حصر حاکمیت در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

*روشن است که مقصود از [[یمین]] و شمال [[خداوند]] در [[روایت]] اخیر کنایه از تجلّی فعل مقتدرانه [[خداوند]] است و اینکه خطاب [[الهی]] {{متن حدیث|أنا الملك}} در هر دو [[روایت]] به معنای [[حصر]] [[سلطنت]] و [[ملک]] [[حق]] در [[ذات اقدس خداوند]] است و نسبت [[مُلک]] به [[ملوک]] [[ارض]]، حکایت ادّعای [[مُلک]] [[باطل]] به وسیله آنان است و اینکه مقصود از خطاب {{متن حدیث|انا الملك، اين ملوك الارض؟ اين الجبّارون؟ اين المتكبرون؟}} اعلام انحصار [[مُلک]] و [[سلطنت]] [[مشروع]] و [[حق]]، در ذات باری‌تعالی است و اینکه [[سلطنت]] و [[ملک]] [[سلاطین]] و [[ملوک]] [[جبّار]] و متکبّری که به ناحق و بدون [[اذن خداوند]] ادّعای [[سلطنت]] و [[مُلک]] بر [[زمین]] کرده اند، [[سلطنت]] و مُلکی زائل و ناحق و [[باطل]] است.

*منظور از [[مشیت]]، [[اراده]] ای است که [[خداوند]] به وسیله آن طرح و برنامه نهایی خود را در [[عالم هستی]] [[اجرا]] می کند که مرحله ای فراتر از مرحله قَدَر [[الهی]] است که [[بداء]] در آن راه دارد و [[تغییر]] و تحولپذیر است.

*عبارت {{متن قرآن|وَاثَقَكُمْ بِهِ}} اشاره به این است که این [[پیمان تکوینی]] به وسیله [[پیمان]] اختیاری [[تشریعی]] مورد تأکید و [[اقرار]] و ابرام قرار گرفته است.

