|
|
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | {{مدخل مرتبط |
| | | موضوع مرتبط = احسان |
| | | عنوان مدخل = احسان |
| | | مداخل مرتبط = [[احسان در قرآن]] - [[احسان در حدیث]] - [[احسان در نهج البلاغه]] - [[احسان در معارف دعا و زیارات]] - [[احسان در معارف و سیره نبوی]] - [[احسان در معارف و سیره سجادی]] - [[احسان در معارف و سیره رضوی]] - [[احسان در فقه سیاسی]] - [[احسان در جامعهشناسی اسلامی]] - [[احسان در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[احسان در سبک زندگی اسلامی]] |
| | | پرسش مرتبط = |
| | }} |
|
| |
|
| {{امامت}} | | == [[کلمات قصار]] پیرامون [[احسان]] == |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | مولای [[موحدان]]، [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}}، در کتاب غررالحکم و دررالکلم در «باب الاحسان» سخنانی به اقتصار بیان فرموده که در اینجا تنها به بعضی آنها اشاره میشود: |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[احسان]]''' است. "'''[[احسان]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | | # {{متن حدیث| إِتْبَاعُ الْإِحْسَانِ بِالْإِحْسَانِ مِنْ كَمَالِ الْجُودِ}}: احساننمودن بعد از احسان، از تمامی [[بخشش]] است. |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | # {{متن حدیث|اغْتَنِمْ صَنَائِعَ الْإِحْسَانِ وَ ارْعَ ذِمَمَ الْإِخْوَانِ}}: [[غنیمت]] شمار احسانهای انجامشده را، و عهدهای [[برادران]] را مراعات کن. |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[احسان در قرآن]] - [[احسان در حدیث]] - [[احسان در اخلاق اسلامی]] - [[احسان در نهج البلاغه]] - [[احسان در معارف دعا و زیارات]] - [[احسان در معارف و سیره سجادی]] - [[احسان در معارف و سیره رضوی]] - [[احسان در فقه سیاسی]] - [[احسان در جامعهشناسی اسلامی]]</div> | | # {{متن حدیث|أَحْسَنُ الْإِحْسَانِ مُوَاسَاةُ الْإِخْوَانِ}}: [[بهترین]] احسان، برابر دانستن خود با برادران است. |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | # {{متن حدیث|أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِحْسَانِ مَنْ أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ بَسَطَ بِالْقُدْرَةِ يَدَيْهِ}}: سزاوارترین [[مردم]] به احسان، کسی است که [[خداوند]] نسبت به او احسان نموده و دستهایش به [[توانایی]] گشوده است؛ یعنی بدو توسعه در [[مال]] داده، و یا بدو جاه و اعتبار ویژه بخشیده که به [[آسانی]] چارہسازی نماید. |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[احسان (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | | # {{متن حدیث|إِنَّ إِحْسَانَكَ إِلَى مَنْ كَادَكَ مِنَ الْأَضْدَادِ وَ الْحُسَّادِ لَأَغْيَظُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَوَاقِعِ إِسَاءَتِكَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ دَاعٍ إِلَى صَلَاحِهِمْ}}: به [[راستی]] احسان تو نسبت به [[دشمنان]] و رشکبرانت که با تو [[مکر]] کنند، بر آنها خشمآورندهتر است بر آنان، از مواقع بدیکردن تو به آنها، و چنین کاری، آنان را به صلاحشان فرا میخواند؛ یعنی چنین کاری سبب ترک [[دشمنی]] و [[حسد]] آنان خواهد گردید. |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ مَحَبَّةٌ}}: احسان سبب [[دوستی]] خواهد بود. |
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ غُنْمٌ}}: [[نیکیکردن]] به مردم، غنیمت و نفع است. |
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ رَأْسُ الْفَضْلِ}}: احسان، در رأس [[برتری]] است. |
| | # {{متن حدیث|الاسائه يمحاها الإحسان}}: بدی را، احسان محو و نابود خواهد کرد. |
| | # {{متن حدیث|الْفَضْلُ مَعَ الْإِحْسَانِ}}: برتری و فزونی مرتبه، با احسان و نیکویی به مردم است. |
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ ذُخْرٌ وَ الْكَرِيمُ مَنْ حَازَهُ}}: احسان، ذخیره است و کریم و بزرگوار کسی است که آن را نگهداری کند. |
| | # {{متن حدیث|الجزاء على الإحسان بالإسائة كفران}}: پاداشدادن [[احسان]] را به بدی، کفران نعمت یا به منزله [[کفر]] به [[خدای بزرگ]] است. |
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ أَحْسَنُ الْفَضْلِ}}: احسانکردن به [[گناهکار]] و [[عفو]] او، نیکوترین [[فضیلت]] است. |
| | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ يَسْتَصْلِحُ الْعَدُوَّ}}: احسانکردن به گناهکار و کسی که به [[انسان]] بادی کرده، [[دشمن]] را به [[صلاح]] آورده و سبب میشود که دیگر [[دشمنی]] نکند. |
