علم فعلی در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

==جمع‌بندی [[روایات]]==

روایاتی که از [[علم کامل]] [[ائمه]]{{عم}} به همه امور خبر می‌دهند، [[ظهور]] در [[فعلیت علوم]] ایشان دارند. در مقابل، تمام روایاتی که درباره شیوه‌های مختلف [[علم‌آموزی ائمه]]{{عم}} سخن می‌گویند، در فعلیت نداشتن برخی از [[علوم]] آنان ظهور دارند. افزون بر آن، روایات متعدد و پراکنده دیگری نیز از ائمه{{عم}} نقل شد که در فعلیت نداشتن علوم ایشان ظهور یا [[صراحت]] دارند. بنابراین در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که درست است ائمه{{عم}} به دلیل جایگاه رفیعشان در [[جهان]]، علوم بسیاری را بالفعل در [[اختیار]] دارند، اما با توجه به نکاتی مانند تغییرپذیری حوادث جهان به دلیل [[اعمال]] اختیاری [[انسان]] و رخ دادن [[بدا]]، نامحدود بودن علوم کمالی، و اقتضائات [[انسانی]]<ref>اقتضائات انسانی، مانند آنکه خداوند حکمت نزول تدریجی قرآن را موجب آرامش قلب رسول خدا{{صل}} معرفی کرده است (الفرقان، ۳۲). یا در روایات یادشده آمده است که امام حسین{{ع}} هنگام شنیدن خبر شهادت برخی اصحابش به گریه افتادند. اگر امام بالفعل به همه این ناملایمات آگاه باشد، اندوه بسیاری بر او تحمیل خواهد شد.</ref>، برخی از علوم ایشان بالفعل نیست. البته تکرار می‌کنیم شأنی بودن [[علم امام]] همانند شأنی بودن علوم مختلف برای انسان‌های دیگر نیست. افراد دیگر باید بسیار بکوشند تا دانشی را کسب کنند و ممکن است سال‌ها برای فراگیری دانشی وقت صرف کنند و در نهایت نیز نتوانند آن را به کمال بیاموزند؛ اما [[امام]] [[حجت خداوند]] و [[بنده]] [[برگزیده]] اوست و هرگاه به دانشی نیاز داشته باشد، [[خداوند]] این علوم را در اختیار او قرار می‌دهد؛ چنان که در روایات نیز نقل شد، خداوند کریم‌تر و [[حکیم‌تر]] از آن است که بنده‌ای را [[حجت]] خود بر [[مردم]] قرار دهد، آن‌گاه درهای علوم را بر او ببندد<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۰-۶۵۴. در این صفحات، چهار روایت در این موضوع نقل شده که سه روایت اخیر آن دارای سند صحیح است. همچنین ر.ک: محمدبن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۲۲-۱۲۷. در این صفحات، روایات متعدد و مستفیضی با این محتوا نقل شده‌اند.</ref>. بنابراین [[دانش]] شأنی [[امام]] بسیار به فعلیت نزدیک است<ref>در پیوست ۲ این فصل، دیدگاه علامه طباطبایی در جمع بین دو دسته یادشده از روایات، نقل و نقد شده است.</ref>.<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۳۴۸.</ref>

== جستارهای وابسته ==

== منابع ==