*۴. [[کلینی]] [[روایت]] می کند: [[ابواسحاق سبیعی]] از [[حارث]] أعور [[روایت]] می‌کند گفت: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} خطبه‌ای پس از عصر ایراد فرمود که [[مردم]] را به شگفتی درآورد [[حسن]] توصیف او، و آنچه درباره [[تعظیم]] [[خداوند]] بیان فرمود. [[ابواسحاق]] گفت: به [[حارث]] گفتم آیا [[خطبه]] را [[حفظ]] کردی؟ گفت: آن را نوشتم، پس آن را از کتابی که نوشته بود بر ما املاء کرد: [[ستایش]] از آنِ خداوندی که نمی‌میرد و شگفتی‌های او پایان نمی‌پذیرند زیرا در هر روزی شأنی از پدیدآوری بدیعی که نبوده است دارد. آنکه زاده‌ای ندارد تا در [[عزت]] شریکی داشته باشد، و نه خود زاده دیگری است تا فناپذیر باشد و کسی او را [[وارث]] باشد - تا آنجا که فرمود: - آنکه [[انبیاء]] را درباره او پرسیدند و آنان او را به جزء یا به حدّی توصیف نکردند، بلکه او را به کارهای او [[وصف]] کردند و به وسیله آیاتش بر او دلالت کردند، خِرَدِ اندیشه‌ورزان از [[انکار]] او [[ناتوان]] است؛ زیرا آنکه [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و آنچه در آنها و در میان آنهاست همه [[آفریده]] اوست و او سازنده آنهاست لذا کسی را یارای دفع [[قدرت]] او نیست، آنکه از آفریدگان آنچنان جداست که چیزی همانند او نیست خدایی که [[خلق]] را برای [[پرستش]] خویش آفرید و آنان را بر [[فرمانبری]] خویش توانا ساخت به وسیله آنچه در آنان قرار داد - تا آنجا که می فرماید: - هر آن کس جز او که قدرت‌نمایی کند [[ذلیل]] است، و هرآنکس جز او که بزرگی فروشد حقیر و ناچیز است، همه اشیاء در برابر عظمتش سرافکنده‌اند و در برابر [[سلطنت]] و عزتش سرسپرده‌اند - تا آنجا که فرمود: - آنچه را که خواست از نیستی آفرید و آنچه را خواست پدید آورد به همان نحو که [[اراده]] فرمود از [[ثقلین]] [[جن]] و [[انس]]، تا بدینوسیله با [[ربوبیت]] او آشنا گردند، و [[فرمانبری]] او در میان آن ریشه دواند - تا آنجا که فرمود: - آنکس که از [[خدا]] و رسولش [[فرمانبری]] کند به [[پیروزی]] بزرگی دست می‌یابد و [[پاداش]] فراوانی دریافت خواهد کرد و آنکس که [[خدا]] و رسولش را [[نافرمانی]] کند زیان آشکاری خواهد دید، و [[شایسته]] [[کیفر]] [[سختی]] خواهد شد پس بهره برید از آنچه برشماست از شنیدن و [[فرمان]] بردن و [[نصیحت]] خالصانه، و [[یاوری]] خوب و [[شایسته]]<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ السَّبِيعِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ: خَطَبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} خُطْبَةً بَعْدَ الْعَصْرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ حُسْنِ صِفَتِهِ وَ مَا ذَكَرَهُ مِنْ تَعْظِيمِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ فَقُلْتُ لِلْحَارِثِ: أَ وَ مَا حَفِظْتَهَا؟ قَالَ: قَدْ كَتَبْتُهَا فَأَمْلَاهَا عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَ لَا تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ فِي شَأْنٍ مِنْ إِحْدَاثِ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنِ الَّذِي لَمْ يَلِدْ فَيَكُونَ فِي الْعِزِّ مُشَارَكاً وَ لَمْ يُولَدْ فَيَكُونَ مَوْرُوثاً هَالِكاً... الَّذِي سُئِلَتِ الْأَنْبِيَاءُ عَنْهُ فَلَمْ تَصِفْهُ بِحَدٍّ وَ لَا بِبَعْضٍ بَلْ وَصَفَتْهُ بِفِعَالِهِ وَ دَلَّتْ عَلَيْهِ بِآيَاتِهِ لَا تَسْتَطِيعُ عُقُولُ الْمُتَفَكِّرِينَ جَحْدَهُ لِأَنَّ مَنْ كَانَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ فِطْرَتَهُ وَ مَا فِيهِنَّ وَ مَا بَيْنَهُنَّ وَ هُوَ الصَّانِعُ لَهُنَّ فَلَا مَدْفَعَ لِقُدْرَتِهِ الَّذِي نَأَى مِنَ الْخَلْقِ فَلَا شَيْءَ كَمِثْلِهِ الَّذِي خَلَقَ خَلْقَهُ لِعِبَادَتِهِ وَ أَقْدَرَهُمْ عَلَى طَاعَتِهِ بِمَا جَعَلَ فِيهِمْ...ذَلَّ مَنْ تَجَبَّرَ غَيْرَهُ وَ صَغُرَ مَنْ تَكَبَّرَ دُونَهُ وَ تَوَاضَعَتِ الْأَشْيَاءُ لِعَظَمَتِهِ وَ انْقَادَتْ لِسُلْطَانِهِ وَ عِزَّتِهِ...ابْتَدَأَ مَا أَرَادَ ابْتِدَاءَهُ وَ أَنْشَأَ مَا أَرَادَ إِنْشَاءَهُ عَلَى مَا أَرَادَ مِنَ الثَّقَلَيْنِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لِيَعْرِفُوا بِذَلِكَ رُبُوبِيَّتَهُ وَ تَمَكَّنَ فِيهِمْ طَاعَتُهُ...مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً وَ نَالَ ثَوَاباً جَزِيلًا وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً وَ اسْتَحَقَّ عَذَاباً أَلِيماً فَأَنْجِعُوا بِمَا يَحِقُّ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ وَ إِخْلَاصِ النَّصِيحَةِ وَ حُسْنِ الْمُؤَازَرَةِ...}}اصول کافی، ج۱، ص۱۴۱-۱۴۲.</ref>.

*۶. [[کلینی]] به سندش از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] می کند:درباره [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ}}<ref>«خدا به تو و به پیشینیان تو وحی فرمود هرآینه چنانچه شرک بورزی عمل تو تباه خواهد شد» سوره زمر، آیه ۶۵.</ref> فرمود: یعنی: اگر در [[ولایت]] جز [[خدا]] را [[شریک]] کردی {{متن قرآن|بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَكُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ}}<ref>«بلکه خدا را پرستش نما و از سپاسگزاران باش» سوره زمر، آیه ۶۶.</ref>؛ یعنی: بلکه [[خدا]] را [[پرستش]] نما به وسیله [[طاعت]] و از سپاسگزاران باش که تو را به وسیله [[برادر]] و پسرعمت [[یاری]] کردم<ref>{{متن حدیث|فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ}} قَالَ: يَعْنِي إِنْ أَشْرَكْتَ فِي الْوَلَايَةِ غَيْرَهُ {{متن قرآن|بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَكُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ}} يَعْنِي بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ بِالطَّاعَةِ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ أَنْ عَضَدْتُكَ بِأَخِيكَ وَ ابْنِ عَمِّكَ}}اصول کافی، ج۱، ص۴۲۷.</ref>.