| | # {{متن حدیث|إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْهِ}}: هرگاه بر [[لئیم]] ([[بخیل]] یا ناکس)، احسان نمایی، به خاطر احسانت نسبت به او، به تو مکروهی رساند. |
| | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوبُ}}: به سبب احسان، [[دلها]] [[بنده]] شده و به تملک در آیند. |
| | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْأَحْرَارُ}}: با احسان، آزادگان بنده میشوند. |
| | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ وَ تَغَمُّدِ الذُّنُوبِ بِالْغُفْرَانِ يَعْظُمُ الْمَجْدُ}}: با احسان و پوشیدگی [[گناهان]] با عفو و [[بخشش]]، مجد و بزرگی، عظمت پیدا میکند. |
| | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُسْتَرَقُ الرِّقَابُ}}: با احسان [[بندگان]] [[نهان]] به [[بندگی]] در آیند؛ یعنی با احسان بندگان از بندگی نخست رها شوند و به بندگی جدیدی: در [[فرمان]] احسانکننده خود در آیند. |
| | # {{متن حدیث|تَمَامُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الْمَنِّ بِهِ}}: تمام احسان، ترک منّت به آن است. |
| | # {{متن حدیث|جَمَالُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الِامْتِنَانِ}}: [[زیبایی]] احسان، ترک منّت است. |
| | # {{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يَحْدُو عَلَى قُبْحِ الِامْتِنَانِ}}: [[انکار]] احسان به این که کسی بگوید به من احسانی نشده، [[آدمی]] را به [[زشتی]] منّتنهادن میخواند؛ بدینگونه که احسانکننده، احسانش را به زبان آورد و در نتیجه [[منت]] نهاده شود. |
| | # {{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يُوجِبُ الْحِرْمَان}}: انکار احسان، موجب [[محرومیت]] خواهد شد؛ یعنی باعث میشود که احسانکننده دیگر احسان ننماید. |
| | # {{متن حدیث|رَأْسُ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُؤْمِنِينَ}}: بالاترین احسان، احسانکردن به [[مؤمنان]] است. |
| | # {{متن حدیث|رَأْسُ الْإِيمَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى النَّاسِ}}: نقطه [[برتر]] [[ایمان]] (و عمده آثار آن) احسانکردن به [[مردم]] است. |
| | # {{متن حدیث|صَنَائِعُ الْإِحْسَانِ مِنْ فَضَائِلِ الْإِنْسَانِ}}: انجامدادن احسان، از برتریهای آدمی است. |
| | # {{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ}}: بر تو باد به احسان؛ زیرا که آن، افزونترین زراعت و سودبخش ترین سرمایه است. |
| | # {{متن حدیث|قَدِّمْ إِحْسَانَكَ تَغْنَمْ}}: احسانت را پیش انداز، (چه درباره [[آخرت]] و چه درباره [[مردم]]) تا نفع عماده و [[غنیمت]] ببری. |
| | # {{متن حدیث|فِي كُلِّ مَعْرُوفٍ إِحْسَانٌ}}: هر معروفی [[احسان]] است؛ اگرچه خیلی کم باشد. |
| | # {{متن حدیث|مَنْ كَتَمَ الْإِحْسَانَ عُوقِبَ بِالْحِرْمَانِ}}: هر که احسانی را بپوشاند (چه از طرف [[خدا]] باشد و چه از ناحیه [[خلق]])، به [[محرومیت]] جزا داده میشود. |
| | # {{متن حدیث|مَنْ قَابَلَ الْإِحْسَانَ بِأَفْضَلَ مِنْهُ فَقَدْ جَازَاهُ}}: هرکه احسان را، به افزونتر از آن (یا با [[شکر]] و یا با احسانی بالاتر) پاسخ دهد. پس در [[حقیقت]]، آن را تلافی کرده و [[پاداش]] آن را داده است. |
| | # {{متن حدیث|مَنْ كَثُرَ إِحْسَانُهُ كَثُرَ خَدَمُهُ وَ أَعْوَانُهُ}}: هر که احسانش بسیار شود، خدمتگزاران و یارانش بسیار گردد. |
| | # {{متن حدیث|مَنْ كَافَأَ الْإِحْسَانَ بِالْإِسَاءَةِ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ الْمُرُوَّةِ}}: هر که احسان و [[نیکی]] را، به بدی تلافی کند، پس در حقیقت از [[مروت]]، عاری و بری شده است. |
| | # {{متن حدیث|مَنْ قَضَى مَا أُسْلِفَ مِنَ الْإِحْسَانِ فَهُوَ كَامِلُ الْحُرِّيَّةِ}}: هر که پاسخ دهد احسانی را که بدو در گذشته انجام گرفته (و در صدد تلافی آن باشد)، پس او [[آزادگی]] کامل دارد. |
| | # {{متن حدیث|مِنْ أَفْضَلِ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْأَبْرَارِ}}: از [[برترین]] احسانها، احسانکردن به [[نیکوکاران]] است<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۸۴.</ref> |
|
| |
|
| ===[[کلمات قصار]] پیرامون [[احسان]]=== | | == منابع == |
| مولای [[موحدان]]، [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}}، در کتاب غررالحکم و دررالکلم در «باب الاحسان» سخنانی به اقتصار بیان فرموده که در اینجا تنها به بعضی آنها اشاره میشود:
| | {{منابع}} |
| #{{متن حدیث| إِتْبَاعُ الْإِحْسَانِ بِالْإِحْسَانِ مِنْ كَمَالِ الْجُودِ}}: احساننمودن بعد از احسان، از تمامی [[بخشش]] است.
