ایلاء: تفاوت میان نسخه‌ها

در صورتی که پس از گذشت چهارماه ایلا کننده به [[زندگی]] و آمیزش با زن بازگشت نکند، بر وی واجب است زن را [[طلاق]] دهد<ref>مسالک الأفهام، ج۱۰، ص۱۴۱؛ موسوعة الفقه الإسلامی، ج۱۹، ص۳۶۵.</ref>. در [[نقلی]] منسوب به امام رضا{{ع}} آمده است: «اگر ایلا کننده از آمیزش با همسر پس از گذشت چهارماه [[امتناع]] کرد به او گفته می‌شود که باید زن را طلاق دهد»<ref>فقه الرضا{{ع}}، ص۲۴۸.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر از آن [[حضرت]] آمده است: «هرگاه ایلا کننده را به نزد [[حاکم]] برند، حاکم او را چهارماه نگه می‌دارد و سپس به وی می‌گوید: یا باید همسرش را نگه دارد و یا باید او را [[طلاق]] دهد»<ref>قرب الإسناد، ص۳۶۲.</ref>. این [[حکم]] در روایت‌های منقول از دیگر [[امامان]]{{عم}} نیز ذکر شده است<ref>تهذیب الأحکام، ج۸، ص۵.</ref>. مراد از طلاقی که در [[روایت‌ها]] آمده، طلاق رجعی است نه بائن<ref>مسالک الأفهام، ج۱۰، ص۱۴۲؛ جواهر الکلام، ج۳۳، ص۳۱۴.</ref>؛ به این معنا که پس از طلاق تا زمانی که عده [[زن]] تمام نشده، ایلاکننده می‌تواند بدون [[عقد]] به زن [[رجوع]] کند و با او آمیزش نماید. به این حکم در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} تصریح شده است.<ref>الکافی، ج۶، ص۱۳۰.</ref> اما در مقابل، در دو [[روایت]] دیگر، این طلاق بائن دانسته شده است<ref>تهذیب الأحکام، ج۸، ص۴.</ref>، [[فقیهان]] [[امامیه]] با توجه به روایت‌های متعدد دیگر این روایت‌ها را شاذ دانسته و آنها را حمل بر موردی کرده‌اند که ایلا کنده خود طلاق بائن را [[اختیار]] نماید؛ زیرا وی بین [[انتخاب]] طلاق رجعی و طلاق بائن مخیّر است<ref>مسالک الأفهام، ج۱۰، ص۱۴۲.</ref>. یا مراد موردی است که [[حاکم]] به جهت [[مصلحت]] ایلاکننده را مجبور نماید که همسرش را به طلاق بائن طلاق دهد<ref>الاستبصار، ج۳، ص۲۵۶.</ref> یا ممکن است مراد از لفظ «بائن» در این روایت‌ها معنای لغوی آن باشد، یعنی میان زن و شوهر با طلاق جدایی انداخته می‌شود<ref>وسائل الشیعة، ج۲۲، ص۳۵۲.</ref>. در صورتی که ایلاکننده پس از گذشت چهارماه آمیزش با [[همسر]] یا طلاق وی را اختیار نکند، حاکم باید وی را مجبور به انتخاب یکی از این دو عمل نماید<ref>مسالک الأفهام، ج۱۰، ص۱۴۳؛ تحریر الوسیلة، ج۲، ص۳۵۸.</ref>. [[اجبار]] به انتخاب یکی از این دو عمل در روایت‌های متعدد منقول از [[امام رضا]]{{ع}}<ref>قرب الإسناد، ص۳۶۲.</ref> و امام صادق{{ع}} نیز آمده است<ref>وسائل الشیعة، ج۲۲، ص۳۴۹.</ref>. اگر ایلاکننده با حکم و اجبار حاکم نیز حاضر به انتخاب یکی از دو عمل نشود، حاکم او را [[محبوس]] می‌کند و از جهت آب و [[غذا]] بر او سخت می‌گیرد تا یکی از این دو عمل را انتخاب نماید<ref>شرائع الإسلام، ج۳، ص۶۴۴؛ جواهر الکلام، ج۳۳، ص۳۱۵.</ref>. در [[نقلی]] منسوب به [[امام رضا]]{{ع}} در این‌باره آمده است: «پس اگر ایلاکننده بعد از گذشت چهارماه از آمیزش با همسرش [[امتناع]] ورزد، به او گفته می‌شود که زنش را [[طلاق]] دهد. پس اگر پذیرفت که اشکالی نیست و اگر امتناع کرد [[محبوس]] می‌گردد و از جهت طعام و آب بر او سخت گرفته می‌شود تا طلاق دهد»<ref>فقه الرضا{{ع}}، ص۲۴۸.</ref>. به این [[حکم]] در روایتی از [[سیره]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} نیز اشاره شده است<ref>الکافی، ج۶، ص۱۳۳.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر از سیره آن [[حضرت]] نقل شده است که آن حضرت پس از محبوس کردن ایلاکننده، به وی یک چهارم طعام یک فرد را می‌داد تا مجبور به طلاق گردد<ref>الکافی، ج۶، ص۱۳۳.</ref>. اما در روایت‌های دیگری از امام رضا{{ع}} و امیرالمؤمنان{{ع}} از [[کیفر]] شدیدتر در صورت امتناع سخن به میان آمده است<ref>فقه الرضا{{ع}}، ص۲۴۸.</ref>. [[فقیهان]] [[امامیه]] به این [[احادیث]] به جهت [[ضعف سند]] و [[مخالفت]] با [[اجماع]] عمل نکرده و این احادیث را مختصّ موردی دانسته‌اند که ایلاکننده از پذیرش [[حکم امام]] و [[حاکم]] که [[حکم الهی]] را بیان می‌کنند امتناع ورزد؛ چنانکه این علت در نقل منسوب به امام رضا{{ع}} نیز آمده است.<ref>[[سید جعفر رضوی|رضوی، سید جعفر]]، [[ایلا - رضوی (مقاله)|مقاله «ایلا»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۷۰۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==