مساوات در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
←تساوی در حقوق اجتماعی، سیاسی و اقتصادی
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
==انواع مساوات در اسلام== | ==انواع مساوات در اسلام== | ||
===[[تساوی در حقوق اجتماعی]]، سیاسی و [[اقتصادی]]=== | ===[[تساوی در حقوق اجتماعی]]، سیاسی و [[اقتصادی]]=== | ||
تساوی همگان در برخورداری از حقوق اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در گفتار و [[سیره پیشوایان معصوم]] موج میزند. [[رسول خدا]] در بیانی ماندگار که همواره در [[تاریخ]] مورد استناد [[زمامداران]] عدالتپیشه بوده، فرمودند: | تساوی همگان در برخورداری از حقوق اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در گفتار و [[سیره پیشوایان معصوم]] موج میزند. [[رسول خدا]] در بیانی ماندگار که همواره در [[تاریخ]] مورد استناد [[زمامداران]] عدالتپیشه بوده، فرمودند: "ای [[مردم]]! [[پروردگار]] شما یکی و پدرتان هم یکی است. همگی از [[آدم]] و آدم نیز از [[خاک]] [[آفریده]] شده است. تحقیقاً گرامیترین شما نزد [[خدا]] [[باتقواترین]] شماست و هیچ [[عربی]] بر غیرعرب [[برتری]] ندراد جز به تقوا"<ref>{{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَبَّكُمْ وَاحِدٌ وَ إِنَّ أَبَاكُمْ وَاحِدٌ كُلُّكُمْ لِآدَمَ وَ آدَمُ مِنْ تُرَابٍ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ وَ لَيْسَ لِعَرَبِيٍّ عَلَى عَجَمِيٍ فَضْلٌ إِلَّا بِالتَّقْوَى}}؛ مجلسی، بحارالأنوار، ج۷۶، ص۳۵۰.</ref>. | ||
[[نفی]] هرگونه [[فضل]] و برتری برای [[عرب]] نسبت به غیرعرب که از کاربرد واژه نکره (فضلٌ) در [[سیاق]] نفی (لیس) استفاده میشود، نشانگر آن است که در هیچ قلمروی عروبت ملاک [[برتری]] نیست، نه ملاک بهرهمندی بیشتر از [[بیتالمال]] است و نه معیار تصدّی منصبهای [[اجتماعی]] و [[سیاسی]]. اصولاً یکی از مهمترین مأموریتهای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[اجرای عدالت]] بود. میفرمود: {{متن قرآن|أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«فرمان یافتهام که میان شما دادگری کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>.یعنی [[قوی]] را بر [[ضعیف]]، [[غنی]] را بر [[فقیر]]، بزرگ را بر کوچک، مقدّم ندارم و سفیدپوست را بر سیاهپوست، [[عرب]] را بر غیرعرب، [[هاشمی]] یا قرشی را بر دیگران، برتری ندهم، بلکه [[دعوت]] خود را بر همه شما عرضه کنم، چرا که همه شما، قبل از دعوت من برابرید”<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۳۳.</ref>. | [[نفی]] هرگونه [[فضل]] و برتری برای [[عرب]] نسبت به غیرعرب که از کاربرد واژه نکره (فضلٌ) در [[سیاق]] نفی (لیس) استفاده میشود، نشانگر آن است که در هیچ قلمروی عروبت ملاک [[برتری]] نیست، نه ملاک بهرهمندی بیشتر از [[بیتالمال]] است و نه معیار تصدّی منصبهای [[اجتماعی]] و [[سیاسی]]. اصولاً یکی از مهمترین مأموریتهای [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[اجرای عدالت]] بود. میفرمود: {{متن قرآن|أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«فرمان یافتهام که میان شما دادگری کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>.یعنی [[قوی]] را بر [[ضعیف]]، [[غنی]] را بر [[فقیر]]، بزرگ را بر کوچک، مقدّم ندارم و سفیدپوست را بر سیاهپوست، [[عرب]] را بر غیرعرب، [[هاشمی]] یا قرشی را بر دیگران، برتری ندهم، بلکه [[دعوت]] خود را بر همه شما عرضه کنم، چرا که همه شما، قبل از دعوت من برابرید”<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۳۳.</ref>. | ||
