نقض عهد در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
←ناکثین
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)) |
(←ناکثین) |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = نقض عهد | |||
| عنوان مدخل = نقض عهد | |||
| مداخل مرتبط = [[نقض عهد در قرآن]] - [[نقض عهد در فقه سیاسی]] - [[نفی نقض عهد در معارف و سیره نبوی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
'''نقض عهد''' بهمعنای [[بیعتشکنی]] و [[تخلف از عهد]] به معنای نقض چیزی یا اهمال با خلافکاری است که از [[رذایل اخلاقی]] محسوب میشود و در مقابل آن [[وفای به عهد]] قرار دارد که از [[ارزشهای اخلاقی]] و [[اجتماعی]] محسوب میشود و حتی [[ایمان]] با وفا به عهد الهی [[ظهور]] مییابد و در عرصه اجتماعی با [[وفا]] به [[پیمانها]] وجود خود را به [[اثبات]] میرساند. | '''نقض عهد''' بهمعنای [[بیعتشکنی]] و [[تخلف از عهد]] به معنای نقض چیزی یا اهمال با خلافکاری است که از [[رذایل اخلاقی]] محسوب میشود و در مقابل آن [[وفای به عهد]] قرار دارد که از [[ارزشهای اخلاقی]] و [[اجتماعی]] محسوب میشود و حتی [[ایمان]] با وفا به عهد الهی [[ظهور]] مییابد و در عرصه اجتماعی با [[وفا]] به [[پیمانها]] وجود خود را به [[اثبات]] میرساند. | ||
==معناشناسی== | == معناشناسی == | ||
نقض عهد عبارت است از: [[بیعتشکنی]]، [[پیمانشکنی]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۲۵.</ref> و [[تخلف از عهد]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۸۲۲.</ref>. اصل آن به معنای نقض چیزی<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۴۷۵.</ref> یا [[اهمال]] با خلافکاری است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۲۳۲.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۵۰۲.</ref> | نقض عهد عبارت است از: [[بیعتشکنی]]، [[پیمانشکنی]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۲۵.</ref> و [[تخلف از عهد]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۸۲۲.</ref>. اصل آن به معنای نقض چیزی<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۴۷۵.</ref> یا [[اهمال]] با خلافکاری است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۲۳۲.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۵۰۲.</ref> | ||
همچنین خُلف [[عهد]] و [[وعده]] به معنای [[پیمانشکنی]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۵۱.</ref> و تخلّف از [[قرارداد]] است<ref>احمد بن یوسف حلبی، عمدة الحفاظ، ص۵۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۲۶۰-۲۶۱.</ref> | همچنین خُلف [[عهد]] و [[وعده]] به معنای [[پیمانشکنی]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۵۱.</ref> و تخلّف از [[قرارداد]] است<ref>احمد بن یوسف حلبی، عمدة الحفاظ، ص۵۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۲۶۰-۲۶۱.</ref> | ||
===ناکثین=== | === ناکثین === | ||
پس از | {{اصلی|ناکثین}} | ||
پس از [[عصر تنزیل]]، «ناکثین» به دستهای از [[مسلمانان]] اطلاق میشد که [[نقض]] [[بیعت]] با امیرالمؤمنین علی {{ع}} کردند و [[آتش]] [[جنگ جمل]] را برافروختند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۵۰۲.</ref>. | |||
==نقض عهد در قرآن== | == نقض عهد در قرآن == | ||
در [[قرآن کریم]] در این باره آمده است: {{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ}}<ref>«و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ}}<ref>«بگو: آیا از خداوند پیمانی گرفتهاید (اگر گرفته باشید) خداوند هرگز پیمان خود را نمیشکند» سوره بقره، آیه ۸۰.</ref>. | در [[قرآن کریم]] در این باره آمده است: {{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ}}<ref>«و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ}}<ref>«بگو: آیا از خداوند پیمانی گرفتهاید (اگر گرفته باشید) خداوند هرگز پیمان خود را نمیشکند» سوره بقره، آیه ۸۰.</ref>. | ||
