انتقام در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

:*از [[انتقام]] گرفتن از [[استهزا]] کنندگان و رویارویی با آنان: {{متن قرآن|إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ}}<ref>«اگر ما را ریشخند کنید ما نیز شما را همانند ریشخندی که می‌کنید ریشخند خواهیم کرد» سوره هود، آیه ۳۸.</ref>. برخی [[مفسران]] گفته‌اند: [[استهزا]] هرچند در ابتدا امری [[قبیح]] است؛ اما به عنوان مقابله به مثل و مجازات، به ویژه آنجا که فایده‌ای عقلایی بر آن مترتب باشد جایز است<ref>المیزان، ج۱۰، ص۲۲۵.</ref>.

:*و نیز اگر فردی [[انسانی]] را بکشد یا جراحتی بر او وارد کند [[انتقام]] گرفتن از او جایز خواهد بود: {{متن قرآن|أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ... وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ}}<ref>«آدمی در برابر آدمی... و (نیز) زخم‌ها قصاص دارند» سوره مائده، آیه ۴۵.</ref>.

*لیکن [[انتقام]] در این دو مورد یعنی [[انتقام]] [[پسندیده]] و لازم و [[انتقام]] مجاز شرایطی دارد؛ از جمله:

#'''رعایت [[اعتدال]] و [[حدود الهی]]؛''' به این معنا که [[انتقام]] باید به اندازه [[بدی]] و ظلمی باشد که به [[انسان]] شده است: {{متن قرآن|وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و کیفر هر بدی بدی‌یی، مانند آن است... بی‌گمان او ستمگران را دوست نمی‌دارد» سوره شوری، آیه ۴۰.</ref>. جمله {{متن قرآن|إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ}} اشاره به این دارد که اگر فرد در گرفتن [[انتقام]] از حدّ [[اعتدال]] [[تجاوز]] کند [[ظالم]] شمرده شده و مورد [[خشم خداوند]] قرار خواهد گرفت<ref>المیزان، ج۱۸، ص۶۷.</ref>. نیز <ref>{{متن قرآن|وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ}} «و اگر کیفر می‌کنید مانند آنچه خود کیفر شده‌اید کیفر کنید و اگر شکیبایی پیشه کنید همان برای شکیبایان بهتر است» سوره نحل، آیه ۱۲۶.</ref>؛ {{متن قرآن|ذَلِكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ}}<ref> «چنین است و هر کس مانند کیفری که دیده است (دیگران را) کیفر کند سپس بر او ستم رود خداوند او را یاری خواهد کرد، بی‌گمان خداوند درگذرنده‌ای آمرزنده است» سوره حج، آیه ۶۰.</ref>، بنابراین، در [[انتقام]] گرفتن نباید مرتکب [[فساد]] و کار [[حرام]] شد<ref>جامع السعادات، ج۱، ص۳۳۴.</ref>.

===[[انتقام]] مذموم و ناروا===

*[[انتقام]] اگر برخاسته از تعصب‌های جاهلانه، دشمنی‌های ناروا و همراه با [[تجاوز]] و [[تعدی]] باشد ناروا و مذموم است، زیرا در این انتقام‌ها نه تنها حقی احقاق نشده و ظلمی برطرف نمی‌گردد، بلکه خود موجب تضییع [[حقوق]] دیگران و منشأ [[ظلم]] و [[فساد]] خواهد گشت. انتقامی که در [[روایات]]<ref>عیون‌الحکم، ص۲۴۹؛ میزان‌الحکمه، ج۳، ص۲۶۸۷.</ref> و کتب [[اخلاقی]]<ref>معراج السعاده، ص۲۳۲؛ اخلاق، ص۳۲۰.</ref>. از [[رذایل اخلاقی]] شمرده شده و [[مؤمنان]] از آن [[نهی]] شده‌اند همین قسم از [[انتقام]] است.

*در [[سوره بروج]] نیز [[خداوند]] آن دسته از کافرانی را که از [[مؤمنان]] به [[جرم]] [[ایمان آوردن]] به [[خدا]] [[انتقام]] گرفتند [[نفرین]] کرده و آنان را به [[کیفر]] دردناک [[دوزخ]] [[وعده]] داده است: {{متن قرآن|قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ وَهُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ  إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ}}<ref>«مرگ بر گروه (آتش افروز در) آن خندق آن آتش پر هیزم آنگاه که کنار آن نشسته بودند و بر آنچه بر سر مؤمنان می‌آوردند گواه بودند و با آنان کینه‌توزی نکردند مگر از آن رو که آنان به خداوند پیروزمند ستوده، ایمان داشتند به یقین آنان که مردان و زنان مؤمن را آزار دادند سپس توبه نکردند، عذاب دوزخ و عذاب آتش سوزان دارند» سوره بروج، آیه ۴-۸ و ۱۰.</ref>. درباره [[هویت]] [[اصحاب]] اخدود [[روایات]] مختلفی [[نقل]] شده است؛ ولی مشهور این است که آنان [[پادشاهی]] به نام "ذونواس" و لشکریانش هستند که به سرزمین [[نجران]] حمله کردند و [[مؤمنان]] این سرزمین را که بر [[دین مسیحیت]] بودند به [[یهودیت]] فرا خواندند و چون آنان از [[دین الهی]] خود بازنگشتند، آنان را در گودالی از [[آتش]] افکنده و همه آنان را کشتند<ref>الکشاف، ج۴، ص۷۳۱؛ نمونه، ج۲۶، ص۳۳۷-۳۳۸.</ref>.

*[[زلیخا]] [[همسر]] [[عزیز مصر]] نیز آنگاه که به خواسته ناروای خود از [[یوسف]] دست نیافت [[تصمیم]] به [[انتقام]] گرفت و آن [[حضرت]] را به زندان [[تهدید]] کرد: {{متن قرآن|وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ}}<ref>«(آن زن) گفت: این همان است که مرا درباره او سرزنش کردید؛ آری، از او کام خواستم که خویشتنداری کرد و اگر آنچه به او فرمان می‌دهم انجام ندهد بی‌گمان به زندان افکنده می‌شود و از خوارشدگان خواهد بود» سوره یوسف، آیه ۳۲.</ref>. در نهایت نیز این [[تهدید]] خود را عملی کرد و [[یوسف]] را به زندان افکند{{متن قرآن|ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَأَوُا الْآيَاتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتَّى حِينٍ}}<ref> «آنگاه، پس از آنکه آن نشانه‌ها را دیدند بر آن شدند که او را تا زمانی زندانی کنند» سوره یوسف، آیه ۳۵.</ref>؛