مادر امام سجاد: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'تکیه' به 'تکیه'
جز (جایگزینی متن - 'تکیه' به 'تکیه') |
|||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
===نتیجه گیری=== | ===نتیجه گیری=== | ||
از آنچه ذکر شد، روشن گردید قول سوم به واقع نزدیکتر است. با توجه به موارد نقل شده میتوان گفت، [[مادر]] [[علی بن الحسین]]{{ع}} کنیزی از تبار [[ایرانیان]] بوده است؛ چه دختر کسری باشد و چه از دیگر [[مردمان]] و او را میتوان فرزند دو [[برگزیده]] ـ به [[تفسیر]] [[کلینی]] ـ دانست که [[مردم]] [[فارس]] [[برگزیده]] [[عجم]] هستند و [[هاشم]] برگزیده از [[قبایل عرب]]<ref>ابوسعد منصور بن حسین آبی، نثر الدر، ج۱، ص۲۳۲؛ ابوالعباس محمد بن زید نحوی مبرد، الفاضل، ص۱۰۶، در این دو اثر چنین آمده است: به علی بن الحسین فرزند دوبرگزیده میگویند، چون مادرش دختر یزدگرد بود؛ بدان جهت که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ لِلَّهِ مِنْ عِبَادِهِ خِيَرَتَيْنِ: فَخِيَرَتُهُ مِنَ الْعَرَبِ قُرَيْشٌ وَ مِنَ الْعَجَمِ فَارِسُ}}: “به درستی که برای خدا از خلقش دو برگزیده است: از عرب قریش و از عجم فارس”.</ref>. چنین به نظر میرسد که بخشی از نامها و حکایتها ساخته و پرداخته قصه سرایان باشد که با توجه به اشکالات برخی نقلها، در گزارشهای بعدی تکمیل شده است؛ مثلاً در [[نقل]] کافی ذکر شده [[شهربانو]] [[دست]] بر سر [[حسین]]{{ع}} نهاد و او را [[انتخاب]] کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۷: {{متن حدیث|فَجَاءَتْ حَتَّى وَضَعَتْ يَدَهَا عَلَى رَأْسِ الْحُسَيْنِ{{ع}}}}.</ref>؛ در گزارشی دیگر [[گفتگو]] از پشت پرده مطرح است و طبق آن، شهربانو با اشاره، [[امام حسین]]{{ع}} را انتخاب میکند<ref>ابوجعفر محمد بن جریر طبری، دلائل الإمامه، ص۱۹۵.</ref>؛ به همین جهت برخی این [[اخبار]] را به شعوبیه نسبت دادهاند که [[مخالف]] [[عربها]] بودند و بر نژاد فارس | از آنچه ذکر شد، روشن گردید قول سوم به واقع نزدیکتر است. با توجه به موارد نقل شده میتوان گفت، [[مادر]] [[علی بن الحسین]]{{ع}} کنیزی از تبار [[ایرانیان]] بوده است؛ چه دختر کسری باشد و چه از دیگر [[مردمان]] و او را میتوان فرزند دو [[برگزیده]] ـ به [[تفسیر]] [[کلینی]] ـ دانست که [[مردم]] [[فارس]] [[برگزیده]] [[عجم]] هستند و [[هاشم]] برگزیده از [[قبایل عرب]]<ref>ابوسعد منصور بن حسین آبی، نثر الدر، ج۱، ص۲۳۲؛ ابوالعباس محمد بن زید نحوی مبرد، الفاضل، ص۱۰۶، در این دو اثر چنین آمده است: به علی بن الحسین فرزند دوبرگزیده میگویند، چون مادرش دختر یزدگرد بود؛ بدان جهت که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ لِلَّهِ مِنْ عِبَادِهِ خِيَرَتَيْنِ: فَخِيَرَتُهُ مِنَ الْعَرَبِ قُرَيْشٌ وَ مِنَ الْعَجَمِ فَارِسُ}}: “به درستی که برای خدا از خلقش دو برگزیده است: از عرب قریش و از عجم فارس”.</ref>. چنین به نظر میرسد که بخشی از نامها و حکایتها ساخته و پرداخته قصه سرایان باشد که با توجه به اشکالات برخی نقلها، در گزارشهای بعدی تکمیل شده است؛ مثلاً در [[نقل]] کافی ذکر شده [[شهربانو]] [[دست]] بر سر [[حسین]]{{ع}} نهاد و او را [[انتخاب]] کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۷: {{متن حدیث|فَجَاءَتْ حَتَّى وَضَعَتْ يَدَهَا عَلَى رَأْسِ الْحُسَيْنِ{{ع}}}}.</ref>؛ در گزارشی دیگر [[گفتگو]] از پشت پرده مطرح است و طبق آن، شهربانو با اشاره، [[امام حسین]]{{ع}} را انتخاب میکند<ref>ابوجعفر محمد بن جریر طبری، دلائل الإمامه، ص۱۹۵.</ref>؛ به همین جهت برخی این [[اخبار]] را به شعوبیه نسبت دادهاند که [[مخالف]] [[عربها]] بودند و بر نژاد فارس تکیه داشتند<ref>جعفر شهیدی، زندگانی علی بن الحسین{{ع}}، ص۱۰-۲۷.</ref>. | ||
