جز
جایگزینی متن - 'علل' به 'علل'
جز (جایگزینی متن - ']] |' به ' - [[') |
جز (جایگزینی متن - 'علل' به 'علل') |
||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
سرزمین [[حِجْر]] که [[مسکن]] [[قوم ثمود]] بود، در جنوب تبوک، و مَدْین که [[اصحاب]] ایکه، یعنی [[قوم]] [[حضرت شعیب]]{{ع}} در آن بودند، در موازات تبوک قرار دارند.<ref>وفاءالوفاء، ج۴، ص۱۱۸۶؛ معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۱؛ ج۲، ص۱۴.</ref> البته برخی تبوک را همان [[مدین]] میدانند. یاقوت این نظر را [[ضعیف]] میشمارد.<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۱.</ref> تبوک محل اسکان [[اعراب]] [[قحطانی]] ـ اعراب جنوبی ـ و [[مسیحی]] بنی عُذره ـ از زیرمجموعههای [[قضاعه]] ـ بود.<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> در [[منابع اسلامی]] آمده که نام تبوک برگرفته از نام برکه آبی در آن منطقه است، چنانکه منابع لغوی نیز همین انتساب را منشأ نامگذاری [[غزوه تبوک]] به این نام دانستهاند.<ref>الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۷؛ النهایة، ج۱، ص۱۶۰؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۰۳.</ref><ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[تبوک (مقاله)|مقاله «تبوک»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref> | سرزمین [[حِجْر]] که [[مسکن]] [[قوم ثمود]] بود، در جنوب تبوک، و مَدْین که [[اصحاب]] ایکه، یعنی [[قوم]] [[حضرت شعیب]]{{ع}} در آن بودند، در موازات تبوک قرار دارند.<ref>وفاءالوفاء، ج۴، ص۱۱۸۶؛ معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۱؛ ج۲، ص۱۴.</ref> البته برخی تبوک را همان [[مدین]] میدانند. یاقوت این نظر را [[ضعیف]] میشمارد.<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۱.</ref> تبوک محل اسکان [[اعراب]] [[قحطانی]] ـ اعراب جنوبی ـ و [[مسیحی]] بنی عُذره ـ از زیرمجموعههای [[قضاعه]] ـ بود.<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> در [[منابع اسلامی]] آمده که نام تبوک برگرفته از نام برکه آبی در آن منطقه است، چنانکه منابع لغوی نیز همین انتساب را منشأ نامگذاری [[غزوه تبوک]] به این نام دانستهاند.<ref>الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۷؛ النهایة، ج۱، ص۱۶۰؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۰۳.</ref><ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[تبوک (مقاله)|مقاله «تبوک»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref> | ||
== | ==علل و انگیزههای شکلگیری غزوه تبوک== | ||
در [[سال نهم هجری]] بازرگانان نبطی که با مدینه [[روابط تجاری]] داشتند خبر آوردند که هراکلیوس، امپراتور [[روم]] شرقی، با فراخوانی [[قبایل عرب]] مسیحی سرزمینهای مرزی شام و حجاز، همچون جُذام، لَخم، عامِلة و غَسّان، [[سپاهیان]] خود را به [[استعداد]] ۴۰۰۰۰ نفر به [[فرماندهی]] فردی به نام صناد <ref>تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۶۳.</ref> تا [[بلقاء]](از شهرهای [[شام]] در [[اردن]] امروزی)<ref> معجم البلدان، ج۱، ص۴۸۹؛ الانساب، ج۱، ص۳۹۲؛ الاعلام، ج۱، ص۲۶۲.</ref> پیش رانده و هراکلیوس نیز خود در [[شهر]] [[حمص]] از شهرهای شمالی شام مستقر شده است.<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ الطبقات، ج۲، ص۱۶۵؛ عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۳.</ref> برخی علت این [[لشکرکشی]] را [[نامه]] [[مسیحیان]] [[عرب]] به هراکلیوس میدانند. این افراد در نامه خود، به [[دروغ]]، [[درگذشت پیامبر]]{{صل}}، [[قحطی]] شدید در مناطق [[اسلامی]] و [[ضعف]] بنیه [[اقتصادی]] [[مسلمانان]] بر اثر آن قحطیها را به [[رومیان]] خبر داده و از آنان برچیدن این [[دین]] و پیروانش را خواستند <ref>تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۶۳؛ کنزالعمال، ج۱۳، ص۳۷؛ سبلالهدی، ج۵، ص۴۳۳.