عمود نور: تفاوت میان نسخهها
←مراد از عمود نور در روایات
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
از جمله [[منابع علم امام]]{{ع}} بر اساس [[روایات]]، بهرهمندی از [[عمود]] و [[نور الهی]] است؛<ref>ر.ک. [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش ۶، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴؛ [[حسین گنجی|گنجی، حسین]]، [[امامشناسی ۱ (کتاب)|امامشناسی]]، ج ۱، ص۱۵۸؛ [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص۶۴ ـ ۶۸</ref> چنانکه هر وقت خواسته باشند از [[غیب]] [[آگاهی]] یابند، به سبب [[قدرت]] و اذنی که [[خداوند]] به آنها داده است، هرچه را بخواهند برای آنها روشن میگردد.<ref>ر.ک. سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد کاظم رحمان ستایش|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روحالله شهیدی|شهیدی، روح الله]]، [[بازشناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)|بازشناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۱؛ [[سید انیسالحسن نقوی|نقوی، سید انیسالحسن]]، [[علم غیب ائمه معصومین (پایاننامه)|علم غیب ائمه معصومین]]، ص۴۰ ـ ۴۱</ref> در روایتی آمده است: «روزی [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: «از بالای [[آسمانها]] و از زیر [[زمینها]] از من سؤال نمایید تا شما را [[آگاه]] نمایم. در این میان یکی برخاست و گفت: "الآن [[جبرئیل]] کجاست؟" پس آن [[حضرت]] نظری به [[آسمان]] و نظری به [[زمین]] انداخت و به [[مشرق]] و [[مغرب]] توجه نمود و به سؤالکننده فرمود: "به [[خدا]] [[سوگند]]! تو جبرئیل هستی". پس از آن او را ندیدند».<ref>ر.ک. سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ الفضائل، شاذان بن جبرئیل القمی، ص٩٨ و بحار الانوار، ج ٣٩، ص١٠٨</ref> | از جمله [[منابع علم امام]]{{ع}} بر اساس [[روایات]]، بهرهمندی از [[عمود]] و [[نور الهی]] است؛<ref>ر.ک. [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش ۶، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴؛ [[حسین گنجی|گنجی، حسین]]، [[امامشناسی ۱ (کتاب)|امامشناسی]]، ج ۱، ص۱۵۸؛ [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص۶۴ ـ ۶۸</ref> چنانکه هر وقت خواسته باشند از [[غیب]] [[آگاهی]] یابند، به سبب [[قدرت]] و اذنی که [[خداوند]] به آنها داده است، هرچه را بخواهند برای آنها روشن میگردد.<ref>ر.ک. سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد کاظم رحمان ستایش|رحمان ستایش، محمد کاظم]]، [[روحالله شهیدی|شهیدی، روح الله]]، [[بازشناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم (مقاله)|بازشناخت نظام اندیشگی نص گرایان و محدثان متقدم]]، ص۱۲۱؛ [[سید انیسالحسن نقوی|نقوی، سید انیسالحسن]]، [[علم غیب ائمه معصومین (پایاننامه)|علم غیب ائمه معصومین]]، ص۴۰ ـ ۴۱</ref> در روایتی آمده است: «روزی [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: «از بالای [[آسمانها]] و از زیر [[زمینها]] از من سؤال نمایید تا شما را [[آگاه]] نمایم. در این میان یکی برخاست و گفت: "الآن [[جبرئیل]] کجاست؟" پس آن [[حضرت]] نظری به [[آسمان]] و نظری به [[زمین]] انداخت و به [[مشرق]] و [[مغرب]] توجه نمود و به سؤالکننده فرمود: "به [[خدا]] [[سوگند]]! تو جبرئیل هستی". پس از آن او را ندیدند».<ref>ر.ک. سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ الفضائل، شاذان بن جبرئیل القمی، ص٩٨ و بحار الانوار، ج ٣٩، ص١٠٨</ref> | ||
==مراد از عمود نور در روایات== | ==مراد از [[عمود نور]] در [[روایات]]== | ||
اینکه منظور از نور الهی در این روایات چیست، معلوم نیست. ولى بعضى از | اینکه منظور از [[نور الهی]] در این روایات چیست، معلوم نیست. ولى بعضى از [[راویان]]، [[نور]] الهى را به "[[ملک]]" تعبیر کردهاند:<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش ۶، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴</ref> [[محمد بن عبسى بن عبید]] مىگوید: من و [[ابنفضال]] نشسته بودیم، [[یونس]] وارد شد و گفت: من [[خدمت]] [[امام رضا]]{{ع}} رسیدم و به او گفتم: قربان شما شوم! [[مردم]] درباره [[عمود]]، [[سخن]] بسیار گفتهاند. [[امام]] به من فرمود: اى یونس! نظر تو درباره آن چیست؟ نظرت این است، یک عمود آهنى است که براى صاحب تو برافرازند؟! عرض کردم: نمىدانم. فرمود: عمود، فرشتهاى است که بر هر شهرى گماشته شده است و [[خدا]] به وسیله او [[کردار]] آن [[شهرها]] را مىرساند».<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافى، ج ١، ص٣٨٧</ref> | ||