| |
| #{{متن حدیث|اغْتَنِمْ صَنَائِعَ الْإِحْسَانِ وَ ارْعَ ذِمَمَ الْإِخْوَانِ}}: [[غنیمت]] شمار احسانهای انجامشده را، و عهدهای [[برادران]] را مراعات کن.
| |
| #{{متن حدیث|أَحْسَنُ الْإِحْسَانِ مُوَاسَاةُ الْإِخْوَانِ}}: [[بهترین]] احسان، برابر دانستن خود با برادران است.
| |
| #{{متن حدیث|أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِحْسَانِ مَنْ أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ بَسَطَ بِالْقُدْرَةِ يَدَيْهِ}}: سزاوارترین [[مردم]] به احسان، کسی است که [[خداوند]] نسبت به او احسان نموده و دستهایش به [[توانایی]] گشوده است؛ یعنی بدو توسعه در [[مال]] داده، و یا بدو [[جاه]] و اعتبار ویژه بخشیده که به [[آسانی]] چارہسازی نماید.
| |
| #{{متن حدیث|إِنَّ إِحْسَانَكَ إِلَى مَنْ كَادَكَ مِنَ الْأَضْدَادِ وَ الْحُسَّادِ لَأَغْيَظُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَوَاقِعِ إِسَاءَتِكَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ دَاعٍ إِلَى صَلَاحِهِمْ}}: به [[راستی]] احسان تو نسبت به [[دشمنان]] و رشکبرانت که با تو [[مکر]] کنند، بر آنها خشمآورندهتر است بر آنان، از مواقع بدیکردن تو به آنها، و چنین کاری، آنان را به صلاحشان فرا میخواند؛ یعنی چنین کاری سبب ترک [[دشمنی]] و [[حسد]] آنان خواهد گردید.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ مَحَبَّةٌ}}: احسان سبب [[دوستی]] خواهد بود.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ غُنْمٌ}}: [[نیکیکردن]] به مردم، غنیمت و نفع است.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ رَأْسُ الْفَضْلِ}}: احسان، در رأس [[برتری]] است.
| |
| #{{متن حدیث|الاسائه يمحاها الإحسان}}: [[بدی]] را، احسان محو و نابود خواهد کرد.
| |
| #{{متن حدیث|الْفَضْلُ مَعَ الْإِحْسَانِ}}: برتری و فزونی مرتبه، با احسان و نیکویی به مردم است.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ ذُخْرٌ وَ الْكَرِيمُ مَنْ حَازَهُ}}: احسان، [[ذخیره]] است و [[کریم]] و بزرگوار کسی است که آن را نگهداری کند.
| |
| #{{متن حدیث|الجزاء على الإحسان بالإسائة كفران}}: پاداشدادن [[احسان]] را به [[بدی]]، [[کفران نعمت]] یا به منزله [[کفر]] به [[خدای بزرگ]] است.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ أَحْسَنُ الْفَضْلِ}}: احسانکردن به [[گناهکار]] و [[عفو]] او، [[نیکوترین]] [[فضیلت]] است.
| |
| #{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ يَسْتَصْلِحُ الْعَدُوَّ}}: احسانکردن به گناهکار و کسی که به [[انسان]] بادی کرده، [[دشمن]] را به [[صلاح]] آورده و سبب میشود که دیگر [[دشمنی]] نکند.
| |
| #{{متن حدیث|إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْهِ}}: هرگاه بر [[لئیم]] ([[بخیل]] یا ناکس)، احسان نمایی، به خاطر احسانت نسبت به او، به تو مکروهی رساند.
| |
| #{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوبُ}}: به سبب احسان، [[دلها]] [[بنده]] شده و به تملک در آیند.
| |
| #{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْأَحْرَارُ}}: با احسان، آزادگان بنده میشوند.
