اهل الذکر: تفاوت میان نسخه‌ها

مهمترین مصداقی که در روایات به آن پرداخته شده، اهل بیت (علیهم السلام) هستند. در امور [[دین]] و پیمودن راه [[سعادت]] و كسب [[معارف الهی]] و یافتن [[راه خدا]] و [[تفسیر]] كلام [[اللّه]] و دست یافتن به [[عقاید]] حقّه، باید به [[اهل بیت]]{{عم}} [[رجوع]] كرد كه آگاه‌ترین و دین‌شناس‌ترین مردمند. [[امام علی]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|نحن أهل الذّكر}}؛ [[اهل]] ذكر ماییم<ref>مناقب، ج ۳ ص ۹۸</ref>. در [[زمان امام رضا]]{{ع}} عده ای [[خدمت]] [[حضرت]] رسیده و گفتند: "مقصود [[خدا]] از اهل الذکر در این [[آیه]]، [[عالمان]] [[یهود]] و [[نصاری]] هستند؟، حضرت فرمود: "سبحان [[الله]]! آیا چنین چیزی جایز است؟ در این صورت آنان ما را به [[دین]] خود [[دعوت]] خواهند کرد و خواهند گفت: آن دین از [[اسلام]] بهتر است". [[مأمون]] گفت: آیا در این باره توضیحی دارید برخلاف گفته [[علما]]؟ حضرت فرمود: "بله، "ذکر "[[رسول الله]] است و ما نیز اهل و [[خانواده]] او هستیم. این مطلب در [[سوره طلاق]] کاملاً روشن است، آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ}}<ref>«خداوند برای شما یادکردی فرستاده است؛ پیامبری که بر شما آیات روشنگر خداوند را می‌خواند» سوره طلاق، آیه ۱۰ ـ ۱۱</ref> پس ذکر، [[رسول خدا]] (صلّی الله علیه و آله) است و ما هم اهل و [[خاندان]] او هستیم"<ref>{{متن حدیث|فَقَالَتِ الْعُلَمَاءُ إِنَّمَا عَنَی بِذَلِکَ الْیَهُودَ وَ النَّصَارَی فَقَالَ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}}سُبْحَانَ اللَّهِ وَ هَلْ یَجُوزُ ذَلِکَ إِذاً یَدْعُونَّا إِلَی دِینِهِمْ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ أَفْضَلُ مِنْ دِینِ الْإِسْلَامِ فَقَالَ الْمَأْمُونُ فَهَلْ عِنْدَکَ فِی ذَلِکَ شَرْحٌ بِخِلَافِ مَا قَالُوا یَا أَبَا الْحَسَنِ فَقَالَ{{ع}}نَعَمْ الذِّکْرُ رَسُولُ‏ اللَّهِ‏ وَ نَحْنُ أَهْلُهُ وَ ذَلِکَ بَیِّنٌ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَیْثُ یَقُولُ فِی سُورَةِ الطَّلَاقِ‏ فَاتَّقُوا اللَّهَ یا أُولِی الْأَلْبابِ الَّذِینَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَیْکُمْ ذِکْراً رَسُولًا یَتْلُوا عَلَیْکُمْ آیاتِ اللَّهِ مُبَیِّناتٍ‏ فَالذِّکْرُ رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحْنُ أَهْلُه}}؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، الامالی، ص۵۳۲.</ref>. همچنین [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: "[[رسول خدا]] [[ذکر]] است و من و [[ائمه]]{{ع}} [[اهل ذکر]] هستیم"<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الذِّکْر،ُ أَنَا وَ الْأَئِمَّةُ أَهْلُ‏ الذِّکْر}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۱۰.</ref>؛ همچنین فرمودند: {{متن حدیث|هم الأئمّة من عترة رسول اللّه}}؛ [[امامان]] از [[عترت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{صل}} [[اهل]] ذكرند<ref>اهل البیت فی الكتاب و السنّه، ص ۱۵۴</ref>

البته باید توجه داشت همانطور که گفته شد، برخی درباره آیه اهل الذکر بر این باورند که با قطع نظر از مورد آیه و با توجه به این اصل که مورد مخصص نیست، آیه به حسب ظاهر از حیث سؤال کننده و سؤال شونده و چیزی که درباره آن سؤال می‌شود عام است. برپایه این نظر سائل هرکسی است که ناآگاه به چیزی از معارف حقیقی و مسائل مکلفان باشد و مورد سؤال همه معارف و مسائلی است که ممکن است کسی به آن جاهل باشد؛ امّا مسئول گرچه به لحاظ مفهوم عام است؛ ولی از نظر مصداق ویژه اهل‌بیت پیامبر {{ع}} است؛ خواه مراد از ذکر پیامبر {{صل}} باشد؛ مانند: {{متن قرآن|أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فَاتَّقُوا اللَّهَ يَا أُولِي الأَلْبَابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا رَّسُولا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِّيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَمَن يُؤْمِن بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا }}<ref> خداوند برای آنان عذابی سخت آماده کرده است پس ای خردمندان باایمان، از خداوند پروا کنید که خداوند برای شما یادکردی فرستاده است؛پیامبری که بر شما آیات روشنگر خداوند را می‌خواند تا کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند به سوی روشنایی، از تیرگی‌ها بیرون آورد و هر کس به خداوند ایمان ورزد و کاری شایسته کند، او را به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آن جاودانند، خداوند برای او روزی نیکویی فراهم کرده است؛ سوره طلاق، آیه:۱۰- ۱۱.</ref> یا [[قرآن]]؛ مانند: {{متن قرآن|وَهَذَا ذِكْرٌ مُّبَارَكٌ أَنزَلْنَاهُ أَفَأَنتُمْ لَهُ مُنكِرُونَ }}<ref> و این (قرآن) یادکردی خجسته است که آن را فرو فرستاده‌ایم پس آیا شما آن را انکار می‌کنید؟؛ سوره انبیاء، آیه:۵۰.</ref>، زیرا آنان خاندان [[پیامبر]] و  همسنگ با [[قرآن‌]]اند، چنان که [[پیامبر]]{{صل}} در حدیث متواتر ثقلین [[اهل بیت]] را قرین [[قرآن]] دانسته، مردم را به تمسک به این دو فرا‌خوانده است. دلیل بر اینکه کلام [[ائمه]]{{عم}} در روایات یاد شده با قطع نظر از مورد آیه است اینکه‌آنان متعرض چیزی از خصوصیات مورد آیه نشده‌اند<ref>المیزان،ج‌۱۲، ص‌۲۸۵.</ref>.<ref>[[محسن اصغرپور قراملکی|اصغرپور قراملکی، محسن]]، [[ اهل الذکر - اصغرپور قراملکی (مقاله)|مقاله «اهل الذکر»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۵، ص ۱۳۰ - ۱۳۳.</ref>