روح القدس در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

[[روایات]] گوناگونی بیانگر آن است که [[روح القدس]] حقیقتی همراه [[اهل بیت]]{{ع}} بوده است که با آن حقایق بسیاری را [[درک]] می‌کرده‌اند<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، وبگاه پاسخ دهنده</ref> [[محمد بن حسن الصفار]] در کتاب بصائرالدرجات در ضمن شش باب و بیش از ۵۰ [[حدیث]] به این موضوع پرداخته است.<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه، صفحه؟؟؟</ref> در [[کتاب شریف کافی]]، باب دیگری وجود دارد با عنوان {{عربی|ذِکرُ الْأَرْوَاحِ الَّتِی فِی الْأَئِمَّةِ}}،<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۷۲</ref> [[روایات]] آن بیان می‌کنند در [[پیامبران]] و اوصیای آنان [[روحی]] به نام [[روح القدس]] قرار داده شده است که گرفتار [[خواب]] و [[غفلت]] و [[سرگرمی]] نمی‌شود و آنان از این طریق، [[علوم الهی]] را دریافت می‌کنند.<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه، صفحه؟؟؟</ref> برخی از این [[روایات]] عبارتند:

#یکی از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} از ایشان سؤال کرد:<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۴۵۱</ref> "آیا شده است که از چیزی سؤال کنند، و [[علم]] آن نزد شما نباشد؟" [[حضرت]] فرمودند: «گاه چنین بوده است!» [[راوی]] عرض کرد: "در این هنگام چه می‌کنید؟" [[امام]] فرمودند «[[روح القدس]] به ما تلقین می‌کند».<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، وبگاه پاسخ دهنده؛ تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ص ۲۱۰؛ سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۴۱ ـ ۱۴۴؛ شیخ زاده، قاسم، رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا، ص ۶۴ ـ ۶۵؛ نصیری، محمد حسین، گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات، صفحه؟؟؟</ref>

#در [[روایت]] دیگری [[امام باقر]]{{ع}} دربارۀ آیۀ {{متن قرآن|كَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِنْ جَعَلْنَاهُ نُورًا نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشَاءُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش  را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بدان از بندگان خویش هر که را بخواهیم راهنمایی می‌کنیم» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> می‌‌فرماید: «از آن [[زمان]] که [[خداوند]] آن [[روح]] را بر پیامبرش نازل کرد به [[آسمان]] بازنگشت، و او در ما است». این تعبیر نشان می‌دهد این [[روح]] که یکی از منابع اصلی [[علم]] و [[دانش]] [[پیامبر]] و [[ائمه معصومین]]{{ع}} بوده غیر از [[جبرییل]] بوده، و حقیقتی است در درون وجود آنها که از [[پیامبر]] به [[امام]] و از هر [[امام]] به [[امام]] بعد منتقل شده است.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، وبگاه پاسخ دهنده</ref>  

# [[مفضل بن عمر]] می‌‌گوید: [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۰، ص ۵۷</ref> «[[روح القدس]] نمی‌خوابد و [[غفلت]] نمی‌کند و [[لهو]] و [[سهو]] و [[خطا]] ندارد و [[روح القدس]] ثابت است و [[امام]] به واسطه آن [[شرق]] و [[غرب]] و خشکی و دریای [[زمین]] را می‌بیند». عرض کردم: "فدایت شوم [[امام]] می‌تواند آنچه را که در [[بغداد]] است با دست بگیرد؟" [[حضرت]] فرمودند: «بله تا آنچه را که زیر [[عرش]] است می‌تواند».<ref>ر.ک. بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰؛ مهدی فر، حسن، علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن، ص ۱۷۱</ref>

# [[امام صادق]]{{ع}} در [[تفسیر]] آیۀ {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}<ref>«و (سوم) پیشتازان پیشتاز آنانند که نزدیکان (به خداوند) اند» سوره واقعه، آیه ۱۰ ـ ۱۱</ref> فرمودند:<ref>بصائر الدرجات، جزء ۹، ص ۵۸۱ ـ ۵۸۶؛ کافی، ج ۱، ص ۲۷۱</ref> «آنها [[پیش‌گامان]] [[رسولان الهی]] و [[بندگان]] خاص خدایند که [[خداوند]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده و یکی از آنها [[روح القدس]] است که به وسیلۀ آن مطالب را [[درک]] می‌کنند».<ref>ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۴۱ ـ ۱۴۴؛ مهدی فر، حسن، علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن، ص ۱۷۱</ref>