بنابراین اگر منظور از نور الهى، ملک یا [[روحالقدس]] باشد، نمیتوان آن را منبع جداگانهاى براى علم امام دانست. بلکه همان القای روح القدس است.<ref>ر.ک. [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، | بنابراین اگر منظور از نور الهى، ملک یا [[روحالقدس]] باشد، نمیتوان آن را منبع جداگانهاى براى [[علم امام]] دانست. بلکه همان القای [[روح القدس]] است.<ref>ر.ک. [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ </ref> به عبارتی دیگر عمود نور امری جدا از امام نیست؛ بلکه ویژگی و توانی در امام است که [[خداوند]] آن را برای [[احتجاج]] بر خلقش برای امام فراهم نموده است؛ مانند روایتی که پس از اشاره به وجود منار نور میفرماید: {{عربی|«فَبِهَذَا يَحْتَجُ اللَّهُ عَلَى خَلْقِه»}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ١، ص٣٨٧</ref> [[علامه مجلسی]] ذیل این [[روایت]]، [[ضمیر]] اشاره منفصل "هذا" را به خود امام برمیگرداند و صحیح هم همین است.<ref>مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج ۶، ص۳۶۰</ref> با توجه به این جملیه، اگر منار یا عمود نور را امری جدا از امام بدانیم، [[احتجاج الهی]] به امام صحیح نخواهد بود.<ref>ر.ک. محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش ۶، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴</ref> علامۀ [[مجلسی]] میگوید:<ref>مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول، ج ۴، ص۲۶۸</ref> "نامیده شدن [[ملک]] با عنوان [[عمود]]، استعاره است؛ گویی ملک عمودی از [[نور]] است که [[امام]] در آن نظر میکند. همچنین ممکن است این [[تشبیه]] به این دلیل صورت گرفته که [[اعتماد]] امام در [[کشف]] امور، به ملک است.<ref>ر.ک. [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش ۶، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴</ref> | ||
در مجموع آنچه از روایات به دست | در مجموع آنچه از [[روایات]] به دست میآید، دو چیز است: | ||
#این ستون | #این [[ستون نور]]، به طور مستقل، [[منبع علم]] نیست؛ بلکه تمثیلی برای منبع الهامی [[علم امام]]{{ع}} است که هرگاه [[خداوند]] بخواهد، با آن، امام را [[آگاه]] میکند.<ref>ر.ک. [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص۶۰</ref> یعنی بر اساس برخی از روایات، [[عمود نور]] امری جداپذیر از امام نیست، بلکه ویژگی و [[توانایی]] در امام است که خداوند آن را برای [[احتجاج]] بر خلقش برای امام فراهم کرده است.<ref>ر.ک. [[رسول رضوی|رضوی، رسول]]، محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی، [[چیستی عمود نور (مقاله)|چیستی عمود نور]]، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۳، ص۴۲</ref> | ||
#اما برخی روایات دیگر عمود نور را در کنار روح قدسی و مخصوص امام معرفی نموده اند<ref>ر.ک. | #اما برخی روایات دیگر عمود نور را در کنار [[روح قدسی]] و مخصوص امام معرفی نموده اند<ref>ر.ک. رسول رضوی|رضوی، رسول، محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور (مقاله)|چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۳، ص۴۲</ref> مانند: [[امام رضا]]{{ع}} فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج ۲، ص۲۰۰</ref> {{عربی|«إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ أَيَّدَنَا بِرُوحٍ مِنْهُ مُقَدَّسَةٍ مُطَهَّرَةٍ لَيْسَتْ بِمَلَكٍ لَمْ تَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِمَّنْ مَضَى إِلَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ وَ هِيَ مَعَ الْأَئِمَّةِ مِنَّا تُسَدِّدُهُمْ وَ تُوَفِّقُهُمْ وَ هُوَ عَمُودٌ مِنْ نُورٍ بَيْنَنَا وَ بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل»}}<ref>ر.ک. [[رسول رضوی|رضوی، رسول]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[چیستی عمود نور (مقاله)|چیستی عمود نور]]، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۳، ص۴۲</ref> | ||
#ثمره و نتیجۀ وجود عمود نور برای | #ثمره و نتیجۀ وجود [[عمود نور]] برای [[امام]]، [[مشاهده]] و توان دیدن [[اعمال]] انسانهاست. تعابیری مانند: {{عربی|"یعرف به الضمیر"}}، {{عربی|"یشرف به علی اهل الارض"}}، {{عربی|"کل ما احتاج الیه لدلاله اطلع علیه"}}، {{عربی|"لا یستر منها شیء"}} و... توهم مشاهده صرف بدون [[آگاهی]] و [[علم]] از [[حقیقت]] اعمال و [[نیت]]ها را [[باطل]] مینماید.<ref>ر.ک. رسول رضوی|رضوی، رسول، محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور (مقاله)|چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش ۶۳، ص۴۲</ref> | ||
==پرسشهای وابسته== | ==پرسشهای وابسته== | ||