مضطر

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون امام مهدیعلیه السلام است. "امام مهدی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مهدی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • مضطر در لغت به معنای کسی است که بیماری، فقر یا سختی‌‏های روزگار، او را ناگزیر به تضرّع در درگاه خداوند سبحانه و تعالی کرده است[۱]. در برخی روایات، این واژه، به عنوان یکی از القاب حضرت مهدیعلیه السلام‏ شمرده شده و در قرآن مجید نیز مورد اشاره قرار گرفته است: ﴿ أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ [۲]
  • در برخی روایات، این آیه به حضرت مهدیعلیه السلام‏ و قیام آن حضرت تطبیق شده است. امام صادقعلیه السلام فرمود: "این آیه درباره مهدی از آل محمدعلیهم السلام نازل شده است. به خدا سوگند! مضطر او است. هنگامی که در مقام ابراهیم دو رکعت نماز به جا می‏‌آورد و دست به درگاه خداوند متعال برمی‏دارد، خداوند سبحانه و تعالی دعای او را اجابت می‌‏کند، ناراحتی‏‌ها را برطرف می‏‌سازد و او را خلیفه روی زمین قرار می‏‌دهد[۳].
  • بدون شک منظور از این تفسیر، منحصر ساختن مفهوم آیه، به وجود مبارک حضرت مهدیعلیه السلام‏ نیست؛ بلکه آیه معنای گسترده‌‏ای دارد که یکی از مصداق‏های روشن آن، وجود حضرت مهدیعلیه السلام‏ است. زمانی که همه جا را فساد می‌‏گیرد، درها بسته می‌‏شود، بشریت در بن‏بست سختی قرار می‌‏گیرد و حالت اضطرار در کل عالم نمایان می‌‏شود، این هنگام، حضرت مهدیعلیه السلام‏ در مقدس‏ترین نقطه روی زمین، دست به دعا برمی‌‏دارد و تقاضای برطرف شدن سختی می‏‌کند. خداوند سبحانه و تعالی نیز این دعا را سرآغاز انقلاب مقدس جهانی او قرار می‌‏دهد و به مصداق‏ ﴿وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاء الأَرْضِ [۴][۵][۶].

مضطر در موعودنامه

  • یکی از لقب‌های معروف امام عصر علیه السلام است. در کتاب‌های لغت به‌معنای درمانده و ناچار به کار می‌رود و در اصطلاح، وقتی به کسی مضطر گفته می‌شود که او از همه اسباب و ابزارهای معمولی در حل‌ مشکلات و برطرف ساختن گرفتاری‌هایی که دارد ناامید شده و با تمام وجود متوجه خدا شود و کلید حل‌ تمام کارها را به دست خدا بداند. رسیدن به این مرحله از درک و بینش معمولا یا در حالت اضطرار و ناامیدی کامل پیش می‌آید و یا در صورت دستیابی به شناخت و معرفت‌های برتر -که جز از طریق توجهات خاص‌ الهی میسر نمی‌گردد- امکان‌پذیر می‌شود. در بسیاری از ادعیه و روایات از حضرت مهدی علیه السلام با لقب مضطر یاد شده است. از جمله در قسمتی از دعای ندبه آمده است: "أَيْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذِي يُجابُ إِذا دَعى‏"[۷]؛ کجاست آن مضطری که چون دعا کند، خواست او به اجابت می‌رسد...
  • همین‌طور در روایتی که از امام صادق علیه السلام درباره تفسیر آیه: ﴿أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ[۸] وارد شده چنین آمده است: سوگند به خدا منظور از مضطر در این آیه قائم آل محمد صلى الله عليه وآله وسلم است. وقتی که در آخر الزمان ستم و بیداد و فساد در نتیجه سلطه پیدا کردن مستکبران و انحراف مردم از صراط‍‌ مستقیم سرتاسر جهان را پر ساخت، آن حضرت در بین رکن و مقام در مسجد الحرام دو رکعت نماز می‌خواند و آن‌گاه دست به دعا برداشته از خداوند تعجیل در فرج خود را می‌خواهد و پروردگار عالم نیز دعای او را اجابت نموده و به او اذن ظهور می‌دهد و به دنبال این واقعه مبارک آن حضرت به برکت امدادهای غیبی و هم‌چنین یاری انسان‌های مؤمن و شجاع -که در آن زمان از سرتاسر عالم به گرد آن حضرت جمع شده‌اند- بساط‍‌ ستم را از روی زمین برخواهد چید[۹].
  • اما چرا به امام عصر علیه السلام لقب مضطر داده شده است‌؟ از بررسی مجموعه روایات مربوط‍‌ به این بحث چنین برمی‌آید که امام معصوم به‌عنوان حجت الهی در خیرخواهی به بندگان خدا و محبت به آنان از پدر و مادر به آن‌ها مهربان‌تر است؛ کدام اضطرار سخت‌تر از این است که کسی حجت خدا باشد و مسئولیت حفظ‍‌ و تبلیغ و ترویج و حاکمیت بخشی به همه احکام و ارزش‌های الهی را برعهده داشته باشد، اما در شرایطی واقع شود که ببیند حکام جور از یک طرف و منافقان و انسان‌های هواپرست از طرف دیگر احکام حیات‌بخش الهی را زیر پا می‌گذارند و بندگان خدا را از مسیر سعادت واقعی منحرف می‌سازند و آن‌ها را به بی‌راهه سوق می‌دهند[۱۰][۱۱].