#همچنین [[ابابصیر]] از [[امام صادق]]{{ع}} دربارۀ آیۀ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش  را به تو وحی کردیم» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> سؤال کرد، [[امام]] فرمودند:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۷۳</ref> «[[روح]] آفریده‌ای است که به [[خدا]] قسم از [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] بزرگ‌تر است. او همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بوده و به او از [[عوالم]] مختلف خبر می‌داده و او را [[تأیید]] و [[تصدیق]] می‌کرده است. اکنون همان [[روح]] با [[ائمۀ اطهار]] است و به آنها خبر می‌دهد و آنها را [[تأیید]] و [[تصدیق]] می‌کند».<ref>ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۴۱ ـ ۱۴۴؛ حسینی، سید مجتبی، مقامات اولیاء، ص ۳۶؛ رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام، صفحه؟؟؟؛ مهدی فر، حسن، علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن، ص ۱۷۱</ref>

# [[امام باقر]]{{ع}} در روایتی فرمودند:<ref>بصائر الدرجات، ج ۱، ص ۴۵۴، ح ۱۲: جابر از امام باقر{{ع}} از مبدأ علم پیامبر{{صل}} پرسید و امام فرمود: «ای جابر در انبیا و اوصیا پنج روح است: روح القدس، روح ایمان، روح حیات، روح قوت و روح شهوت. ای جابر به وسیلۀ روح القدس است که زیر عرش تا درون فرش را می‌دانند، سپس فرمود: ای جابر به این چهار روح اخیر آفت می‌رسد، ولی روح القدس سرگرمی و بازی ندارد».</ref> {{متن حدیث|إِنَ‏ اللَّهَ‏ خَلَقَ‏ الْأَنْبِیَاءَ وَ الْأَئِمَّةَ عَلَی‏ خَمْسَةِ أَرْوَاحٍ‏ رُوحِ الْقُوَّةِ وَ رُوحِ الْإِیمَانِ وَ رُوحِ الْحَیَاةِ وَ رُوحِ الشَّهْوَةِ وَ رُوحِ الْقُدُسِ فَرُوحُ الْقُدُسِ مِنَ اللَّهِ وَ سَائِرُ هَذِهِ الْأَرْوَاحِ یُصِیبُهَا الْحَدَثَانِ فَرُوحُ الْقُدُسِ لَا یَلْهُو وَ لَا یَتَغَیَّرُ وَ لَا یَلْعَبُ وَ بِرُوحِ الْقُدُسِ عَلِمُوا یَا جَابِرُ مَا دُونَ الْعَرْشِ إِلَی مَا تَحْتَ الثَّرَی}}<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ص ۲۱۰؛ رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام، صفحه؟؟؟؛ وکیلی، محمد حسن، علم غیب امام (تبیین دیدگاه اعتدالی و صحیح)، وبگاه عرفان و حکمت در پرتو قرآن؛ بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰؛ اقوام کرباسی، اکبر، مؤمن الطاق، ص ۲۰۴؛ مطهری، منصف علی، علم ائمه از نظر عقل و نقل، صفحه؟؟؟؛ مهدی فر، حسن، علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن، ص ۱۷۱</ref>