در برخی منابع [[عامه]] ذکر شده [[امام سجاد]]{{ع}} مادرش را به [[ازدواج]] [[غلام امام حسین]]{{ع}} به نام [[زبید]] در آورد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۴.</ref>؛ اما در [[منابع شیعه]] ذکر شده مادر حضرت در هنگام [[تولد]] امام سجاد{{ع}} درگذشته و آن ازدواج مربوط به کنیزی بوده که او را بزرگ کرده است که به منزله مادر حضرت بوده است<ref>ابن همام اسکافی، منتخب الأنوار، ص۶۷؛ ابن فندق، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۵۱.</ref> نه [[مادر]] [[واقعی]] ایشان. ابن فندق از [[زینب]] و [[ام کلثوم]] [[دختران]] امام حسین{{ع}} یاد میکند که مادرشان شهربانو بود و در کوچکی درگذشتند<ref>ابن فندق، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۵۰؛ البته وی عبدالله را هم فرزند شهربانو دانسته؛ درحالی که مادرش را رباب ذکر کردهاند و این دو مورد هم قابل بررسی است و در منابع اولیه نیامده است. اگر تولد و مرگ اینان قبل از امام سجاد{{ع}} فرض شود، مشکل فاصله ازدواج امام حسین{{ع}} با شهربانو و تولد حضرت بعد از چند سال حل میشود. وی درگذشت مادر امام سجاد{{ع}} را هم در حین تولد حضرت ذکر کرده است.</ref>. ادعای حضور [[شهربانو]] در [[کربلا]] نیاز به [[مدرک]] معتبر دارد که وجود ندارد و نامیده شدن کوهی به نام بی بی شهربانو در شهرری هم [[نادرست]] است<ref>درباره مادر امام سجاد{{ع}} دکتر جعفر شهیدی در کتاب زندگانی علی بن الحسین{{ع}} (ص۱۰-۲۷) بحث مفصلی دارد که برخی نکات آن قابل تردید است.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص 258 ـ ۲۶۱.</ref> | در برخی منابع [[عامه]] ذکر شده [[امام سجاد]]{{ع}} مادرش را به [[ازدواج]] [[غلام امام حسین]]{{ع}} به نام [[زبید]] در آورد<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۲۱۴.</ref>؛ اما در [[منابع شیعه]] ذکر شده مادر حضرت در هنگام [[تولد]] امام سجاد{{ع}} درگذشته و آن ازدواج مربوط به کنیزی بوده که او را بزرگ کرده است که به منزله مادر حضرت بوده است<ref>ابن همام اسکافی، منتخب الأنوار، ص۶۷؛ ابن فندق، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۵۱.</ref> نه [[مادر]] [[واقعی]] ایشان. ابن فندق از [[زینب]] و [[ام کلثوم]] [[دختران]] امام حسین{{ع}} یاد میکند که مادرشان شهربانو بود و در کوچکی درگذشتند<ref>ابن فندق، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۵۰؛ البته وی عبدالله را هم فرزند شهربانو دانسته؛ درحالی که مادرش را رباب ذکر کردهاند و این دو مورد هم قابل بررسی است و در منابع اولیه نیامده است. اگر تولد و مرگ اینان قبل از امام سجاد{{ع}} فرض شود، مشکل فاصله ازدواج امام حسین{{ع}} با شهربانو و تولد حضرت بعد از چند سال حل میشود. وی درگذشت مادر امام سجاد{{ع}} را هم در حین تولد حضرت ذکر کرده است.</ref>. ادعای حضور [[شهربانو]] در [[کربلا]] نیاز به [[مدرک]] معتبر دارد که وجود ندارد و نامیده شدن کوهی به نام بی بی شهربانو در شهرری هم [[نادرست]] است<ref>درباره مادر امام سجاد{{ع}} دکتر جعفر شهیدی در کتاب زندگانی علی بن الحسین{{ع}} (ص۱۰-۲۷) بحث مفصلی دارد که برخی نکات آن قابل تردید است.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص 258 ـ ۲۶۱.</ref> | ||