سیره اجتماعی حضرت فاطمه: تفاوت میان نسخه‌ها

سیره اجتماعی حضرت فاطمه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۳

۱۲٬۴۷۵ بایت حذف‌شده ، ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۲٬۰۳۴

ویرایش

@@ خط ۲۶: / خط ۲۶: @@
 بخشش‌ها و انفاق‌های [[حضرت زهرا]]{{س}} تلاش‌های [[ایثارگران]] وی در رفع نیازهای [[جامعه اسلامی]] و کسانی که به آن [[حضرت]] [[رجوع]] می‌کردند. دعاهای شبانه در [[حق دیگران]] به ویژه [[همسایگان]] و مقدم داشتن آنان برخود - که در فصل‌های پیشین به مواردی از آنها اشاره شد- همه بیانگر نگرش [[اجتماعی]] و فعالیت‌های چشمگیر [[فاطمه]]{{س}} در سطح [[جامعه]] است.<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۴۸.</ref>
-==[[سیاسی]]==
+بدین ترتیب [[زندگی]] فاطمه{{س}} همان‌گونه که در ابعاد فردی، [[عبادی]]، [[اخلاقی]] و [[تربیتی]] [[حجت]] است، در ابعاد [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و نظامی نیز حجت و درس‌آموز است. او به همگان آموخت که درباره مسائل مختلف فردی و اجتماعی چگونه موضع بگیرند و نیز آموخت که در مواردی که [[ضرورت]] ایجاب کند، با [[حفظ]] معیارها و ضوابط مذهبی می‌توان به میدان اجتماعی پا نهاد و حتی وارد عرصه [[کارزار]] شد و به [[یاری]] [[رزمندگان]] شتافت. همچنین نشان داد که [[زن]] [[مسلمان]] باید در عرصه سیاسی، آن‌گاه که تشخیص دهد، [[حق]] به [[انزوا]] و [[فراموشی]] سپرده شده و [[مردم]]، راه [[انحراف]] در پیش گرفته‌اند، به [[دفاع از حق]] بپردازد و با پرچمداران [[باطل]] به [[ستیز]] برخیزد و در این راه تا سرحد [[شهادت]] پیش رود.<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۵۳.</ref>
-[[مسئول]] بودن [[انسان]] در برابر [[خدا]]، [[پیامبر]]{{صل}} و [[جانشینان]] او و نیز [[مردم]]، ایجاب می‌کند که در برابر حوادث و جریانات پیرامونی خود بی‌تفاوت نباشد؛ چه آنکه حرکت‌ها و وقایعی که در [[حیات بشر]] پدید می‌آیند. هر کدام به نحوی و در شعاعی در [[سرنوشت]] [[آینده انسان]] مؤثرند. در این میان هر قدر جایگاه انسان بالاتر و موقعیت او حساس‌تر باشد، مسئولیتش بیشتر و سنگین‌تر خواهد بود.
-از سوی دیگر، [[روح]] و جهت‌گیری اساسی [[سیاست]] عبارت است از نوع تعامل و [[روابط]] متقابل بین مردم و هیئت [[حاکم]] و این می‌طلبد که همه افراد [[سیاستمدار]] باشند و نسبت به مسائل پیرامونی خویش که به سرنوشت [[آینده]] آنان مربوط می‌شود، در مرحله نخست، [[شناخت]] لازم پیدا کنند و در مرحله بعد موضع مشخص اتخاذ نمایند.
-[[حیات فاطمه]]{{س}} چه در [[مکه]] و چه در [[مدینه]] سرشار از وقایع و رخدادهای مهم [[فرهنگی]]، اجتماعی، سیاسی و نظامی بود و فاطمه{{س}} در همان حال که از ویژگی‌های لطیف زنانه برخوردار بود و [[قلبی]] [[رئوف]] و [[مهربان]] و تنی خسته، و [[اندیشه]] و جسمی مشغول به [[عبادت]] داشت، در همه این عرصه‌ها تا آنجا که [[وظیفه]] ایجاب می‌کرد حضور داشت.