</ref> [[پیامبر]]{{صل}} با شنیدن خبر لشکرکشی رومیان، با [[خطابه]]، [[نامهنگاری]] و فرستادن پیک، مسلمانان را به [[نبرد با رومیان]] فرا میخواند.<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۷؛ تاریخدمشق، ج۳۹، ص۶۳.</ref> منابع از نامهنگاری پیامبر{{صل}} با قبایلی چون [[غطفان]]، [[تمیم]] و طیّ <ref>بحارالانوار، ج۲۱، ص۲۴۴؛ اعلامالوری، ج۱، ص۲۴۳.</ref> و اعزام [[بریدة بن حصیب]] به [[قبیله اسلم]]، <ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ دمشق، ج۲، ص۳۴.</ref> [[ابورهم غفاری]] به [[غفار]]،<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ دمشق، ج۲، ص۳۴.</ref> [[نعیم بن مسعود]] به [[اشجع]]، [[بدیل بن ورقاء]] و [[عمرو بن سالم]] و [[بسر بن سفیان]] به [[بنی کعب بن عمرو خزاعی]]، [[جندب بن مکیث جهنی|جندب]] و [[رافع بن مکیث جهنی|رافع]] [[فرزندان]] [[مکیث جهنی|مکیث]] به [[جهینه]]، [[ابوواقد لیثی]] به [[بنی لیث]]، [[ابوجعد ضمری]] به [[بنی ضمره]] و [[عباس بن مرداس]] به [[بنیسُلیم]] خبردادهاند.<ref>الطبقات،ج۴، ص۲۷۹، ۲۹۴، ۳۶۴.</ref><ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[تبوک (مقاله)|مقاله «تبوک»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref> | در [[سال نهم هجری]] بازرگانان نبطی که با مدینه [[روابط تجاری]] داشتند خبر آوردند که هراکلیوس، امپراتور [[روم]] شرقی، با فراخوانی [[قبایل عرب]] مسیحی سرزمینهای مرزی شام و حجاز، همچون جُذام، لَخم، عامِلة و غَسّان، [[سپاهیان]] خود را به [[استعداد]] ۴۰۰۰۰ نفر به [[فرماندهی]] فردی به نام صناد <ref>تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۶۳.</ref> تا [[بلقاء]](از شهرهای [[شام]] در [[اردن]] امروزی)<ref> معجم البلدان، ج۱، ص۴۸۹؛ الانساب، ج۱، ص۳۹۲؛ الاعلام، ج۱، ص۲۶۲.</ref> پیش رانده و هراکلیوس نیز خود در [[شهر]] [[حمص]] از شهرهای شمالی شام مستقر شده است.<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ الطبقات، ج۲، ص۱۶۵؛ عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۳.</ref> برخی علت این [[لشکرکشی]] را [[نامه]] [[مسیحیان]] [[عرب]] به هراکلیوس میدانند. این افراد در نامه خود، به [[دروغ]]، [[درگذشت پیامبر]]{{صل}}، [[قحطی]] شدید در مناطق [[اسلامی]] و [[ضعف]] بنیه [[اقتصادی]] [[مسلمانان]] بر اثر آن قحطیها را به [[رومیان]] خبر داده و از آنان برچیدن این [[دین]] و پیروانش را خواستند <ref>تاریخ دمشق، ج۳۹، ص۶۳؛ کنزالعمال، ج۱۳، ص۳۷؛ سبلالهدی، ج۵، ص۴۳۳.</ref> [[پیامبر]]{{صل}} با شنیدن خبر لشکرکشی رومیان، با [[خطابه]]، [[نامهنگاری]] و فرستادن پیک، مسلمانان را به [[نبرد با رومیان]] فرا میخواند.<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۷؛ تاریخدمشق، ج۳۹، ص۶۳.</ref> منابع از نامهنگاری پیامبر{{صل}} با قبایلی چون [[غطفان]]، [[تمیم]] و طیّ <ref>بحارالانوار، ج۲۱، ص۲۴۴؛ اعلامالوری، ج۱، ص۲۴۳.</ref> و اعزام [[بریدة بن حصیب]] به [[قبیله اسلم]]، <ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ دمشق، ج۲، ص۳۴.</ref> [[ابورهم غفاری]] به [[غفار]]،<ref>المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ تاریخ دمشق، ج۲، ص۳۴.</ref> [[نعیم بن مسعود]] به [[اشجع]]، [[بدیل بن ورقاء]] و [[عمرو بن سالم]] و [[بسر بن سفیان]] به [[بنی کعب بن عمرو خزاعی]]، [[جندب بن مکیث جهنی|جندب]] و [[رافع بن مکیث جهنی|رافع]] [[فرزندان]] [[مکیث جهنی|مکیث]] به [[جهینه]]، [[ابوواقد لیثی]] به [[بنی لیث]]، [[ابوجعد ضمری]] به [[بنی ضمره]] و [[عباس بن مرداس]] به [[بنیسُلیم]] خبردادهاند.<ref>الطبقات،ج۴، ص۲۷۹، ۲۹۴، ۳۶۴.</ref><ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[تبوک (مقاله)|مقاله «تبوک»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref> | ||