مضطر: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

* [[مضطر]] در لغت به معنای کسی است که بیماری، [[فقر]] یا سختی‌‏های روزگار، او را ناگزیر به تضرّع در درگاه [[خداوند]] سبحانه و تعالی کرده است<ref> طریحی، مجمع البحرین، ج ۳، ص ۳۷۳</ref>. در برخی [[روایات]]، این واژه، به عنوان یکی از [[القاب]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ شمرده شده و در [[قرآن مجید]] نیز مورد اشاره قرار گرفته است: {{متن قرآن| أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ }}<ref> یا آن کسی که به درمانده، چون وی را بخواند، پاسخ می‌دهد و بلا را (از او) می‌گرداند؟ و شما را جانشینان زمین می‌گرداند؛ آیا با خداوند، خدایی (دیگر) هست؟ اندک پند می‌پذیرید؛ سوره نمل، آیه: ۶۲.</ref>

* در برخی [[روایات]]، این [[آیه]] به [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ و [[قیام]] آن حضرت تطبیق شده است. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: "این [[آیه]] درباره [[امام مهدی|مهدی]] از [[آل محمد]] {{عم}} نازل شده است. به [[خدا]] [[سوگند]]! [[مضطر]] او است. هنگامی که در [[مقام ابراهیم]] دو رکعت [[نماز]] به جا می‏‌آورد و دست به درگاه [[خداوند متعال]] برمی‏دارد، [[خداوند]] سبحانه و تعالی دعای او را [[اجابت]] می‌‏کند، ناراحتی‏‌ها را برطرف می‏‌سازد و او را [[خلیفه]] روی [[زمین]] قرار می‏‌دهد<ref>{{عربی|" نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ {{عم}}، هُوَ وَ اللَّهِ‏ الْمُضْطَرُّ إِذَا صَلَّى‏ فِي‏ الْمَقَامِ‏ رَكْعَتَيْنِ‏- وَ دَعَا اللَّهَ فَأَجَابَهُ‏ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُهُ خَلِيفَةً فِي الْأَرْض‏‏ ‏‏‏‏‏‏"}}، علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۲۹؛ نیز ر. ک: نعمانی، الغیبة، ص ۳۱۴</ref>.  

* بدون [[شک]] منظور از این [[تفسیر]]، منحصر ساختن مفهوم [[آیه]]، به وجود مبارک [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ نیست؛ بلکه [[آیه]] معنای گسترده‌‏ای دارد که یکی از مصداق‏های روشن آن، وجود [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ است. زمانی که همه جا را [[فساد]] می‌‏گیرد، درها بسته می‌‏شود، [[بشریت]] در بن‏بست [[سختی]] قرار می‌‏گیرد و حالت اضطرار در کل عالم نمایان می‌‏شود، این هنگام، [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}‏ در مقدس‏ترین نقطه روی [[زمین]]، دست به [[دعا]] برمی‌‏دارد و تقاضای برطرف شدن [[سختی]] می‏‌کند. [[خداوند]] سبحانه و تعالی نیز این [[دعا]] را سرآغاز [[انقلاب مقدس]] جهانی او قرار می‌‏دهد و به مصداق‏ {{متن قرآن|وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاء الأَرْضِ }}<ref> شما را جانشینان زمین می‌گرداند؛ سوره نمل، آیه: ۶۲.</ref><ref> ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج ۱۵، ص ۵۲۱ و ۵۲۲</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۰۲ - ۴۰۳.</ref>.