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۴۴۷</ref> {{متن حدیث|فِی الْأَنْبِیَاءِ وَ الْأَوْصِیَاءِ خَمْسَةُ أَرْوَاحٍ رُوحُ الْبَدَنِ وَ رُوحُ الْقُدُسِ وَ رُوحُ الْقُوَّةِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ وَ رُوحُ الْإِیمَانِ‏ وَ فِی الْمُؤْمِنِینَ أَرْبَعَةُ أَرْوَاحٍ أَفْقَدُهَا رُوحُ الْقُدُسِ وَ رُوحُ الْبَدَنِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ وَ رُوحُ الْإِیمَانِ وَ فِی الْکُفَّارِ ثَلَاثَةُ أَرْوَاحٍ رُوحُ الْبَدَنِ وَ رُوحُ الْقُوَّةِ وَ رُوحُ الشَّهْوَةِ ثُمَّ قَالَ رُوحُ‏ الْإِیمَانِ‏ یُلَازِمُ‏ الْجَسَدَ مَا لَمْ‏ یَعْمَلْ‏ بِکَبِیرَةٍ فَإِذَا عَمِلَ بِکَبِیرَةٍ فَارَقَهُ الرُّوحُ وَ رُوحُ الْقُدُسِ مَنْ سَکَنَ فِیهِ فَإِنَّهُ لَا یَعْمَلُ بِکَبِیرَةٍ أَبَداً}}<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ص ۲۱۰؛ شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن و روایات، ص ۱۹</ref>

# [[ابوحمزه]] [[نقل]] می‌کند<ref>اصول کافی، ج ١، ص ٢٧٣، ح ۵</ref> از [[امام صادق]]{{ع}} درباره علمشان پرسیدم که آیا آن را همچون [[علوم]] دیگر افراد از دهان [[مردم]] فرا می‌گیرند یا در کتابی است که در نزد آنان است و آن را می‌خوانند و علومی را می‌آموزند؟ [[امام]] فرمودند: «مسأله از آنچه می‌پنداری بالاتر و مهمتر است! آیا [[آیه قرآن]] را نشنیده‌ای که می‌فرماید: «ای [[پیامبر]] ما بودیم که "[[روح]]" را که از امر ماست به سویت فرستادیم و تو پیش از آن نسبت به کتاب و [[ایمان]] چیزی نمی‌دانستی؟»<ref>سورۀ شوری، آیۀ ۵۲</ref> (...) پس آن هنگام که [[خداوند]] [[روح]] را به سوی [[پیامبر]] فرستاد، از طریق آن [[آگاهی]] و [[فهم]] کسب نمود، و این [[روح]] امری است که [[خداوند]] به هرکس که مشیت‌اش تعلق گیرد اعطا می‌نماید و هرگاه به بنده‌ای اعطا نفرماید، او را [[فهم]] و [[آگاهی]] [[تعلیم]] دهد».<ref>ر.ک. غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص ۴۳؛ شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن و روایات، ص ۱۹؛ عرفانی، محمد نظیر، بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین، ص ۱۹۲؛ رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام، صفحه؟؟؟؛ میرترابی حسینی، زهرة السادات، علم لدنی در قرآن و حدیث، ص ۷۴</ref>

# [[مفضل بن عمر]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۷۲</ref> از [[امام صادق]]{{ع}} از [[علم امام]] نسبت به آنچه در اقطار [[زمین]] است، در حالی که [[امام]] در میان [[خانه]] می‌باشد و پرده هم جلو او افتاده است، پرسید. [[امام]]{{ع}} فرمود: «ای [[مفضل]] به [[راستی]] [[خداوند]] در [[پیامبر]]{{صل}} پنج [[روح]] نهاده، [[روح]] [[حیات]]، [[روح]] [[توانایی]]، [[روح]] [[شهوت]]، [[روح]] [[ایمان]] و [[روح القدس]] که به وسیلۀ آن [[تحمل]] [[نبوت]] کند و چون [[پیامبر]] در گذرد، [[روح القدس]] از او منتقل شود و متعلق به [[امام]] گردد. [[روح القدس]] نه بخوابد، نه [[غفلت]] کند، نه به [[بازی]] سرگرم شود، نه به خود ببالد و [[مغرور]] شود، نه [[فریب]] خورد و نه دست‌خوشِ [[دروغ]] گردد، ولی آن چهار [[روح]] دیگر بخوابند، [[غفلت]] کنند، به [[بازی]] سرگرم شوند، بر خود ببالند و [[فریب]] خورند و [[امام]] همه چیز را با [[روح القدس]] [[درک]] می‌کند.<ref>ر.ک. رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام، صفحه؟؟؟؛ بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰</ref>

