حقیقت نبوت: تفاوت میان نسخه‌ها

* [[نبوت]] نزد [[اهل]] [[حقیقت]] به معنای خبردادن و [[نبی]] مُخبَر از ذات، صفات و أسماء و [[احکام]] و اراده‌های [[خداوند]] است، خبردادن [[حقیقی]]، ذاتی و اولی فقط برای [[روح]] اعظم است و همۀ [[انبیاء]] از [[حضرت آدم|آدم]]{{ع}} تا [[حضرت محمد]]{{صل}} مَظهری از مظاهر [[نبوت]] [[روح]] اعظم هستند، اما [[نبوت]] [[روح]] اعظم ذاتی و دائمی است و [[نبوت]] مظاهر، عرضی و قابل [[انقطاع]] است به جز [[نبوت]] [[حضرت محمد]]{{صل}} که دائمی و غیر قابل [[انقطاع]] است زیرا [[حقیقت]] [[نبوت]] ایشان، [[حقیقت]] [[روح]] اعظم است، همه [[انبیاء]] مظاهر بعضی اسماء و صفات هستند و [[حضرت محمد]]{{صل}} [[مظهر]] تمامی اسما و صفات است لذا [[رسول اکرم]]{{صل}} از همۀ [[انبیاء]] جلوتر است، از حیث [[حقیقت]] و متأخر از همه است از حیث صورت و ظاهر<ref> آملی، سید حیدر، انوارالحقیقه، ص ۲۷۶ ـ ۲۷۷.</ref>.

* [[سید حیدر آملی]] ضمن اینکه [[شریعت]] را از اقتضاء [[نبوت]] و [[حقیقت]] را از اقتضاء [[ولایت]] می‌‌داند به تعریف هر یک می‌‌پردازد که ماحصل آن چنین است: "[[رسالت]] عبارت است از [[تبلیغ]] آنچه حاصل شده است برای [[نبی]] از [[ناحیه]] [[نبوت]] و عبارت است از [[احکام]]، [[سیاست]]، [[تأدیب]] به [[اخلاق]] و [[تعلیم]] به [[حکمت]] و این عین [[شریعت]] است"<ref> آملی، سید حیدر، انوارالحقیقه، ص ۲۹ ـ ۳۰.</ref>.

* [[نبوت]] عبارت است از اظهار آنچه برای [[نبی]] از [[ناحیه]] [[ولایت]] حاصل شده است و عبارت است از [[معرفت]] [[ذات حق تعالی]] و اسماء و صفات و [[افعال]] و [[احکام]] [[حق]]، به حسب مظاهر برای عبادش، تا متصف بشوند به [[صفات حق]] و متخلق بشوند به [[اخلاق]] او و این عین [[طریقت]] است. و [[ولایت]] عبارت است از مشاهدۀ ذات [[حق]] و صفات و [[افعال]] او در مظاهر کمالاتش به واسطه چشم [[بصیرت]] خود بعد از فنای در [[حق]] و بقاء به [[حق]] و این عین [[حقیقت]] است. ایشان در جای دیگر از [[ولایت]] به عنوان [[باطن]] [[نبوت]] یاد می‌کند<ref> المقدمات من کتاب نص النصوص، ص۱۶۸.</ref>.

* [[نبی]] [[انسانی]] است بر انگیخته شده از جانب [[خداوند متعال]] به سوی بندگانش تا آنان را کامل نماید؛ به اینکه آنچه برای [[اطاعت خداوند]] احتیاج دارند، آنان را [[آگاه]] سازد، و نسبت به احتراز از [[معصیت]]، آنان را [[تعلیم]] نماید. [[دعوت]] آنان موافق [[عقل]] باشد، [[مردم]] را به [[اطاعت خدا]] وادارد و از [[معصیت خدا]] [[نهی]] نماید. دیگر این که برای [[صدق]] ادعای خویش [[معجزه]] ارائه دهد<ref> المقدمات من کتاب نص النصوص، ص۲۶۹ ـ۲۷۰.</ref>.