== مضطر در موعودنامه ==

* یکی از لقب‌های معروف [[امام عصر]] {{ع}} است. در کتاب‌های لغت به‌معنای درمانده و ناچار به کار می‌رود و در اصطلاح، وقتی به کسی [[مضطر]] گفته می‌شود که او از همه اسباب و ابزارهای معمولی در حل‌ مشکلات و برطرف ساختن گرفتاری‌هایی که دارد [[ناامید]] شده و با تمام وجود متوجه [[خدا]] شود و کلید حل‌ تمام کارها را به دست [[خدا]] بداند. رسیدن به این مرحله از [[درک]] و بینش معمولا یا در حالت اضطرار و [[ناامیدی]] کامل پیش می‌آید و یا در صورت دستیابی به [[شناخت]] و معرفت‌های [[برتر]] -که جز از طریق توجهات خاص‌ الهی میسر نمی‌گردد- امکان‌پذیر می‌شود. در بسیاری از [[ادعیه]] و [[روایات]] از [[حضرت مهدی]] {{ع}} با [[لقب]] [[مضطر]] یاد شده است. از جمله در قسمتی از [[دعای ندبه]] آمده است: {{عربی|"أَيْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذِي يُجابُ إِذا دَعى‏"}}<ref>مفاتیح الجنان، دعای ندبه.</ref>؛ کجاست آن مضطری که چون [[دعا]] کند، خواست او به [[اجابت]] می‌رسد...  

* همین‌طور در روایتی که از [[امام صادق]] {{ع}} درباره [[تفسیر]] [[آیه]]: {{متن قرآن|أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ}}<ref>سوره نمل، ۶۲.</ref> وارد شده چنین آمده است: [[سوگند]] به [[خدا]] منظور از [[مضطر]] در این [[آیه]] [[قائم]] [[آل محمد]] {{صل}} است. وقتی که در [[آخر الزمان]] [[ستم]] و [[بیداد]] و [[فساد]] در نتیجه [[سلطه]] پیدا کردن مستکبران و [[انحراف]] [[مردم]] از صراط‍‌ مستقیم سرتاسر [[جهان]] را پر ساخت، آن حضرت در بین [[رکن و مقام]] در [[مسجد الحرام]] دو رکعت [[نماز]] می‌خواند و آن‌گاه دست به [[دعا]] برداشته از [[خداوند]] تعجیل در [[فرج]] خود را می‌خواهد و [[پروردگار]] عالم نیز دعای او را [[اجابت]] نموده و به او [[اذن]] [[ظهور]] می‌دهد و به دنبال این واقعه مبارک آن حضرت به [[برکت]] [[امدادهای غیبی]] و هم‌چنین [[یاری]] انسان‌های [[مؤمن]] و [[شجاع]] -که در آن زمان از سرتاسر عالم به گرد آن حضرت جمع شده‌اند- بساط‍‌ [[ستم]] را از روی [[زمین]] برخواهد چید<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۴۸.</ref>.  

* اما چرا به [[امام عصر]] {{ع}} [[لقب]] [[مضطر]] داده شده است‌؟ از بررسی مجموعه [[روایات]] مربوط‍‌ به این بحث چنین برمی‌آید که [[امام]] [[معصوم]] به‌عنوان [[حجت الهی]] در خیرخواهی به [[بندگان خدا]] و [[محبت]] به آنان از پدر و مادر به آن‌ها مهربان‌تر است؛ کدام اضطرار سخت‌تر از این است که کسی [[حجت خدا]] باشد و [[مسئولیت]] حفظ‍‌ و [[تبلیغ]] و ترویج و [[حاکمیت]] بخشی به همه [[احکام]] و ارزش‌های الهی را برعهده داشته باشد، اما در شرایطی واقع شود که ببیند [[حکام]] [[جور]] از یک طرف و [[منافقان]] و انسان‌های هواپرست از طرف دیگر [[احکام]] حیات‌بخش الهی را زیر پا می‌گذارند و [[بندگان خدا]] را از مسیر [[سعادت]] واقعی [[منحرف]] می‌سازند و آن‌ها را به بی‌راهه سوق می‌دهند<ref>نشریه موعود، شماره ۳۴، ص ۳۲.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۶۷۰.</ref>.

== مضطر در فرهنگنامه آخرالزمان ==

* یکی از [[القاب]] [[حضرت]] [[مضطر]] است که در این [[آیه شریفه]] آمده است: {{متن قرآن|أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ}}<ref>«یا آن کسی که به درمانده، چون وی را بخواند، پاسخ می‌دهد و بلا را (از او) می‌گرداند؟ و شما را جانشینان زمین می‌گرداند» سوره نمل، آیه ۶۲.</ref> و [[مضطر]] در این [[آیه]] به [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[تفسیر]] شده است<ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]، ص ۹۹.</ref>.

 

== منابع ==

== پانویس ==