-او [[زندگی سیاسی]] را از همان دوران خردسالی و در کنار [[پدر]] بزرگوار خویش آغاز کرد و در همه جبهه‌های [[رویارویی]] [[رسول خدا]]{{صل}} با طاغوت‌های [[زمان]] خویش، همراه و [[پشتیبان]] آن حضرت بود. زمانی هم که به مدینه [[هجرت]] و با دومین [[شخصیت]] [[اسلام]] [[ازدواج]] کرد، سنگر به سنگر با او پیش رفت؛ گویی یک روح بودند در دو [[بدن]].
-پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} و پیدایی رخدادهای جدید در [[جامعه اسلامی]]، فصلی جدید از [[زندگی سیاسی]] [[فاطمه]]{{س}} آغاز شد؛ فصلی که با مراحل پیشین بسیار متفاوت بود و [[دختر پیامبر]]{{صل}} را با همه خستگی ناشی از کار [[خانه]] سر پرستی [[کودکان]] خردسال، اشتغالات [[عبادی]] و [[اجتماعی]] و از همه [[رنج]] آورتر، [[فراق]] [[پدر]]، با همه توان به میدان [[سیاست]] کشانید.
-[[حضرت زهرا]]{{س}} در این فضای [[مسموم]] و پر از [[آتش]] و [[خون]] و [[فتنه]]، علاوه بر اینکه دختر پیامبر{{صل}} و [[همسر]] علی{{ع}} است، در چهره یک [[زن]] [[مسلمان]] [[مسئول]] در برابر رخدادهای جامعه اسلامی، وارد میدان سیاست شد و با اتخاذ [[بهترین]] و مؤثرترین راه‌ها و شیوه‌های [[مبارزاتی]] به ایفای [[رسالت الهی]] خویش پرداخت.
-در ضمن برخی مباحث گذشته به [[فعالیت‌های سیاسی]] و [[روش‌های مبارزاتی]] آن [[حضرت]] علیه [[حکومت]] [[سقیفه]] اشاراتی داشتیم که برای جلوگیری از تکرار، از طرح دوباره آنها چشم می‌پوشیم و خواننده محترم را به مرور فصل‌های پیشین در این خصوص توصیه می‌کنیم. در این جا تنها به ذکر یک نکته مهم، که اساس و پایه همه تلاش‌های [[سیاسی]] فاطمه{{س}} را تشکیل می‌دهد و در مقایسه با دیگر محور‌ها از برجستگی خاصی برخوردار است، بسنده می‌کنیم و آن تبیین جایگاه [[پیروی از پیشوایان]] [[حق]] و تبعات [[سرپیچی]] از آن است که در [[خطبه]] نغز و گوهرینی از ایشان تجلی یافته است: {{متن حدیث|فَجَعَلَ اللَّهُ... طَاعَتَنَا نِظَاماً لِلْمِلَّةِ وَ إِمَامَتَنَا أَمَاناً لِلْفُرْقَةِ}}<ref>احتجاج، ج۱، ص۱۳۴.</ref>؛
-[[خداوند]] [[اطاعت]] و [[پیروی]] از ما را رشته [[نظم]] و [[وفاق]] [[ملت]]<ref>واژه ملت هر چند در عرف فارسی‌زبانان به معنای مردم و جامعه می‌باشد، اما در فرهنگ قرآنی و روایی به معنای دین، شریعت و آیین الهی است. برای نمونه رجوع کنید به سوره نساء، آیه ۱۲۵.</ref> و [[رهبری]] و [[پیشوایی]] ما را موجب [[امان]] از [[تفرقه]] و تشتت قرار داده است.
-حضرت زهرا{{س}} در [[خطابه]] حماسی خود افق‌های بسیاری را گشود؛ از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] گرفته تا نقش [[رسالت]] در [[تحول]] [[تاریخی]] [[عرب]] و [[حکمت]] [[دستورهای اسلامی]]؛ اما با ژرف‌نگری در این [[خطبه]] می‌توان دریافت که همه موضوعات مطرح شده در مسیر باز نمودن [[جایگاه ولایت]] و [[امامت]] در [[نظام اسلامی]] و تعیین و معرفی مصداق آن، چینش و سامان یافته است.
