←تحذیر از تفسیر به روشهای انحرافی
| خط ۱۵۹: | خط ۱۵۹: | ||
=== [[تحذیر]] از [[تفسیر]] به روشهای [[انحرافی]] === | === [[تحذیر]] از [[تفسیر]] به روشهای [[انحرافی]] === | ||
از [[روایات]] استفاده میشود که یکی از کارهای [[مفسران]] [[برگزیده]] در مورد تفسیر برحذر داشتن و [[پرهیز]] دادن از تفسیر قرآن به روشهای انحرافی مانند تفسیر بدون [[علم]] و [[تفسیر به رأی]] است. | از [[روایات]] استفاده میشود که یکی از کارهای [[مفسران]] [[برگزیده]] در مورد تفسیر برحذر داشتن و [[پرهیز]] دادن از تفسیر قرآن به روشهای انحرافی مانند تفسیر بدون [[علم]] و [[تفسیر به رأی]] است. | ||
از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} روایت شده که فرمود: {{متن حدیث|إِيَّاكَ أَنْ تُفَسِّرَ الْقُرْآنَ بِرَأْيِكَ}}؛ بپرهیز از اینکه قرآن را با رأیت تفسیر کنی»<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۹۲، ص۱۰۷ {{عربی|باب تفسیر القرآن بالرأی}}، ح۲، بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۸، ح۶.</ref>. | |||
از [[امام حسین]]{{ع}} [[روایت]] شده است که در پاسخ نامۀ [[اهل بصره]] نوشت: | |||
{{متن حدیث|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* أَمَّا بَعْدُ فَلَا تَخُوضُوا فِي الْقُرْآنِ وَ لَا تُجَادِلُوا فِيهِ وَ لَا تَتَكَلَّمُوا فِيهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَقَدْ سَمِعْتُ جَدِّي رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} يَقُولُ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ}}<ref>صدوق، التوحید، ص۹۰، ح۵؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۴۰، ح۳۵.</ref>؛ درباره [آنچه از] [[قرآن]] | همچنین در روایتی که در بحث پیشین از آن [[حضرت]] نقل شد، وضع [[تأویل]] برای [[آیات متشابه]] با [[رأی]] خویش، [[نکوهش]] شده و موجب [[هلاکت]] افراد به شمار آمده است. | ||
از [[امام حسین]]{{ع}} [[روایت]] شده است که در پاسخ نامۀ [[اهل بصره]] نوشت: {{متن حدیث|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* أَمَّا بَعْدُ فَلَا تَخُوضُوا فِي الْقُرْآنِ وَ لَا تُجَادِلُوا فِيهِ وَ لَا تَتَكَلَّمُوا فِيهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَقَدْ سَمِعْتُ جَدِّي رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} يَقُولُ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ}}<ref>صدوق، التوحید، ص۹۰، ح۵؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۴۰، ح۳۵.</ref>؛ درباره [آنچه از] [[قرآن]] که نامعلوم است] [[غرق]] در [[گفتگو]] نشوید و در آن [[جدال]] نکنید و بدون [[علم]] سخن نگویید که تحقیقاً از جدم [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که میفرمود: هرکس دربارۀ قرآن بدون علم سخن گوید، باید جایگاهش را از [[آتش]] قرار دهد [ناگزیر [[اهل جهنم]] خواهد بود». | |||
از [[امام محمد باقر]]{{ع}} روایت شده که فرمود: «همانا مردمانی در [[[تفسیر]]] قرآن بدون علم سخن گفتند و این همان است که [[خدا]] میفرماید: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ...}}<ref>«اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه)اند، که بنیاد این کتاباند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه)اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی میکنند در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمیداند و استواران در دانش، میگویند: ما بدان ایمان داریم، تمام آن از نزد پروردگار ماست و جز خردمندان، کسی در یاد نمیگیرد» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref><ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۳۵، ح۱۸.</ref> و نیز از وی روایت کردهاند که فرمود: «آنچه را میدانید بگویید و آنچه را نمیدانید، بگویید [[خدا]] داناتر است؛ زیرا [گاه میشود] شخص دربارۀ آیهای [از [[قرآن]]] [[گفتگو]] میکند و در اثر آن از فاصلهای دورتر از آنچه بین [[آسمان]] و [[زمین]] است، سقوط مینماید»<ref>{{متن حدیث|مَا عَلِمْتُمْ فَقُولُوا وَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَقُولُوا اللَّهُ أَعْلَمُ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَنْتَزِعُ الْآيَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَخِرُّ فِيهَا أَبْعَدَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ}}، (تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۷، ح۳؛ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۹، ح۱۰؛ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۴۹، ح۶۸. به البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۸، ح۲ نیز بنگرید.</ref>. | |||
