بسمله در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

{{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref> را [[آیه تسمیه]] <ref>روض الجنان، ج۱، ص۴۱. اسباب النزول، واحدی، ص۱۳. التبیان، ج۱، ص۲۶.</ref> یا بَسمله می‌گویند.<ref>تاریخ قرآن، رامیار، ص۵۵۳.</ref>

[[بسمله]] مصدری است که از [[آیه]] {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref> گرفته شده است <ref>تاج‌العروس، ج ۱۴، ص ۵۴، «بسمل»؛ المزهر، ج ۱، ص ۴۸۲ ـ ۴۸۳.</ref> و در صورت فعلی "بَسْمَلَ" برای کار کسی که آن را گفته یا نوشته باشد <ref> لسان‌العرب، ج ۱، ص ۴۱۲؛ المنجد، ص ۳۸، «بسمل».</ref> و به صورت اسم فاعلی "مُبَسْمِل" برای گوینده آن به کار می‌رود،<ref>تفسیر ماوردی، ج ۱، ص ۵۰.</ref> افزون بر این واژه بسمله در جایگاه نامی برای آیه {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref> نیز می‌نشیند؛ مانند: {{عربی|"البسملة آیة من الكتاب والفاتحة"}}.<ref>تفسیر سید مصطفی خمینی، ج ۱، ص ۶۵.</ref> به نقل برخی واژه پژوهان، بسمله از واژه‌های [[عربی]] نوپدید است که از [[عرب]] [[فصیح]] شنیده نشده؛ اما [[ابن‌سکیت]] و مطرزی با نقل شواهدی از شعرای عرب، [[فصاحت]] و عربی اصیل بودن آن را [[ثابت]] کرده‌اند. به هر حال استفاده از این‌گونه کلمات در [[زبان عربی]] شایع است که از جمله می‌توان به {{عربی|"حَمْدَ لَه"}} برای {{متن قرآن|الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«سپاس، خداوند، پروردگار جهانیان را» سوره فاتحه، آیه ۲.</ref> و {{عربی|"حَوْقَلَه"}} برای {{متن حدیث|لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ }} اشاره کرد.<ref> المزهر، ج ۱، ص ۴۸۲ ـ ۴۸۳؛ تاج العروس، ج ۱۴، ص ۵۴.</ref>