[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در پاسخ برخی از یارانش که “مماشات با زیادهخواهان از بیتالمال” را به [[حضرت]] توصیه میکردند، “رعایت [[مساوات]] در بهرهمندی از [[اموال]] عمومی” را اصلی تعطیلناپذیر دانسته، فرمود: | [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در پاسخ برخی از یارانش که “مماشات با زیادهخواهان از بیتالمال” را به [[حضرت]] توصیه میکردند، “رعایت [[مساوات]] در بهرهمندی از [[اموال]] عمومی” را اصلی تعطیلناپذیر دانسته، فرمود: آیا به من [[دستور]] میدهید که برای [[پیروزی]] خود، در [[حق]] کسانی که بر آنان [[حکومت]] میکنم، از [[جور]] و [[ستم]] [[استمداد]] جویم؟! به [[خدا]] [[سوگند]]! تا [[عمر]] من باقی است و شب و [[روز]] برقرار، و [[ستارگان]] [[آسمان]] در پی هم طلوع و غروب میکنند، هرگز به چنین کاری دست نمیزنم. اگر اموال، از خودم بود، بهطور مساوی در میان آنان تقسیم میکردم تا چه رسد به اینکه این اموال، اموال خداست! [[آگاه]] باشید که بخشیدن [[مال]] در غیر موردش، [[اسراف]] و [[تبذیر]] است. این کار، ممکن است در [[دنیا]]، موجب [[سربلندی]] انجامدهنده شود، ولی در [[آخرت]]، موجب سرافکندگی او خواهد شد. [[مردم]]، ممکن است او را گرامی بدارند، ولی [[خداوند]]، خوارش میسازد<ref>{{متن حدیث|أَ تَأْمُرُونِّي أَنْ أَطْلُبَ النَّصْرَ بِالْجَوْرِ فِيمَنْ وُلِّيتُ عَلَيْهِ وَ اللَّهِ لَا أَطُورُ بِهِ مَا سَمَرَ سَمِيرٌ وَ مَا أَمَ نَجْمٌ فِي السَّمَاءِ نَجْماً- [وَ] لَوْ كَانَ الْمَالُ لِي لَسَوَّيْتُ بَيْنَهُمْ فَكَيْفَ وَ إِنَّمَا الْمَالُ مَالُ اللَّهِ- [ثُمَّ قَالَ{{ع}}] أَلَا وَ إِنَّ إِعْطَاءَ الْمَالِ فِي غَيْرِ حَقِّهِ تَبْذِيرٌ وَ إِسْرَافٌ وَ هُوَ يَرْفَعُ صَاحِبَهُ فِي الدُّنْيَا وَ يَضَعُهُ فِي الْآخِرَةِ وَ يُكْرِمُهُ فِي النَّاسِ وَ يُهِينُهُ عِنْدَ اللَّهِ}}؛ نهجالبلاغه، خطبه ۱۲۶.</ref>. | ||
چنانکه در برابر آنان که به خاطر [[موقعیت اجتماعی]] و سابقۀ [[مسلمانی]] خود خواهان [[امارت]] بر شهرهای مختلف بودند، ایستاد و هیچ کدام از این عناوین را ملاک [[برتری]] نمیدانست. در منطبق [[اسلامی]] نه تنها ویژگیهای طبیعی مانند نژاد و قومیت و رنگ و امثال آن ملاک [[تبعیض]] نیست، بلکه [[تقوا]]، [[سبقت]] در [[جهاد]] و [[ایمان]]، موقعیّت [[اجتماعی]]، [[ثروت]] و [[ریاست]] نیز ملاک بهرهمندی بیشتر از [[حقوق اجتماعی]]، [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] و بهرهمندی بیشتر از امکانات عمومی نیست. | چنانکه در برابر آنان که به خاطر [[موقعیت اجتماعی]] و سابقۀ [[مسلمانی]] خود خواهان [[امارت]] بر شهرهای مختلف بودند، ایستاد و هیچ کدام از این عناوین را ملاک [[برتری]] نمیدانست. در منطبق [[اسلامی]] نه تنها ویژگیهای طبیعی مانند نژاد و قومیت و رنگ و امثال آن ملاک [[تبعیض]] نیست، بلکه [[تقوا]]، [[سبقت]] در [[جهاد]] و [[ایمان]]، موقعیّت [[اجتماعی]]، [[ثروت]] و [[ریاست]] نیز ملاک بهرهمندی بیشتر از [[حقوق اجتماعی]]، [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] و بهرهمندی بیشتر از امکانات عمومی نیست. | ||