-می‌توان گفت مهم‌ترین هدفی که در خطبه [[حضرت]] دنبال می‌شود، فهماندن این [[حقیقت]] به همگان است که تنها راه ثمربخشی و سامان پذیری [[شریعت]] و یگانه محور [[وحدت]]، [[پذیرش ولایت اهل بیت]]{{عم}} و سر سپردگی عملی به آن است.
-[[حضرت زهرا]]{{س}} در این بخش [[نورانی]]، [[آیین اسلام]] را به مجموعه‌ای متشکل از اعضا و ارگان‌های متعدد [[تشبیه]] کرده که ثمربخشی آن در درجه نخست نیازمند یک [[نظام]] [[فرماندهی]] است که میان همه زیر مجموعه‌ها [[تعادل]] و توازنی نتیجه‌بخش برقرار سازد و در درجه دوم، وابسته به [[انسجام]] زیر مجموعه‌ها با یکدیگر و [[هماهنگی]] کامل آنها با خواسته‌های فرماندهی است.
-از منظر [[دختر پیامبر]]{{صل}} [[جامعه]] آن‌گاه از ناهماهنگی و [[نابسامانی]] می‌رهد که افراد آن یک نظام لایق و کارآمد را برای ساماندهی امور خویش برگزینند و جملگی با [[اتحاد]] و هماهنگی کامل به اجرای فرمان‌ها و خواست‌های [[رهبری]] آن [[همت]] گمارند تا از این رهگذر افراد جامعه به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] نایل آیند<ref>برگفته از: جامی از زلال کوثر، ص۱۶۹ - ۱۷۱.</ref>.
-حضرت زهرا{{س}} در ادامه طرح ساماندهی [[مکتب]] و جلوگیری از [[تفرقه]] و [[اختلاف]]، در [[دیدار]] [[زنان]] [[مهاجر]] و [[انصار]] که به [[عیادت]] او آمده بودند، به معرفی مصداق [[الهی]] آن پرداخت و فرمود:
-به [[خدا]] [[سوگند]] [اگر [[رهبری علی]]{{ع}} را می‌پذیرفتند] هرگاه از زمام امری که [[رسول خدا]]{{صل}} به علی{{ع}} سپرده بود، دست بر می‌داشتند، آن حضرت مهار شتر [[خلافت]] را در دست می‌گرفت و به سهولت آنان را راه می‌برد، آن چنان که نه مرکب، زخمی و رنجور شود و نه رونده، خسته و [[درمانده]] گردد. علی{{ع}} آنان را به سرچشمه‌ای جوشان، زلال و پر آب فرود می‌آورد که از آب گوارا لبریز بود و [[تشنگی]] را بر طرف می‌کرد...<ref>احتجاج، ج۱، ص۱۴۸.</ref>.<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۵۰.</ref>
-==نظامی==
+==[[سیره سیاسی حضرت فاطمه|سیاسی]]==
-در طول نه سال [[زندگی]] مشترک [[فاطمه]] و علی{{عم}} بیش از شصت برخورد نظامی بین [[پیامبر]]{{صل}} و [[مخالفان]] رخ داد که علی{{ع}} در بسیاری از آنها حضور داشت. [[حضرت زهرا]]{{س}} در این مدت، ضمن ایفای [[مسئولیت]] سنگین خانه‌داری و فرزند داری، در مواقع لازم با حضور در میدان‌های [[نبرد]] به [[یاری]] [[رزمندگان]] [[اسلام]] می‌شتافت و کارهای خدماتی و امدادی انجام می‌داد،
-به عنوان نمونه:
+==[[سیره نظامی حضرت فاطمه|نظامی]]==