#در [[حدیثی]]<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۴۵۲</ref> از [[امام صادق]]{{ع}} سؤال شد که [[پیامبر]]{{صل}} وقتی [[امیرمؤمنان]]{{ع}} را به [[یمن]] فرستاد تا میان آنها [[قضاوت]] کند، آن [[حضرت]] دربارۀ قضاوت‌های خویش می‌فرماید: "با هیچ قضیه‌ای مواجه نشدم جز اینکه به [[حکم داود]] و [[حکم]] [[رسول خدا]]{{صل}} دربارۀ آن [[قضاوت]] کردم". سؤال این است، این مدعا در حالی که [[قرآن]] کاملا نازل نشده بود، چگونه ممکن است؟ چگونه این امر ممکن است در حالی که همه [[قرآن]] نازل نشده بود و [[رسول خدا]]{{صل}} کنار او نبود؟ فرمود: «[[روح القدس]] به او می‌رساند».<ref>ر.ک. بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، صفحه؟؟؟</ref>

# [[امام رضا]]{{ع}} می‌‌فرمایند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۲۰۰</ref> «همانا خدای عزوجلّ ما را با [[روحی]] که [[مقدس]] و [[مطهّر]] است [[تأیید]] کرده است که [[فرشته]] نیست، با احدی از [[سابقین]] نبود جز با [[رسول خدا]]{{صل}} و آن با [[امامان]] از ما هست آنها را [[تسدید]] و موفّق می‌کند. و آن عمودی از [[نور]] بین ما و بین [[خدای عزوجل]] است».<ref>ر.ک. بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰</ref>

# [[امام صادق]]{{ع}} در پاسخ به سؤال [[عمار ساباطی]] که پرسید:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۲، ص ۴۴</ref> "اگر شما [[حکومت]] می‌‌یافتید چگونه [[حکم]] می‌کردید؟" فرمودند: «به [[حکم خدا]] و [[حکم]] [[داوود]] [[حکم]] می‌کنیم و چون موضوعی به ما مراجعه شود که [[حکم]] آن نزد ما حاضر نباشد، [[روح القدس]] به ما [[القا]] می‌کند».<ref>ر.ک. رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام، صفحه؟؟؟</ref>

# [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «به [[راستی]] که [[اوصیاء]] و [[امامان]] [[محدّث]] هستند، [[روح القدس]] با آنان سخن می‌گوید؛ در حالی که او را نمی‌بینند».<ref>ر.ک. حسینی، سیدجواد، خبرهای غیبی در نهج البلاغه، ماهنامه مبلغان، ش ۹۵، ص ۳۷ ـ ۳۸</ref>

# [[ابوبصیر]] می‌‌گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} راجع به قول خدای عزّوجل: «از تو دربارۀ [[روح]] می‌پرسند، بگو [[روح]] از امر [[پروردگار]] من است»<ref>سورۀ اسراء، آیۀ ۸۵</ref> پرسیدم، فرمود:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۷۳</ref> «آن مخلوقی است بزرگتر از [[جبرییل]] و میکاییل که همراه [[رسول خدا]]{{صل}} و همراه [[ائمه]] است و آن از [[عالم ملکوت]] است».<ref>ر.ک. میرترابی حسینی، زهرة السادات، علم لدنی در قرآن و حدیث، ص ۷۴</ref>

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند:<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۰، ص ۴۷: «و هو خاص لرسول الله والائمة صلوات الله علیهم اجمعین»</ref> «[[روح القدس]] مخصوص [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان]]{{ع}} است».<ref>ر.ک. گنجی، حسین، امام‌شناسی، ج ۱، ص ۱۵۵</ref>

# [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند:<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۷۲</ref> «[[امامان]]{{ع}} به واسطه [[روح القدس]] آنچه را که زیر [[عرش]] است تا آنچه را که زیر [[ستاره]] ثریا می‌باشد می‌شناسند».<ref>ر.ک. گنجی، حسین، امام‌شناسی، ج ۱، ص ۱۵۵</ref>