[[وفای به عهد]] و [[تعهد]] به آن، از [[ارزشهای اخلاقی]] و [[اجتماعی]] محسوب میشود و در مقابل آن، [[نکث بیعت]] و تخلف از عهد، از ضدارزشهای [[فرهنگ]] [[قرآنی]] است: {{متن قرآن|فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ}}<ref>«هر که پیمان شکند به زیان خویش میشکند» سوره فتح، آیه ۱۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۵۰۲.</ref> | [[وفای به عهد]] و [[تعهد]] به آن، از [[ارزشهای اخلاقی]] و [[اجتماعی]] محسوب میشود و در مقابل آن، [[نکث بیعت]] و تخلف از عهد، از ضدارزشهای [[فرهنگ]] [[قرآنی]] است: {{متن قرآن|فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ}}<ref>«هر که پیمان شکند به زیان خویش میشکند» سوره فتح، آیه ۱۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۵۰۲.</ref> | ||
در [[قرآن کریم]] [[وفای به عهد]] به عنوان صفت [[پسندیده]] و یک [[وظیفه الهی]] [[اجتماعی]] بر همه لازم و [[واجب]] شده است: {{متن قرآن|وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا}}<ref>«به پیمان وفا کنید که از پیمان خواهند پرسید» سوره اسراء، آیه ۳۴.</ref>. در مقابل، [[خلف وعده]] و [[نقض پیمان]] از موارد منهی در [[قرآن کریم]] است: {{متن قرآن|وَلَوْ تَوَاعَدْتُمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعَادِ}}<ref> | در [[قرآن کریم]] [[وفای به عهد]] به عنوان صفت [[پسندیده]] و یک [[وظیفه الهی]] [[اجتماعی]] بر همه لازم و [[واجب]] شده است: {{متن قرآن|وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا}}<ref>«به پیمان وفا کنید که از پیمان خواهند پرسید» سوره اسراء، آیه ۳۴.</ref>. در مقابل، [[خلف وعده]] و [[نقض پیمان]] از موارد منهی در [[قرآن کریم]] است: {{متن قرآن|وَلَوْ تَوَاعَدْتُمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعَادِ}}<ref>«اگر با هم وعده (ی کارزار) میگذاشتید در آن خلاف میکردید» سوره انفال، آیه ۴۲.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۲۶۰-۲۶۱.</ref> | ||
==نقض عهد در فرهنگ سیاسی== | == نقض عهد در فرهنگ سیاسی == | ||
در [[فرهنگ]] [[سیاسی]]، [[پیمانشکنی]] خصوصیتی منفی است که با عمل تعمداً فریب دهنده، لودادن آگاهانه دیگری یا [[نقص]] آشکار تعهدات پذیرفته شده مشخص میشود؛ مثل نقض تعمدی قول یا [[قرارداد]] یا [[تعهد]] ضمنی حاصل از [[روابط]] مبتنی بر [[همبستگی]]<ref>علیاکبر آقابخشی و مینو افشاریراد، فرهنگ علوم سیاسی، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۲۶۰-۲۶۱.</ref> | در [[فرهنگ]] [[سیاسی]]، [[پیمانشکنی]] خصوصیتی منفی است که با عمل تعمداً فریب دهنده، لودادن آگاهانه دیگری یا [[نقص]] آشکار تعهدات پذیرفته شده مشخص میشود؛ مثل نقض تعمدی قول یا [[قرارداد]] یا [[تعهد]] ضمنی حاصل از [[روابط]] مبتنی بر [[همبستگی]]<ref>علیاکبر آقابخشی و مینو افشاریراد، فرهنگ علوم سیاسی، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۲۶۰-۲۶۱.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[وفاداری]] | * [[وفاداری]] | ||
* [[وفای به عهد]] | * [[وفای به عهد]] | ||
* [[عهد]] | * [[عهد]] | ||
{{پایان | {{پایان مدخل وابسته}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۹: | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:نقض عهد]] | [[رده:نقض عهد]] | ||