فاطمیه: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[فاطمیه در حدیث]] - [[فاطمیه در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}

در فرهنگ شیعه به ایام [[عزاداری]] شهادت حضرت زهرا {{س}} اصطلاحاً '''"فاطمیه"''' گفته می‌شود؛ به دهه دوم جمادی‌الاول ـ از دهم تا بیستم ماه ـ "فاطمیه اول" و به دهه نخست جمادی‌الثانی ـ از اول تا دهم ماه ـ "فاطمیه دوم" گفته می‌شود.  

== ایام [[سوگواری]] [[شهادت حضرت فاطمه زهرا]] {{س}} ==

در [[فرهنگ شیعه]] به ایام [[عزاداری]] شهادت حضرت زهرا {{س}} اصطلاحاً «فاطمیه» گفته می‌شود؛ گرچه به دلیل [[اختلاف]] درباره [[تاریخ]] دقیق [[شهادت]] آن حضرت، این ایام، دو و در مواردی سه دهه به طول می‌انجامد.  

در منابع [[شیعی]]، درباره [[زمان]] شهادت حضرت زهرا {{س}} دو [[روایت]] مشهور و مقبول است: در روایت نخست، شهادت ایشان ۷۵ [[روز]] و در روایت دوم ۹۵ روز پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} دانسته شده است. با توجه به رحلت پیامبر اکرم {{صل}} در [[۲۸ صفر]]، بنا به روایت نخست، شهادت حضرت زهرا {{س}} در بازه سیزدهم تا پانزدهم جمادی‌الاول و بنا به روایت دوم، در بازه سوم تا پنجم جمادی‌الثانی بوده است. از جمله [[ابوریحان بیرونی]] (۳۶۴ - ۴۴۰ق) در آثار الباقیه سوم جمادی‌الثانی را روز شهادت و بیستم همین ماه را روز [[ولادت حضرت زهرا]] {{س}} ذکر می‌کند. اما [[محمد بن ایوب حاسب طبری]] (؟ -۴۸۵ق) در زیج مفرد خود بیستم جمادی‌الثانی را روز شهادت آن حضرت دانسته است. همچنین [[علاءالدین علی بن ابراهیم انصاری]] معروف به «ابن‌شاطر» (۷۰۴-۷۷۷ق) جمادی‌الاول را ماه شهادت حضرت زهرا {{س}} و جمادی‌الثانی را ماه ولادت ایشان، و [[ابوسعید عبدالحی بن ضحاک گردیزی]] (؟ - ۴۴۴ق) در زین‌الاخبار شهادت حضرت را در ماه جمادی‌الثانی دانسته است.

در [[عرف]] [[شیعیان]]، به دهه دوم جمادی‌الاول ـ از دهم تا بیستم ماه ـ «فاطمیه اول» و به دهه نخست جمادی‌الثانی ـ از اول تا دهم ماه ـ «فاطمیه دوم» گفته می‌شود. در برخی مناطق، در دهه سوم جمادی‌الاول نیز به عنوان «فاطمیه سوم» عزاداری ادامه دارد.

امروزه فاطمیه، پس از [[دهه محرم]]، مهم‌ترین مقطع برگزاری مجالس سوگواری شیعی به حساب می‌آید. مبدع برگزاری سوگواری فاطمیه به صورت گسترده را [[عبدالکریم حائری یزدی]] (۱۲۳۸ -۱۳۱۵) ـ مؤسس [[حوزه علمیه قم]] ـ دانسته‌اند. ظاهراً او این [[اقدام]] را در راستای مقابله با اقدامات [[حکومت]] رضاشاه در محدود کردن [[شعائر]] و [[مراسم مذهبی]] انجام داد.

تا پیش از سال ۱۳۸۴، عزاداری فاطمیه، اغلب در قالب برگزاری مجالس روضه‌خوانی در [[بیوت]] [[علما]]، منازل شخصی، [[مساجد]] و تکایا برگزار شده و کمتر به آیین‌های دیگر نظیر دسته‌روی پرداخته می‌شد. اما از آن سال به بعد و پس از تأکیدات و اقدامات برخی از [[علمای شیعه]] ـ به ویژه [[جواد تبریزی]] (۱۳۰۵-۱۳۸۵) و [[حسین وحید خراسانی]] (۱۳۰۰-) ـ در برخی [[شهرها]] نظیر [[قم]] این [[عزاداری]] با ابعادی گسترده‌تر و همراه با آیین‌های نوظهوری مانند [[تشییع جنازه]] نمادین [[حضرت زهرا]] {{س}} برگزار می‌شود؛ خصوصاً در [[روز]] سوم جمادی‌الثانی که طبق قول مشهورتر روز [[شهادت]] آن حضرت است و «عاشورای فاطمی» نام‌گذاری شده است.

معمولاً بخش عمده‌ای از مضامین اشعار و روضه‌های مجالس فاطمیه، ناظر بر نقش‌آفرینی خلفای اول و دوم و برخی دیگر از [[صحابه]] در واقعه منجر به [[شهادت حضرت زهرا]] {{س}} (طبق قول مشهور نزد [[شیعیان]]) است. همین مسئله، انتقاداتی در بین علمای [[اهل سنت]] و برخی علمای شیعه برانگیخته است. منتقدان، این اشعار و [[روضه‌ها]] را منافی [[وحدت]] [[شیعه]] و [[سنی]] و تشدید کننده [[اختلافات]] مذهبی می‌دانند. همچنین برخی محققان نظیر [[سید محمد حسین فضل الله]] (۱۹۳۵-۲۰۱۰م) ـ [[مرجع تقلید]] معاصر شیعیان در [[لبنان]] ـ معتقدند حضرت زهرا {{س}} در اثر [[مرگ طبیعی]] درگذشته است. در سال‌های اخیر، انتشار این نظرات به بروز مناقشاتی انجامیده و به نظر می‌رسد یکی از [[دلایل]] اهتمام ویژه برخی از علما و [[مراجع تقلید]] به گسترش عزاداری فاطمیه، مقابله با این قبیل نظرات بوده است<ref>[[جواد نظری مقدم|نظری مقدم، جواد]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «فاطمیه»، فرهنگ سوگ شیعی]] ص ۳۶۵.</ref>.