| |
| #{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ وَ تَغَمُّدِ الذُّنُوبِ بِالْغُفْرَانِ يَعْظُمُ الْمَجْدُ}}: با احسان و پوشیدگی [[گناهان]] با عفو و [[بخشش]]، [[مجد]] و بزرگی، [[عظمت]] پیدا میکند.
| |
| #{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُسْتَرَقُ الرِّقَابُ}}: با احسان [[بندگان]] [[نهان]] به [[بندگی]] در آیند؛ یعنی با احسان بندگان از بندگی نخست رها شوند و به بندگی جدیدی: در [[فرمان]] احسانکننده خود در آیند.
| |
| #{{متن حدیث|تَمَامُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الْمَنِّ بِهِ}}: تمام احسان، ترک منّت به آن است.
| |
| #{{متن حدیث|جَمَالُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الِامْتِنَانِ}}: [[زیبایی]] احسان، ترک منّت است.
| |
| #{{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يَحْدُو عَلَى قُبْحِ الِامْتِنَانِ}}: [[انکار]] احسان به این که کسی بگوید به من احسانی نشده، [[آدمی]] را به [[زشتی]] منّتنهادن میخواند؛ بدینگونه که احسانکننده، احسانش را به زبان آورد و در نتیجه [[منت]] نهاده شود.
| |
| #{{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يُوجِبُ الْحِرْمَان}}: انکار احسان، موجب [[محرومیت]] خواهد شد؛ یعنی باعث میشود که احسانکننده دیگر احسان ننماید.
| |
| #{{متن حدیث|رَأْسُ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُؤْمِنِينَ}}: بالاترین احسان، احسانکردن به [[مؤمنان]] است.
| |
| #{{متن حدیث|رَأْسُ الْإِيمَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى النَّاسِ}}: نقطه [[برتر]] [[ایمان]] (و عمده آثار آن) احسانکردن به [[مردم]] است.
| |
| #{{متن حدیث|صَنَائِعُ الْإِحْسَانِ مِنْ فَضَائِلِ الْإِنْسَانِ}}: انجامدادن احسان، از برتریهای آدمی است.
| |
| #{{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ}}: بر تو باد به احسان؛ زیرا که آن، افزونترین زراعت و سودبخش ترین [[سرمایه]] است.
| |
| #{{متن حدیث|قَدِّمْ إِحْسَانَكَ تَغْنَمْ}}: احسانت را پیش انداز، (چه درباره [[آخرت]] و چه درباره [[مردم]]) تا نفع عماده و [[غنیمت]] ببری.
| |
| #{{متن حدیث|فِي كُلِّ مَعْرُوفٍ إِحْسَانٌ}}: هر معروفی [[احسان]] است؛ اگرچه خیلی کم باشد.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ كَتَمَ الْإِحْسَانَ عُوقِبَ بِالْحِرْمَانِ}}: هر که احسانی را بپوشاند (چه از طرف [[خدا]] باشد و چه از [[ناحیه]] [[خلق]])، به [[محرومیت]] [[جزا]] داده میشود.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ قَابَلَ الْإِحْسَانَ بِأَفْضَلَ مِنْهُ فَقَدْ جَازَاهُ}}: هرکه احسان را، به افزونتر از آن (یا با [[شکر]] و یا با احسانی بالاتر) پاسخ دهد. پس در [[حقیقت]]، آن را تلافی کرده و [[پاداش]] آن را داده است.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ كَثُرَ إِحْسَانُهُ كَثُرَ خَدَمُهُ وَ أَعْوَانُهُ}}: هر که احسانش بسیار شود، خدمتگزاران و یارانش بسیار گردد.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ كَافَأَ الْإِحْسَانَ بِالْإِسَاءَةِ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ الْمُرُوَّةِ}}: هر که احسان و [[نیکی]] را، به [[بدی]] تلافی کند، پس در حقیقت از [[مروت]]، عاری و بری شده است.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ قَضَى مَا أُسْلِفَ مِنَ الْإِحْسَانِ فَهُوَ كَامِلُ الْحُرِّيَّةِ}}: هر که پاسخ دهد احسانی را که بدو در گذشته انجام گرفته (و در صدد تلافی آن باشد)، پس او [[آزادگی]] کامل دارد.
| |
| #{{متن حدیث|مِنْ أَفْضَلِ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْأَبْرَارِ}}: از [[برترین]] احسانها، احسانکردن به [[نیکوکاران]] است.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۸۴.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| # [[پرونده:1100560.jpg|22px]] [[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] | | # [[پرونده:1100560.jpg|22px]] [[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] |
| | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| ==پانویس== | | == پانویس == |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
|
| |
|
| [[رده:احسان در حدیث]] | | [[رده:احسان]] |
| [[رده:مدخل]]
| |