از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که فرمود: «کسی که قرآن را با رأیش [[تفسیر]] کند، اگر بهمعنای [[واقعی]] برسد، [[پاداش]] داده نمیشود و اگر [[خطا]] کند، گناهش بر او است»<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۷، ح۲. در همین صفحه به ح۴ نیز بنگرید؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۹۲، ص۱۱۰، ح۱۱ و ۱۳.</ref> و نیز روایت کردهاند که فرمود: «کسی که آیهای از [[کتاب خدا]] را با رأیش تفسیر کند، [[کافر]] شده است»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۳۹، ح۴۵.</ref>. | از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که فرمود: «کسی که قرآن را با رأیش [[تفسیر]] کند، اگر بهمعنای [[واقعی]] برسد، [[پاداش]] داده نمیشود و اگر [[خطا]] کند، گناهش بر او است»<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۱۷، ح۲. در همین صفحه به ح۴ نیز بنگرید؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۹۲، ص۱۱۰، ح۱۱ و ۱۳.</ref> و نیز روایت کردهاند که فرمود: «کسی که آیهای از [[کتاب خدا]] را با رأیش تفسیر کند، [[کافر]] شده است»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۳۹، ح۴۵.</ref>. | ||
[[امام رضا]]{{ع}} از پدرانش از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} از [[خدای متعال]] روایت کرده است که فرمود: «کسی که [[کلام]] مرا با رأیش تفسیر کند، به من [[ایمان]] نیاورده است»<ref>این روایت را صدوق با سند معتبر در سه کتاب خود آورده است. متن روایت چنین است: {{متن حدیث|مَا آمَنَ بِي مَنْ فَسَّرَ بِرَأْيِهِ كَلَامِي}}؛ (التوحید، ص۶۸ (باب التوحید و نفی التشبیه، ح۳۳)؛ عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۱۱۶ ({{عربی|باب ما جاء عن الرضا علی بن موسی{{عم}} من الاخبار فی التوحید}}، ح۴)؛ الأمالی، ص۵۵، مجلس دوم، ح۳).</ref> و نیز از آن [[حضرت]] روایت کردهاند که به ابن [[جهم]] فرمود: {{متن حدیث|اتَّقِ اللَّهَ وَ لَا تُؤَوِّلْ كِتَابَ اللَّهِ بِرَأْيِكَ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۳۸، ح۳۱.</ref>؛ «از خدا بترس و کتاب خدا را با رأیت [[تأویل]] مکن». | [[امام رضا]]{{ع}} از پدرانش از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} از [[خدای متعال]] روایت کرده است که فرمود: «کسی که [[کلام]] مرا با رأیش تفسیر کند، به من [[ایمان]] نیاورده است»<ref>این روایت را صدوق با سند معتبر در سه کتاب خود آورده است. متن روایت چنین است: {{متن حدیث|مَا آمَنَ بِي مَنْ فَسَّرَ بِرَأْيِهِ كَلَامِي}}؛ (التوحید، ص۶۸ (باب التوحید و نفی التشبیه، ح۳۳)؛ عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۱۱۶ ({{عربی|باب ما جاء عن الرضا علی بن موسی{{عم}} من الاخبار فی التوحید}}، ح۴)؛ الأمالی، ص۵۵، مجلس دوم، ح۳).</ref> و نیز از آن [[حضرت]] روایت کردهاند که به ابن [[جهم]] فرمود: {{متن حدیث|اتَّقِ اللَّهَ وَ لَا تُؤَوِّلْ كِتَابَ اللَّهِ بِرَأْيِكَ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۳۸، ح۳۱.</ref>؛ «از خدا بترس و کتاب خدا را با رأیت [[تأویل]] مکن». | ||
در [[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز از [[تفسیر به رأی]] [[تحذیر]] شده است که برای اختصار از ذکر آن صرفنظر و به آنجا ارجاع داده میشود<ref>التفسیر المنسوب الی الامام العسکری{{ع}}، ص۱۴؛ همچنین ر.ک: حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۹، ح۸ و ص۱۴۸، ح۶۳.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۰۸-۱۰۹.</ref> | در [[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]]{{ع}} نیز از [[تفسیر به رأی]] [[تحذیر]] شده است که برای اختصار از ذکر آن صرفنظر و به آنجا ارجاع داده میشود<ref>التفسیر المنسوب الی الامام العسکری{{ع}}، ص۱۴؛ همچنین ر.ک: حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۹، ح۸ و ص۱۴۸، ح۶۳.</ref><ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۰۸-۱۰۹.</ref> | ||
=== تخطئه [[تفسیرها]] و برداشتهای نادرست از [[آیات]] === | === تخطئه [[تفسیرها]] و برداشتهای نادرست از [[آیات]] === | ||
یکی از آفتهایی که همواره دامنگیر [[تفسیر قرآن]] بوده و هست، تفسیرها و برداشتهایی نادرست است که از سوی افراد [[ناآگاه]] و یا مغرض دربارۀ [[آیات قرآن]] انجام میگیرد. | یکی از آفتهایی که همواره دامنگیر [[تفسیر قرآن]] بوده و هست، تفسیرها و برداشتهایی نادرست است که از سوی افراد [[ناآگاه]] و یا مغرض دربارۀ [[آیات قرآن]] انجام میگیرد. | ||