مساوات در برابر قانون در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

* با وجود [[برابری]] در [[خلقت]] و تأکید بر [[دادگری]] در [[جامعه اسلامی]]، بحث از عدم [[سلطه]] دیگری و [[تعاون]] همگانی مطرح می‌شود، [[علامه طباطبایی]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ}}<ref>«و یکی از ما، دیگری را به جای خداوند، به خدایی نگیرد» سوره آل عمران، آیه ۶۴.</ref>، تأکید می‌کند [[جامعه انسانی]] با وجود کثرت افراد و اشخاص متفاوت، همه جزئی از حقیقتی یگانه‌اند که همانا [[حقیقت انسان]] و نوع آن باشد، پس آنچه را که دست [[آفرینش]] از حیث [[استحقاق]] و [[استعداد]] در میان افراد [[انسان]] به طور مساوی قرار داده است، اقتضای برابری آنان در [[حقوق]] [[زندگی]] و [[تساوی]] آنان در یک اندازه و مستری می‌باشد، وی سپس به این نکته اشاره می‌کند که افراد جامعه انسانی، اجزای [[متشابه]] از حقیقتی واحدند و سزاوار نیست که بعضی از [[آدمیان]]، [[اراده]] و میل خود را بر دیگران [[تحمیل]] کنند، مگر آنکه معادل آن را از سوی دیگران بر خود، [[تحمل]] کند که این امر را “تعاون” برای بهره‌گیری از مزیت‌های زندگی می‌نامند، اما [[فروتنی]] و [[خضوع]] [[جامعه]] یا فرد برای فردی دیگر، یا اینکه کل جامعه یا بعضی از آن در برابر بعض دیگر، [[خاضع]] باشند، به نحوی که با [[برتری‌جویی]] و [[سیطره]] و [[زورگویی]]، جامعه را از برابری خارج کند و آن فرد، پروردگاری تلقی شود که [[اراده]] او باید [[پیروی]] گردد و به طور دلخواه [[حکم]] کند و در هر چه [[دستور]] می‌دهد و [[نهی]] می‌کند، [[اطاعت]] شود؛ پس این امر شیوه‌ای است برای باطل‌سازی [[فطرت]] و نابودکردن، بنیاد [[انسانیت]]؛ همچنین از آنجا که [[ربوبیت]] از اموری مختص به [[خداوند]] است و ربی جز او وجود ندارد، پس اینکه [[انسانی]] به همنوع خود گردن نهد و او هرگونه که می‌خواهد [[تصرف]] کند، بدون آنکه تصرف متقابلی وجود داشته باشد، این نیز پذیرش ربوبیت دیگری به جز خداوند است که فرد [[مسلمان]] به این کار [[اقدام]] نمی‌کند<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۲۵۰.</ref>؛ پس [[شارع]] برای همه [[انسان‌ها]] [[قانون]] برابر قرار داده است و همگان از مزایای آن به طور مساوی برخوردار می‌شوند که همه از یک [[جان]] بر آمده‌اند. با این بیان، کسی نمی‌تواند از سر میل خود، [[آزادی]] دیگران را محدود سازد یا خود را [[پروردگار]] دیگران نامد و از آنان پیروی بی‌چون و چرا [[طلب]] کند، امری که مصداق بارز منکر و [[ستم]] است. اینکه خداوند امر می‌کند تا [[انسان]] به امر دیگری گردن نگذارد و تنها خداوند را پروردگار و [[مالک]] خویش بداند و کسی [[حق]] ندارد که دلبخواهانه با دیگر انسان‌ها [[رفتار]] کند، چراکه مساوی‌اند، همان دغدغه‌ای است که در [[آزادی سیاسی]] مطرح می‌شود؛ زیرا جامعه‌ای که آزادی ندارد، یعنی جامعه‌ای که فردی بر‌ترخواه و استعلاجو، بر آن [[حاکم]] شده است، [[برابری]] و [[مساوات]] انسان‌ها را زیر پا گذاشته است و ناعادلانه هرگونه که می‌خواهد با [[مردم]] رفتار می‌کند. [[شهید مطهری]] نیز ذیل همین [[آیه]] می‌نویسد: هیچ کدام از ما دیگری را [[بنده]] و برده خودش نداند و هیچ کس هم یک نفر دیگر را ارباب و آقای خودش نداند. [[نظام]] آقایی و نوکری، ملغی؛ نظام [[استثمار]] و مستمر، ملغی؛ نظام لا مساوات، ملغی. هیچ کس حق استثمار و [[استعباد]] دیگری را ندارد<ref>مرتضی مطهری، آزادی معنوی، ص۱۵.</ref>.