* [[نبی]] و [[رسول]] به حسب ظاهر و [[شریعت]] در [[خلق]] [[تصرف]] می‌کنند، اما ولی به حسب [[باطن]] و [[حقیقت]]، [[تصرف]] دارد؛ لذا گفته‌اند [[ولایت]]، اعظم از [[نبوت]] است گرچه ولی اعظم از [[نبی]] نیست، زیرا [[ولایت]]، [[تصرف]] در [[باطن]] و [[نبوت]] [[تصرف]] در ظاهر است و [[نبی]] هم [[صاحب ولایت]] است. باید توجه داشت [[برتری]] [[ولایت]] بر [[نبوت]] و [[برتری]] [[نبوت]] بر [[رسالت]]، در شخص واحدی مطرح است که دارای هر سه [[مقام]] باشد. مانند [[انبیای بزرگ]] که [[ولایت]] شان نسبت به جنبۀ [[نبوت]] آنان و [[نبوت]] شان نسبت به جنبۀ [[رسالت]] شان بزرگتر و با عظمت‌تر است. کسی به [[مقام]] [[نبوت]] نمی‌رسد مگر آنکه قبلش به [[مقام ولایت]] رسیده باشد و کسی به [[مقام رسالت]] نمی‌رسد مگر اینکه قبل از آن به [[مقام]] [[نبوت]] رسیده باشد<ref> المقدمات من کتاب نص النصوص، ص ۱۶۸ ـ ۱۷۰؛ جامع الاسرار و منبع الانوار، ص ۳۸۵ - ۳۸۸.</ref>.

* نکتۀ دیگری که در [[برتری]] [[ولایت]] نسبت به [[نبوت]] مطرح می‌‌کنند این است، این [[برتری]] به طور مطلق صحیح نیست بلکه [[مقید]] است که [[ولایت]] [[نبی]] نسبت به [[نبوت تشریعی]] او [[برتر]] است اما نسبت به [[نبوت]] تبیینی <ref> المقدمات من کتاب نص النصوص، ص ۱۴۵ </ref>، [[برتر]] نیست زیرا [[نبوت]] [[تشریع]] بستگی به [[مصلحت]] زمان دارد اما [[ولایت]] و [[نبوت]] تبیینی هر دو مطلق بوده و زمان بردار نیستند، بلکه [[سلطنت]] آن از ابتدا تا انتها ثابت است<ref> المقدمات من کتاب نص النصوص، ص ۱۸۰.</ref>.

==خاتمه==

* [[خداوند متعال]]، گنج مخفی بود و [[دوست]] داشت در مظاهری تجلّی نماید، لذا در قالب اسماء و صفات جلوه نمود و برای تجلی [[حق]] [[زمین]] نیاز به خلیفه‌ای بود تا از اسماء و [[صفات خداوند]] برای [[مردم]] خبر دهند و اینگونه بود که بستر [[نبوت]] فراهم آمد و [[حقیقت]] [[پیامبر]]، خاستگاه [[نبوت]] گردید. [[حقیقت]] [[نبوت]]، [[فیض]] و [[لطف الهی]] است برای [[هدایت]] [[انسان]]، به همین لحاظ در طول [[تاریخ]] [[دانشمندان]]، [[عارفان]]، [[متکلمان]] و حکیمان بسیاری نسبت به [[نبوت]] و [[پیامبری]] و برخی از شئونات و مسئولیت‌های آن، تحقیقات ارزنده‌ای عرضه نموده‌اند. در این میان [[حقیقت]] و عصارۀ [[نبوت]] و وسعت وجودی [[پیامبر خاتم]]{{صل}} خیلی بلند مرتبه‌تر از آن چیزی است که افراد عادی بدان می‌اندیشند. محققان عرصه [[دین]] بیشتر جنبه‌ها و شئونات برگرفته از آیاتی نظیر [[آیه]]: {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُکُمْ یُوحَی إِلَیَّ }}<ref> بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی می‌شود؛ سوره کهف، آیه:۱۱۰.</ref> و مانند آن را [[استنباط]] کرده‌اند و حقایق فراتر از آنکه در آیاتی همچون [[آیه]] {{متن قرآن|ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّی فَکَانَ قَابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنَی }}<ref> سپس نزدیک شد و فروتر آمد.آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید؛ سوره نجم، آیه: ۸ - ۹.</ref> به ابعاد وجودی [[پیامبر خاتم]]{{صل}} اشاره دارد، کمتر طرح و [[تبیین]] شده است. این بدان جهت است که زمینۀ [[فهم]] [[معارف]] بلند {{متن قرآن|فَکَانَ قَابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنَی }} برای هر کس میسر نیست.

== جستارهای وابسته ==

* [[ولایت]]

* [[ويژگی پیامبر]]

=='''[[:رده:آثار نبوت|منبع‌شناسی جامع نبوت]]'''==

* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های نبوت|پایان‌نامه‌شناسی نبوت]].  

{{پایان منبع جامع}}

== پانویس ==

{{پانویس}}

[[رده:مدخل]]

[[رده:نبوت]]

[[رده:حقیقت نبوت]]