تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان          = تفسیر منسوب به امام حسن عسکری

'''تفسیر منسوب به امام حسن عسکری''' کتابی است به زبان عربی که مشتمل بر تأویلات [[آیات قرآن]] می‌‏باشد. این کتاب منسوب به [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است.<ref name=p3>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4180/4788/39581/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%22%D8%B9%22 پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>

[[امام حسن عسکری]]، [[فرزند]] [[امام]] [[علی النقی]] در [[روز]] هشتم [[ربیع الثانی]] یا ۲۴ [[ربیع الاول]] [[سال ۲۳۲ق]] در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد و در هشتم ربیع الاول [[سال ۲۶۰ق]] با [[توطئه]] [[معتمد]] [[خلیفه عباسی]] در [[شهر]] سامرای [[عراق]] در سن ۲۸ سالگی به [[شهادت]] رسید. آن [[حضرت]] چون در محله [[عسکر]] در شهر [[سامرا]] [[زندگی]] می‌کرد و در محاصره [[سپاه]] [[عباسی]] بود به «[[عسکری]]» [[لقب]] یافت و برنامه و مواضع او، به عنوان [[مرجع]] [[علمی]] و [[فکری]] [[شیعیان]] قلمداد گردید.

امام عسکری{{ع}} بیانات قابل توجهی در باب [[خلق]] قرآن برای [[ابوهاشم جعفری]] ایراد فرمود. [[دولت عباسی]] در برابر [[یاران امام]] به‌گونه بی‌رحمانه [[شدت عمل]] نشان می‌داد تا [[خط مشی]] او را با ناکامی مواجه سازند. از امام عسکری{{ع}} [[روایات]] گوناگون و [[پندآموزی]] در موضوعات گوناگون نقل شده است که مجموعه آنها را در کتاب «[[مسند]] امام حسن عسکری» تألیف [[عزیز]] [[الله]] عطاردی می‌‌توان مطالعه و مورد بررسی قرار داد.

از جمله کسانی که این تفسیر را جعلی دانسته‌اند: [[ابن غضائری]] صاحب کتاب الضعفاء، [[علامه حلی]] صاحب الخلاصة، [[تفرشی]] صاحب [[نقد]] الرجال، [[محقق داماد]] صاحب [[شارع]] النجاة، [[استرآبادی]] صاحب منهج المقال، اردبیلی صاحب جامع الرواة، قهپائی صاحب [[مجمع]] [[الرجال]] [[محمد جواد بلاغی]] صاحب آلاء الرحمن، [[محقق شوشتری]] صاحب الاخبار الدخیله، [[میرزا ابوالحسن شعرانی]] صاحب حاشیة [[مجمع البیان]]، [[آیت الله]] [[سید ابوالقاسم خویی]] صاحب معجم [[رجال]] الحدیث، [[سید محمد هاشم خوانساری]] صاحب رسالة فی تحقیق حال الکتاب المعروف بفقه [[الرضا]]. این بزرگان [[علم]] و تحقیق [[دلایل]] [[استواری]]، بر جعلی بودن این تفسیر از جهت [[سند]] و محتوای آن ارائه نموده‌اند.

کسانی هم این تفسیر را همچون سایر [[کتاب‌های حدیث]] پذیرفته‌اند و گفته‌اند: در این اثر، صحیح و ضعیف با هم در آمیخته است، اگر قرائن و شواهد خارجی، هر یک از محتوای [[روایات]] آن را [[تأیید]] نماید، می‌‌توان آن را پذیرفت و اگر ردّ نماید، طبعاً قابل قبول نخواهد بود، کسانی همچون [[صدوق]] صاحب الفقیه و [[ابومنصور طبرسی]] صاحب [[الاحتجاج]] و [[قطب راوندی]] صاحب الخرائج و [[ابن شهر آشوب]] صاحب المناقب و معالم العلماء به صورت جزم آن را از [[امام عسکری]]{{ع}} دانسته‌اند. همچنین [[مجلسی]] اول، صاحب روضة المتقین، مجلسی دوم [[صاحب بحارالانوار]]، [[حرّ عاملی]] صاحب [[وسائل الشیعه]] و [[اثبات الهداة]]، [[فیض کاشانی]] صاحب تفسیر الصافی، [[سید هاشم بحرانی]] صاحب البرهان، حویزی صاحب نورالتقلین، [[وحید بهبهانی]] صاحب التعلیق [[علی]] منهج المقال، [[آقابزرگ طهرانی]] صاحب الذریعه و [[محدث نوری]] صاحب «المستدرک» آن را صحیح و از امام عسکری{{ع}} دانسته‌اند.

#[[طوسی]] به عنوان [[مفسر]] بزرگ و جامع [[شیعی]] در «تبیان» نیز، هیچ‌گونه [[نقلی]] از این کتاب ننموده و اشاره‌ای هم بدان نکرده است.

#با توجه به این که امام حسن عسکری{{ع}} در نیمه [[قرن سوم]] به [[شهادت]] رسیده است، این سوال پیش می‌آید که چگونه تا یک قرن بعد، نامی از این تفسیر به میان نمی‌آید؟ ولی ناگهان [[محمد بن قاسم استرآبادی]] این اثر را از زبان [[ابویعقوب یوسف بن محمد بن زیاد]] و [[ابوالحسن محمد بن یسار]] به عنوان [[شاگردان امام عسکری]]{{ع}} نقل می‌کند که [[ابن غضائری]]، محمد بن قاسم را به عنوان {{عربی|"ضعیفٌ کَذّابٌ"}} و آن دو نفر را به عنوان {{عربی|"عَنْ رَجُلَیْنِ مَجْهُولَینِ"}} نام می‌برد و در پایان نتیجه می‌گیرد که: {{عربی|"والتفسیر موضوع عن سهل الدیباجی عن ابیه بأحادیث من هذه المناکیر!"}}، «و تفسیر از [[سهل]] دیباجی از پدرش، به احادیثی این چنین [[زشت]] [[جعل]] شده است»<ref>مجمع الرجال، ج۶، ص۲۵.</ref>. [[محقق شوشتری]] در کتاب «الأخبار الدخیله» گوید: «فصل دوم در [[اخبار]] تفسیری است که آن را به ناروا، به امام عسکری{{ع}} نسبت داده‌اند که در [[افتراء]] بودن و بطلان منسوب بودن این کتاب به امام{{ع}} کافی است که اولاً: [[احمد بن حسین غضائری]] استاد [[نجاشی]]، استاد فن و یکی از [[پیشوایان]] [[علم رجال]]... [[شهادت]] بر بطلان آن داده است»<ref>الاخبار الدخیله، ج۱، ص۱۵۲ تا ۲۸۸.</ref>؛