پرسش‌های وابسته

  1. القاب امام مهدی چیستند؟ (پرسش)
  2. آیا امیر الامره از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  3. آیا احسان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  4. آیا اذن سامعه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  5. آیا ایدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  6. آیا بئر معطله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  7. آیا بلد الامین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  8. آیا باسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  9. آیا بقیة الأنبیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  10. آیا تالی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  11. آیا تأیید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  12. آیا تمام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  13. آیا ثائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  14. آیا جابر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  15. آیا جنب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  16. آیا جوار الکنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  17. آیا حجت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  18. آیا حجة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  19. آیا حق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  20. آیا حجاب الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  21. آیا حمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  22. آیا حامد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  23. آیا خاتم الاوصیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  24. آیا خاتم الائمه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  25. آیا خازن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  26. آیا خلف از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  27. آیا خلف صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  28. آیا خنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  29. آیا خلیفة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  30. آیا خلیفة الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  31. آیا دابة الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  32. آیا داعی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  33. آیا رجل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  34. آیا رب الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  35. آیا سلطان المأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  36. آیا سدرة المنتهی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  37. آیا سناء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  38. آیا سبیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  39. آیا ساعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  40. آیا سید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  41. آیا شرید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  42. آیا صاحب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  43. آیا صاحب الغیبة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  44. آیا صاحب الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  45. آیا صاحب الرجعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  46. آیا صاحب الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  47. آیا صاحب الناحیة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  48. آیا صاحب العصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  49. آیا صاحب الکرة البیضاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  50. آیا صاحب الدولة الزهراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  51. آیا صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  52. آیا صاحب الامر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  53. آیا صبح مسفر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  54. آیا صدق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  55. آیا صراط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  56. آیا ضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  57. آیا ضحی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  58. آیا طالب التراث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  59. آیا عالم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  60. آیا عدل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  61. آیا عاقبة الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  62. آیا عزه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  63. آیا عین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  64. آیا غایب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  65. آیا غلام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  66. آیا غریم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  67. آیا غوث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  68. آیا غایة الطّالبین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  69. آیا غایة القصوی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  70. آیا غوث الفقراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  71. آیا خلیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  72. آیا فجر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  73. آیا فرج المؤمنین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  74. آیا فرج الاعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  75. آیا فتح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  76. آیا فقیه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  77. آیا قائم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  78. آیا قابض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  79. آیا قیامت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  80. آیا قسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  81. آیا قوة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  82. آیا قاتل الکفرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  83. آیا قطب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  84. آیا قائم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  85. آیا قیم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  86. آیا کاشف الغطاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  87. آیا کمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  88. آیا کار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  89. آیا لواء اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  90. آیا نیة الصابرین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  91. آیا منتقم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  92. آیا مهدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  93. آیا منتظَر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  94. آیا ماء معین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  95. آیا مخبر بما یعلن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  96. آیا مجازی بالاعمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  97. آیا موعود از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  98. آیا مظهر الفضایح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  99. آیا مبلی السرائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  100. آیا مبدأ الآیات از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  101. آیا محسن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  102. آیا منعم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  103. آیا مفضل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  104. آیا موتور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  105. آیا مدبر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  106. آیا مأمور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  107. آیا مقدرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  108. آیا مأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  109. آیا مفرج اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  110. آیا مضطر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  111. آیا من لم یجعل الله له شبیها از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  112. آیا مقتصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  113. آیا المصباح الشدید الضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  114. آیا ناقور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  115. آیا ناطق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  116. آیا نهار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  117. آیا نفس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  118. آیا نور الاصفیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  119. آیا نور الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  120. آیا ناحیه مقدسه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  121. آیا واقیذ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  122. آیا وتر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  123. آیا وجه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  124. آیا ولی الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  125. آیا وارث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  126. آیا هادی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  127. آیا ید الباسطه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  128. آیا یمین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  129. آیا یعسوب الدین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  130. آیا مؤمل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  131. آیا نجم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  132. آیا نور آل محمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  133. آیا ولی عصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. طریحی، مجمع البحرین، ج ۳، ص ۳۷۳
  2. یا آن کسی که به درمانده، چون وی را بخواند، پاسخ می‌دهد و بلا را (از او) می‌گرداند؟ و شما را جانشینان زمین می‌گرداند؛ آیا با خداوند، خدایی (دیگر) هست؟ اندک پند می‌پذیرید؛ سوره نمل، آیه: ۶۲.
  3. " نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام، هُوَ وَ اللَّهِ‏ الْمُضْطَرُّ إِذَا صَلَّى‏ فِي‏ الْمَقَامِ‏ رَكْعَتَيْنِ‏- وَ دَعَا اللَّهَ فَأَجَابَهُ‏ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُهُ خَلِيفَةً فِي الْأَرْض‏‏ ‏‏‏‏‏‏"، علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۲۹؛ نیز ر. ک: نعمانی، الغیبة، ص ۳۱۴
  4. شما را جانشینان زمین می‌گرداند؛ سوره نمل، آیه: ۶۲.
  5. ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج ۱۵، ص ۵۲۱ و ۵۲۲
  6. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص: ۴۰۲ - ۴۰۳.
  7. مفاتیح الجنان، دعای ندبه.
  8. سوره نمل، ۶۲.
  9. بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۴۸.
  10. نشریه موعود، شماره ۳۴، ص ۳۲.
  11. مجتبی تونه‌ای، موعودنامه، ص:۶۷۰.