مکتب حدیثی بغداد: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مکتب حدیثی بغداد در حدیث]] - [[مکتب حدیثی بغداد در کلام اسلامی]] - [[مکتب حدیثی بغداد در عرفان اسلامی]]</div>

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[مکتب حدیثی بغداد (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>

<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">

[[علم حدیث]] در [[بغداد]] رونقی ویژه داشته است. یکی از [[دلایل]] آن می‌تواند تعامل [[دانشمندان]] [[شیعی]] [[بغداد]] با [[محدثان]] [[قم]] باشد. به گزارش [[تاریخ]]، [[شیخ صدوق]] دو بار در سال‌های ۳۵۲<ref>گروهی از نویسندگان، مقدمۀ کتاب الهدایة فی الاصول و الفروع، ص۱۱۱.</ref> و ۳۵۵ قمری به [[بغداد]] [[مسافرت]] کرده است.<ref>احمد بن على نجاشی، رجال النجاشی، تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، ص۳۸۹.</ref> [[کلینی]] نیز کتاب خود را در [[بغداد]] عرضه کرد و در همان جا اقامت گزید و از [[دنیا]] رفت.<ref>همان، ص۳۷۷-۳۷۸.</ref> افزون بر آن، [[محدثان]] دیگری نیز از [[ری]] به [[بغداد]] آمدند و در آنجا ساکن شدند.<ref>ر.ک: زهره نریمانی و جعفر فیروزمندی، «تعامل مکتب حدیثی قم و بغداد»، علوم حدیث، ش۴۴، ۱۳۸۶، ص۱۲۸.</ref> همچنین [[دانشمندان]] [[بغداد]] گاه پرسش‌هایی از [[محدثان]] [[قم]] می‌کردند و [[محدثان]] [[قم]] نیز پاسخ‌های خود را به صورت مکتوب می‌نوشتند. این مدعا با توجه به برخی آثار [[شیخ صدوق]] مانند الرساله الثانیه الى [[اهل]] [[بغداد]] فی معنى [[شهر]] [[رمضان]] روشن می‌شود. ضمن آنکه در ذیل آثار [[شیخ طوسی]] کتاب‌هایی مانند المسائل الرازیه و المسائل القمیه دیده می‌شود<ref>ر.ک: محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ص۱۶۱؛ محمد بن علی بن شهرآشوب مازندرانی، معالم العلماء، ص۱۱۵؛ محمدحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعة، ج۲۰، ص۳۶۳.</ref> که نشان‌دهندۀ دادوستدهای [[علمی]] [[قم]] و [[بغداد]] است.

تمام این شواهد بیانگر آن است که [[متکلمان]] [[مکتب]] [[بغداد]]، با [[منابع حدیثی]] آشنا بودند، به‌گونه‌ای که به [[نقل]] [[نجاشی]] [[کتاب کافی]] بسیار مورد توجه [[اصحاب]] [[امامیه]] در [[بغداد]] بود و ایشان آن را مطالعه می‌کردند.<ref>احمد بن على نجاشی، رجال النجاشی، تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، ص۳۷۷.</ref> افزون بر آن، [[شیخ مفید]] نیز به بزرگی از [[کتاب کافی]] یاد کرده، و آن را از بزرگ‌ترین کتاب‌های [[شیعه]] دانسته است.<ref>محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، تصحیح الاعتقاد، ص۷۰.</ref>

البته طبیعی است که مقدار استفاده از [[احادیث]] از سوی [[عالمان]] امامی [[بغداد]] متفاوت با شهری همچون [[قم]] باشد؛ چراکه [[قم]] شهری [[شیعی]] بود و در آنجا هماوردی برای خود نمی‌دید، درحالی‌که [[بغداد]] مرکز تجمع [[دانشمندان]] مختلف بود و امکان [[پذیرش]] یا طرح هر [[حدیثی]] در آنجا وجود نداشت؛ ازاین‌رو [[علم رجال]] نیز پا به عرصۀ وجود گذاشت و بغدادیون با [[نگارش]] آثار مستقل رجالی از سوی [[نجاشی]]، [[ابن غضائری]] و [[شیخ طوسی]] در [[قرن پنجم]] [[هجری]] عملاً [[مخالفت]] خود را با [[پذیرش]] هر [[حدیثی]] اعلام کردند که در این میان، [[ابن غضائری]] [[شهرت]] بیشتری در سخت‌گیری نسبت به توثیق [[راویان حدیث]] داشت.<ref>ر.ک: زهره نریمانی و جعفر فیروزمندی، «تعامل مکتب حدیثی قم و بغداد»، علوم حدیث، ش۴۴، ۱۳۸۶، ص۱۳۲-۱۳۸.</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]] ص: ۵۰۱.</ref>