# [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دربارۀ این [[ملک]] در [[خطبه قاصعه]] می‌فرماید:<ref>نهج البلاغه، خ ۱۹۲</ref> «از همان لحظه‌ای که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را از شیر گرفتند، [[خداوند]] بزرگ‌ترین فرشتۀ خود را [[مأمور]] [[تربیت پیامبر]] اکرم کرد تا [[شب]] و [[روز]] راه‌های [[بزرگواری]] و [[راستی]] و [[نیکوترین]] [[اخلاق]] [[جهان]] [[راهنمایی]] کند».<ref>ر.ک. گنجی، حسین، امام‌شناسی، ج ۱، ص ۱۵۵</ref>

# [[امام باقر]]{{ع}} در روایتی فرمودند:<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۰، ص ۸</ref> «[[امامان]]{{ع}} به واسطه [[روح القدس]] آنچه را که زیر [[عرش]] است تا آنچه را که زیر [[ستاره]] ثریا می‌باشد می‌شناسند».<ref>ر.ک. گنجی، حسین، امام‌شناسی، ج ۱، ص ۱۵۵</ref>

ویژگی‌های [[روح القدس]] و برخی از نکاتی که می‌‌توان از این [[روایات]] برداشت کرد عبارتند از:

# [[اهل بیت]]{{ع}} به سبب [[زندگی]] عادی نمی‌خواهند همواره از [[روح القدس]] و بُعد عالی روحشان استفاده کنند بلکه هنگامی که لازم باشد به آن اشراف پیدا کنند، آن را به کار گرفته و از آن استفاده می‌کنند و این [[حقیقت]] مشترک است بین ایشان و [[رسول خدا]]{{صل}} است.<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ص ۲۱۰</ref>

#در تفاوت [[روح]] الایمان و [[روح القدس]] که در [[روایات]] بدان اشاره شده بود گفته شده است: [[روح]] [[ایمان]] تا هنگامی که [[گناه کبیره]] انجام ندهد با [[بدن]] ملازم است و زمانی که [[گناه]] کبیره‌ای انجام داد، از [[بدن]] مفارقت "[[غیبت]]" می‌کند، اما کسی که [[روح القدس]] در او قرار گیرد هرگز [[گناه کبیره]] انجام نمی‌دهد.<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ص ۲۱۰</ref>

#برخی از [[روایات]] دلالت دارد [[امام]] وقتی به [[امامت]] می‌رسد حامل [[روح القدس]] می‌شود ولی از برخی دیگر استفاده می‌شود پیش از [[امامت]] هم دارای چنین "[[روحی]]" است مانند [[روایت]]<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۴۵۳</ref> فرستاده شدن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[یمن]].<ref>ر.ک. بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، صفحه؟؟؟</ref>

#این [[روح]] همواره همراه [[امام]] هست و از او [[غایب]] نمی‌شود، زیرا تعبیر به عدم [[غفلت]] و عدم [[سهو]] و [[نسیان]] که در [[روایات]] ذکر شده بود را [[امام]] به واسطۀ آن پیدا می‌کند.<ref>ر.ک. بیابانی اسکویی، محمد، امامت، ص ۱۳۷ ـ ۱۴۰؛ غلامی، اصغر، آفاق علم امام در الکافی، صفحه؟؟؟</ref>

#در برخی از [[روایات]] آمده بود [[روح القدس]] بزرگتر از [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] بوده و از جنس [[فرشتگان]] نیست زیرا با توجه به [[سوره قدر]] که [[روح]] به [[ملائکه]] عطف شده ثابت می‌گردد، [[روح القدس]] از [[ملائکه]] نیست زیرا عطف مقتضی مغایرات است.<ref>ر.ک. شیخ زاده، قاسم، رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا، ص ۶۴ ـ ۶۵</ref>

# [[امامان]]{{ع}} بسیاری از [[علوم]] شگفت‌انگیز خود را از طریق [[روح القدس]] به‌دست می‌آورده‌اند.<ref>ر.ک. شیخ زاده، قاسم، رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا، ص ۶۴ ـ ۶۵</ref>