استعفاف: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[استعفاف در قرآن]] - [[استعفاف در حدیث]] | پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

[[آیات]] [[عفاف]] در سه [[سوره بقره]]، [[نساء]] و [[نور]] و در ضمن چهار [[آیه]] آمده است. بنا بر روش متداول خود در فصل‌های قبل، ابتدا آیات را به ترتیب مصحفی‌شان تنظیم کرده و بعد از آن، معنای لغوی و اصطلاحی استعفاف و [[تعفف]] را مورد بررسی قرار می‌دهیم. سپس با استفاده از [[تفاسیر]]، به تحقیق درباره آن پرداخته و در مرحله بعد، این تحقیق را از دیدگاه تفاسیر [[روایی]] ادامه می‌دهیم. در آخر هم درباره آن به [[تدبّر]] می‌پردازیم.

== تنظیم آیات، استعفاف، تعفف، به ترتیب مصحفی‌شان ==

#{{متن قرآن|لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}}<ref>«(این بخشش‌ها) برای نیازمندانی است که در راه خداوند به تنگنا در افتاده‌اند (و برای کسب و کار) سفر نمی‌توانند کرد، نادان آنان را -از بس که خویشتندارند- توانگر می‌پندارد، ایشان را به چهره باز می‌شناسی، آنها از مردم با پافشاری چیزی نمی‌خواهند؛ و آنچه از دارایی (خود) ببخشید بی‌گمان خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۷۳.</ref><ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۱۲۱.</ref>

== معنای استعفاف و [[تعفّف]] ==

فخرالدین در مجمع‌البحرین می‌فرماید: قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا}}؛ یعنی اگر شخص [[فقیری]] بترسد که با [[نکاح]] نمودن، [[فقر]] او زیادتر شود، باید در چیره شدن بر شهوت خود بکوشد و [[عفت]] و [[پاکدامنی]] را با [[ریاضت]] و [[سختی]] کشیدن به [[هدف]] آرام نمودن [[شهوت جنسی]] به دست آورد؛ چنان که فرمود: {{متن حدیث|يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ‏ اسْتَطَاعَ‏ مِنْكُمُ‏ الْبَاهَ‏ فَلْيَتَزَوَّجْ، وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ وِجَاءٌ}}: ای [[جوانان]]! از شما هر کس که [[قدرت]] بر جماع نمودن دارد، باید [[ازدواج]] کند، و هر کس که [[قادر]] بر ازدواج نباشد، بر اوست که [[روزه]] بگیرد که روزه گرفتن او را (با تسکین دادن نیروی [[شهوانی]]) [[متعادل]] می‌کند، و گفته‌اند: استعفاف، همان [[نکاح]] است. پس قوله: {{متن قرآن|وَلْيَسْتَعْفِفِ}}، بدین معناست که فرد مورد نظر باید از دواج کند، و این سخن [[حق تعالی]] هم که: {{متن قرآن|لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا}}؛ یعنی آنچه را که نسبت به ازدواج سبب است، از قبیل: مهر و [[نفقه]]، نمی‌یابد. پس وقتی ازدواج نمود، [[خدای متعال]] بر او باب روزی را گشوده و از [[فضل]] خود او را برای پرداخت [[حقوق]] نکاح [[بی‌نیاز]] می‌گرداند. جایز نیست از [[ترس]] پرداخت [[حقّ]] نکاح، از دواج را ترک نماید؛ چرا که نشانه [[سوء]] [[ظنّ]] به خداست. در [[حدیث]] از [[اسحاق بن عمار]] آمده که به [[ابی‌عبدالله]]، [[امام صادق]] {{ع}}، گفتم: [[مردم]] این حدیث را [[روایت]] می‌کنند که مردی نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمد و از [[نیازمندی]] خویش [[شکایت]] نمود، (در پاسخ) آن [[حضرت]] او را به ازدواج [[امر]] فرمود. مرتبه دیگر که آمد و از حاجت‌مندی خود باز شکایت کرد، آن حضرت (دوباره) او را به تزویج امر نمود. تا آنکه بالاخره در نوبت سوم هم (که مرد چون گذشته به نزد پیامبر آمده بود)، پیامبر او را به ازدواج امر فرمود. بعد از آن امام صادق {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|نَعَمْ‏، هُوَ حَقٌّ}}: آری آن حدیث، [[حق]] و راست است. پس از آن فرمود: {{متن حدیث|الرِّزْقُ مَعَ النِّسَاءِ وَ الْعِيَالِ}}: روزی به همراه [[زن]] و [[فرزندان]] است. در حدیث [[معاویة]] بن [[وهب]] از [[ابی عبدالله]]، امام صادق {{ع}}، درباره فرموده [[خداوند]]: {{متن قرآن|وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ}}، آمده است که آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|تَزَوَّجُوا حَتَّى‏ يُغْنِيَهُمُ‏ اللَّهُ‏ مِنْ‏ فَضْلِهِ‏}}: [[ازدواج]] نمایند تا [[خدای متعال]]، آنان را از [[فضل]] خویش [[بی‌نیاز]] گرداند. در [[حدیث]] است که: {{متن حدیث|أَفْضَلُ‏ الْعِبَادَةِ الْعَفَافُ‏}}: [[عفاف]] (به [[فتح]] عین آن) [[برترین]] [[عبادت]] است. [[تعفّف]]، نگهداری نفس است از [[محرمات]] و از درخواست کمک از [[مردم]]. از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] است که فرمود: {{متن حدیث|رَحِمَ‏ اللَّهُ‏ عَبْداً عَفَّ‏، وَ تَعَفَّفَ‏، وَ كَفَّ عَنِ الْمَسْأَلَةِ}}: [[خدای تعالی]] [[رحمت]] کند بنده‌ای را که [[پارسایی]] کرده و از [[حرام]] خودداری نماید و از درخواست کمک از مردم بپرهیزد.

در ملخّص المنجد و منتهی الأرب آمده که: {{عربی|عِفَّة}}، مصدر است به معنای پارسایی، خودداری از ناروا، [[پاکی]] تن، و عفاف: دارو، و {{عربی|عَفاف و عَفافَة}}: پارسایی و پاکدامنی، و {{عربی|عَفافَة و عَفَّة}}؛ یعنی باقیمانده شیر در پستان و شیر جمع شده، و [[عفیف]]؛ یعنی [[پارسا]] و پاکدامن، و [[عفیفه]]، مؤنث آن است، و اعفاف: پارسا کردن و باز داشتن کسی از حرام، و تعفّف: [[خودداری از حرام]] و از سؤال و درخواست مساعدت، و استعفاف: پارسایی کردن و خودداری از محرمات و از طلب چیزی<ref>ملخص المنجد و منتهی الأرب، ص۵۵۳.</ref>.

[[علامه طباطبایی]] در [[المیزان]] فرموده: استعفاف و [[تعفّف]] از نظر معنا به هم نزدیکند، و {{متن قرآن|فَلْيَسْتَعْفِفْ}}: باید و بر او لازم است که طریق عفت و [[پاکدامنی]] را [[طلب]] نماید<ref>المیزان، ج۴، ص۱۸۵ و ج۱۵، ص۱۲۲.</ref><ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۱۲۲.</ref>

== منابع ==

{{منابع}}

# [[پرونده:1100560.jpg|22px]] [[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']]

{{پایان منابع}}

== پانویس ==

{{پانویس}}