[دلیل عصمت]] به گونهای دیگر نیز تقریر شده است و آن این که [[امت اسلامی]] درباره [[امام]] پس از [[پیامبر]]{{صل}} دو گروهاند: گروهی گفتهاند [[امام]] باید [[معصوم]] باشد، و گروهی دیگر [[عصمت امام]] را لازم ندانستهاند گروه اول، [[علی]]{{ع}} را [[امام]] دانستهاند، و گروه دوم نیز اگر [[عصمت]] را [[شرط امامت]] میدانستند، [[امامت]] را مخصوص او میدانستند. حاصل آن که [[امت]] [[اجماع]] دارند که اگر [[عصمت]]، [[شرط امامت]] باشد [[امامت]] مخصوص [[علی]]{{ع}} است<ref>سید مرتضی، علی بن الحسین، الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۷؛ حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد، ص۴۹۷؛ طوسی، محمد بن حسن، الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص۳۱۷؛ رازی حمصی، سدیدالدین محمود، المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۰؛ فاضل مقداد، جمال الدین، ارشاد الطالبین، ص۳۳۹.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۴.</ref>. | ||
===[[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}}=== | ===[[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}}=== | ||
*یکی از [[شرایط امامت]]، [[افضلیت]] است ([[افضلیت امام]]) و از طرفی، [[علی]]{{ع}} [[افضل]] [[صحابه]] و بلکه [[افضل]] افراد [[بشر]] پس از [[پیامبر]]{{صل}} است ([[افضلیت علی]]{{ع}}) بنابراین، [[امامت]] در وی تعین یافته است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۴.</ref>. | *یکی از [[شرایط امامت]]، [[افضلیت]] است ([[افضلیت امام]]) و از طرفی، [[علی]]{{ع}} [[افضل]] [[صحابه]] و بلکه [[افضل]] افراد [[بشر]] پس از [[پیامبر]]{{صل}} است ([[افضلیت علی]]{{ع}}) بنابراین، [[امامت]] در وی تعین یافته است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص ۴۴۴.</ref>. | ||