-# در میدان [[جنگ احد]] حضور یافت و به مداوای زخم‌های [[پدر]] پرداخت که به شدت مجروح شده بود. علی{{ع}} با سپر آب می‌آورد و فاطمه{{س}} زخم‌های [[رسول الله]] را می‌شست. [[خون]] بند نمی‌آمد. فاطمه{{س}} قطعه حصیری را [[آتش]] زد و خاکستر آن را بر زخم نهاد و آن را بست<ref>مغازی، ج۱، ص۲۴۹ - ۲۵۰.</ref>. سپس شمشیر‌های پیامبر{{صل}} و علی{{ع}} را شست<ref>سیره ابن هشام، ج۳، ص۱۰۶.</ref>. در این نبرد، فاطمه{{س}} همراه [[صفیه]] [[خواهر]] [[حمزه سیدالشهداء]]، کنار پیکر [[مثله]] شده این [[فرمانده]] [[دلاور]] نشست و گریست. پیامبر{{صل}} هم با [[گریه]] آنان گریست. آن‌گاه [[رسول خدا]]{{صل}} به آنان مژده داد که [[حمزه]] در آسمان‌های هفت‌گانه، [[شیر خدا]] و شیر رسول خدا خوانده می‌شود<ref>مغازی، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
-# نام‌گذاری یکی از [[مساجد]] هفت‌گانه منطقه [[خندق]] به نام [[مسجد]] [[حضرت فاطمه]]{{س}} نشان و یادگاری از حضور آن [[حضرت]] در [[جنگ]] سرنوشت‌ساز خندق است. در یکی از روزهای این جنگ فاطمه{{س}} قطعه نانی برای پیامبر{{صل}} آورد و گفت: «برای [[کودکان]] نان پختم، این را هم برای شما آوردم». رسول خدا{{صل}} فرمود: «دخترم! این اولین غذایی است که پس از سه [[روز]] از دهان پدرت فرو می‌رود»<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۱۱، ص۲۹؛ طبقات ابن سعد، ج۱، ص۴۰۰؛ بحار الانوار، ج۲۰، ص۲۴۵.</ref>.
-# چون [[جعفر بن ابی‌طالب]] در [[نبرد موته]] به [[شهادت]] رسید، رسول خدا{{صل}} برای [[دلداری]] [[همسر]] و فرزندانش به [[خانه]] او رفت. حضرت فاطمه{{س}} با شنیدن صدای گریه از خانه جعفر بدانجا رفت و با بقیه [[زنان]] هم ناله شد و می‌گفت<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۵ – ۶۶؛ طبقات ابن سعد، ج۸، ص۲۸۲.</ref>: «وای پسر عموی من، وای» [[رسول خدا]]{{صل}} به [[فاطمه]]{{س}} فرمود: «[[خانواده]] جعفر به [[عزاداری]] مشغولند، غذایی برای آنان تهیه کن». فاطمه{{س}} سه [[روز]] غذای خانواده [[شهید]] را تهیه کرد که این عمل، [[سنت]] [[بنی‌هاشم]] شد.
-# فاطمه{{س}} در [[فتح مکه]] نیز حضور داشت و به [[پدر]] و همسرش کمک می‌کرد<ref>مغازی، ج۲، ص۸۳۰.</ref>. در جریان [[بیعت]] زنان [[مشرک]] با [[پیامبر]]{{صل}} نیز حضور داشت<ref>مغازی، ج۲، ص۸۵۰.</ref>.
-بدین ترتیب [[زندگی]] فاطمه{{س}} همان‌گونه که در ابعاد فردی، [[عبادی]]، [[اخلاقی]] و [[تربیتی]] [[حجت]] است، در ابعاد [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و نظامی نیز حجت و درس‌آموز است. او به همگان آموخت که درباره مسائل مختلف فردی و اجتماعی چگونه موضع بگیرند و نیز آموخت که در مواردی که [[ضرورت]] ایجاب کند، با [[حفظ]] معیارها و ضوابط مذهبی می‌توان به میدان اجتماعی پا نهاد و حتی وارد عرصه [[کارزار]] شد و به [[یاری]] [[رزمندگان]] شتافت. همچنین نشان داد که [[زن]] [[مسلمان]] باید در عرصه سیاسی، آن‌گاه که تشخیص دهد، [[حق]] به [[انزوا]] و [[فراموشی]] سپرده شده و [[مردم]]، راه [[انحراف]] در پیش گرفته‌اند، به [[دفاع از حق]] بپردازد و با پرچمداران [[باطل]] به [[ستیز]] برخیزد و در این راه تا سرحد [[شهادت]] پیش رود.<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۵۳.</ref>
 == جستارهای وابسته ==