دین: تفاوت میان نسخهها
←زبان دین
| خط ۱۲۰: | خط ۱۲۰: | ||
#پوزیتویسم منطقی: گزارههای [[دینی]] ناظر به واقع نبوده و معنای [[معرفت]] بخش ندارند. | #پوزیتویسم منطقی: گزارههای [[دینی]] ناظر به واقع نبوده و معنای [[معرفت]] بخش ندارند. | ||
*درباره تحلیل معنای شناختی صفات خبریه [[خداوند]] بین [[متکلمان اسلامی]] [[اختلاف]] وجود دارد؛ نظریه رایج [[اهل سنت]] ظاهرگرایانه و به دور از هرگونه [[تأویل]] است که در نهایت به [[تشبیه]] و تجسیم میانجامد. از این رو برخی از [[علمای اسلامی]] مانند [[شیخ صدوق]] به [[الهیات]] سلبی یعنی [[نفی]] صفات ضد از [[خداوند]] روی آوردند. ولی دیدگاه غالب [[شیعه]] اشتراک [[معنوی]] در صفات ذات و فعل است از این رو [[صفات خبری]] را [[تأویل]] میکنند، [[معتزله]] هم قائل به [[تأویل]] است ولی درباره رابطه ذات و [[صفات]] [[سکوت]] میکند<ref>ر.ک: محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۴.</ref>. | *درباره تحلیل معنای شناختی صفات خبریه [[خداوند]] بین [[متکلمان اسلامی]] [[اختلاف]] وجود دارد؛ نظریه رایج [[اهل سنت]] ظاهرگرایانه و به دور از هرگونه [[تأویل]] است که در نهایت به [[تشبیه]] و تجسیم میانجامد. از این رو برخی از [[علمای اسلامی]] مانند [[شیخ صدوق]] به [[الهیات]] سلبی یعنی [[نفی]] صفات ضد از [[خداوند]] روی آوردند. ولی دیدگاه غالب [[شیعه]] اشتراک [[معنوی]] در صفات ذات و فعل است از این رو [[صفات خبری]] را [[تأویل]] میکنند، [[معتزله]] هم قائل به [[تأویل]] است ولی درباره رابطه ذات و [[صفات]] [[سکوت]] میکند<ref>ر.ک: محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۴.</ref>. | ||
==تفاوت [[دین]] با [[وحی]]== | |||
*[[دین]] با [[وحی]] تفاوت دارد. [[دین]] عبارت است از عقیدهای که نظامی برای [[زندگی]] بر پایۀ آن [[استوار]] میشود. آنچه این آیۀ کریمه به آن اشاره دارد نیز همین است: {{متن قرآن|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«بگو: نماز و تمام عبادات من و زندگی و مرگ من، همه برای خداوند پروردگار جهانیان است * همتایی برای او نیست؛ و به همین مأمور شدهام؛ و من نخستین مسلمانم» سوره انعام، آیه ۱۶۲-۱۶۳.</ref>. | |||
*گزارههای [[علمی]] و [[دینی]]، به تناسب قلمرو مسائل مورد اهتمامشان، گاه در یک نقطه گرد میآیند و گاه از هم جدا میگردند. | |||
*اما [[وحی]] چیزی جز [[دین]]، و عبارت است از [[راه]] و روشی [[معرفتی]] که ممکن است نتیجۀ آن در عرصههای مختلف [[معرفت]] اعم از [[شناخت]] [[علمی]] محض یا [[معرفت دینی]] یا هر شاخۀ دیگری از [[معرفت]] بشری قرار بگیرد. | |||
*درست است که چون [[راه]] [[شناخت]] در بیشتر مسائل [[دینی]] منحصر به [[وحی]] است، در قلمرو [[معرفت دینی]] بیش از سایر شاخههای [[معرفت]]، به [[وحی]] نیاز وجود دارد، اما این بدان معنا نیست که [[وحی]] نتواند به سایر شاخههای [[معرفت]] بشری، مانند [[علوم طبیعی]] [[دنیایی]] یا غیر آن، [[راه]] پیدا کند. | |||
*خود [[قرآن کریم]] از بعضی [[پیامبران]]{{عم}} برای ما سخن میگوید که از [[راه وحی]] [[فنون]] و [[علوم دنیوی]] بسیاری را برای [[بشر]] آوردند. مثلاً دربارۀ [[داوود]] و [[سلیمان]]{{عم}} میفرماید: {{متن قرآن|وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ}}<ref>«و سلیمان وارث داوود شد، و گفت: ای مردم! زبان پرندگان به ما تعلیم داده شده» سوره نمل، آیه ۱۶.</ref>؛ {{متن قرآن|وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ * وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ * وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ}}<ref>«و کوهها و پرندگان را با داوود مسخّر ساختیم، که همراه او تسبیح خدا میگفتند؛ و ما همواره کنندهایم * و ساختن زره برای شما را به او تعلیم دادیم، تا شما را در جنگهایتان حفظ کند. پس آیا شکر میگزارید؟ و تندباد را مسخّر سلیمان ساختیم، که به فرمان او جریان مییافت» سوره انبیاء، آیه ۷۹-۸۱.</ref>. | |||
*یا دربارۀ جناب [[نوح]]{{ع}} در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا}}<ref>«و (اکنون) در حضور ما و طبق وحی ما، کشتی بساز» سوره هود، آیه ۳۷.</ref>. | |||
*همچنین [[قرآن]] میگوید که به [[حضرت یوسف]]{{ع}} [[علم]] [[تعبیر خواب]] عطا شد؛ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ}}<ref>«و اینگونه پروردگارت تو را بر میگزیند؛ و از تعبیر خوابها به تو میآموزد» سوره یوسف، آیه ۶.</ref>. | |||
*بنابراین مسأله نو و بیپیشینهای نیست که به [[پیامبر]] ما{{صل}} که [[سرور]] و آقای همۀ [[پیامبران]]{{عم}} است، افزون بر [[علم]] [[آخرت]] و [[علوم]] و [[معارف]] مرتبط با آن و [[شریعت]] و [[دینی]] که بر او [[وحی]] شده است، [[علم]] [[دنیا]] نیز عطا شده باشد.<ref>[[محسن اراکی| اراکی، محسن]]، [[ گفتگوی دو مذهب (کتاب)| گفتگوی دو مذهب]]، ص:۹۳-۹۵.</ref> | |||
==منابع== | ==منابع== | ||