توسل در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

از دیدگاه [[قرآن]] [[تقرّب]] به خدای متعالی با وسایل گوناگون، امکانپذیر است؛ از جمله با [[اسمای حسنای الهی]] که در [[آیه]] {{متن قرآن|وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«و خداوند را نام‌های نیکوتر است، او را بدان‌ها بخوانید! و آنان را که در نام‌های خداوند کژاندیشی می‌کنند وانهید، به زودی بدانچه می‌کرده‌اند کیفر می‌بینند» سوره اعراف، آیه ۱۸۰.</ref> به خواندن خداوند به وسیله آنها فرمان داده شده. و در دعاهای پرشماری که از [[اولیای الهی]] نقل گشته به آن عمل شده است؛<ref>الزیارة والتوسل، ص۱۲۲؛ العقیدة الاسلامیه، ص۲۸۲؛ شفاء السقام، ص۲۹۸ - ۲۹۹.</ref> همچنین از آیه {{متن قرآن|وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ}}<ref>«و همگان به ریسمان خداوند بیاویزید و مپرا کنید  و نعمت‌های خداوند را بر خود فرا یاد آورید که دشمنان (همدیگر) بودید و خداوند دل‌های شما را الفت داد و به نعمت او با هم برادر شدید و در لبه پرتگاهی از آتش بودید که شما را از آن رهانید؛ بدین‌گونه خداوند آیات خود را برای شما روشن می‌گوید باشد که شما راهیاب گردید» سوره آل عمران، آیه ۱۰۳.</ref> برمی‌آید که توسل به حبل [[اللّه]] نیز جایز است که به قرآن، [[اهل بیت]]{{عم}} و [[طاعت]] [[تفسیر]] شده است،<ref>تفسیر ابن ابی حاتم، ج ۳، ص۷۲۳؛ الدرالمنثور، ج۲، ص۶۰؛ شواهد التنزیل، ج ۱، ص۱۶۸ - ۱۶۹؛ تفسیر فرات کوفی، ج ۱، ص۹۰ - ۹۱؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۸۰۵.</ref> چنان که در آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}<ref>«آنان که می‌گویند: پروردگارا! به راستی ما ایمان آورده‌ایم پس، از گناهان ما درگذر و ما را از عذاب دوزخ نگاه دار!» سوره آل عمران، آیه ۱۶.</ref> [[ایمان]] وسیله درخواست [[بخشش گناهان]] از زبان [[مؤمنان]] معرفی شده: «اَلَّذینَ یَقولونَ رَبَّنا اِنَّنا ءامَنّا فَاغفِر لَنا ذُنوبَنا» و در آیه {{متن قرآن|وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و کسانی که پس از آنان آمده‌اند می‌گویند: پروردگارا! ما و برادران ما را که در ایمان از ما پیشی گرفته‌اند بیامرز و در دل‌های ما کینه‌ای نسبت به مؤمنان بر جای مگذار! پروردگارا! تو مهربان بخشاینده‌ای» سوره حشر، آیه ۱۰.</ref> درخواست ایشان مبنی بر [[بخشش]] [[برادران ایمانی]] خود نیز گزارش شده است. با این حال در میان اقسام گوناگون [[توسل]] جواز یک قسم، مورد [[اختلاف]] و گفت و گوست و آن وسیله قرار دادن [[انسان‌های صالح]] در پیشگاه [[خداوند]] برای دستیابی به [[حاجات]] است که برخی به سبب توهّم تنافی با [[توحید]] * آن را جایز ندانسته‌اند؛ ولی این قسم نیز هرگز با توحید منافی نبوده، [[عقل]] و نقل بر جواز آن [[حکم]] می‌‌کنند،<ref>ر. ک: نمونه، ج ۴، ص۳۶۶.</ref> زیرا توسل به آنها با توجه به این [[حقیقت]] است که آنها [[آیات الهی]] هستند و آنچه دارند از ناحیه خداست و هیچ کس جز [[خدا]] ذاتا [[خالق]]، [[رازق]] و مالک [[سود]] و زیان چیزی نیست: {{متن قرآن|وَالَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِ}}<ref>«و همان که به من می‌خوراند و می‌نوشاند» سوره شعراء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>نمونه، ج ۷، ص۴۵.</ref> در این صورت [[طلب]] [[حاجت]] فقط از خداست؛ لیکن از راه وسایطی که مراتب [[معنوی]] والایی را بر اثر [[بندگی خدا]] پیموده، ما را به [[اذن خدا]] به [[رحمت]] و [[مغفرت الهی]] نزدیک می‌‌کنند <ref>تفسیر موضوعی، ج ۲، ص۵۹۶.</ref> و در حقیقت [[متوسل]] شدن به آنان، [[توسل]] به جایگاهی است که نزد خداوند دارند،<ref>کشف الارتیاب، ص۲۵۴؛ فی ظلال التوحید، ص۶۳۰.</ref> چنان که [[قرآن کریم]] [[حضرت موسی]] و [[عیسی]]{{ع}} را صاحب [[جاه]] و [[منزلت]] <ref>شفاء السقام، ص۳۱۴؛ التوسل والوسیله، ج ۱، ص۶.</ref> نزد خدا معرفی کرده {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ}}<ref>«آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمه‌ای از خویش نوید می‌دهد (که) نامش مسیح پسر مریم است، در این جهان و در جهان واپسین آبرومند  و از نزدیک‌شدگان (به خداوند) است» سوره آل عمران، آیه ۴۵.</ref>، {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا}}<ref>«ای مؤمنان! همچون کسانی نباشید که موسی را آزردند و خداوند او را از آنچه (درباره او) گفتند برکنار داشت و او نزد خداوند آبرومند بود» سوره احزاب، آیه ۶۹.</ref> و ناگفته پیداست که [[مقام پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} از همه [[پیامبران]] [[برتر]] است: {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«و پاره‌ای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده  برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>، {{متن قرآن|وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى}}<ref>«و زودا که پروردگارت به تو (اختیار میانجیگری) ببخشد و تو خرسند گردی» سوره ضحی، آیه ۵.</ref>