اول و آخر در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
== آخر از [[فروع]] اسم محیط == | == آخر از [[فروع]] اسم محیط == | ||
[[خداوند]] به سبب [[استقلال]]، [[غنا]]، حضور، [[قدرت]]، [[علم]]، [[حیات]] و سعه وجودی، بر غیر که عین [[فقر]] و تعلّق و ربط به او است، احاطه کامل دارد. در آیاتی نظیر {{متن قرآن|وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ}}<ref>« هر جا باشید او با شماست» سوره حدید، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن|فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ}}<ref>« پس هر سو رو کنید رو به خداوند است» سوره بقره، آیه ۱۱۵.</ref>، {{متن قرآن|ٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا}}<ref>« دانش خداوند فراگیر همه چیز است» سوره طلاق، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|َّ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>« و او بر هر کاری تواناست» سوره مائده، آیه ۱۲۰.</ref> و {{متن قرآن|وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>« و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> به این مطلب اشاره شده است؛ بنابراین، هرچیزی که آخر فرض شود، خداوند به سبب احاطه بر آن چیز، بعدِ آن خواهد بود؛ پس خداوند آخر است نه آن چیز. این آخریّت و بعدیّت، زمانی و مکانی نیست؛ زیرا آن دو از ویژگیهای موجودات عالم مادّه است و درباره خداوند ممکن نیست؛ چون او بر هر چیز حتّی بر خود [[زمان]] و مکان محیط است. بدینترتیب آخر از فروع اسم محیط خواهد بود<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۴۵.</ref>.<ref>[[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[آخِر - رمضانی (مقاله)|مقاله «آخر»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص ۹۵ - ۹۶.</ref> | [[خداوند]] به سبب [[استقلال]]، [[غنا]]، حضور، [[قدرت]]، [[علم]]، [[حیات]] و سعه وجودی، بر غیر که عین [[فقر]] و تعلّق و ربط به او است، احاطه کامل دارد. در آیاتی نظیر {{متن قرآن|وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ}}<ref>« هر جا باشید او با شماست» سوره حدید، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن|فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ}}<ref>« پس هر سو رو کنید رو به خداوند است» سوره بقره، آیه ۱۱۵.</ref>، {{متن قرآن|ٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا}}<ref>« دانش خداوند فراگیر همه چیز است» سوره طلاق، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|َّ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>« و او بر هر کاری تواناست» سوره مائده، آیه ۱۲۰.</ref> و {{متن قرآن|وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>« و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> به این مطلب اشاره شده است؛ بنابراین، هرچیزی که آخر فرض شود، خداوند به سبب احاطه بر آن چیز، بعدِ آن خواهد بود؛ پس خداوند آخر است نه آن چیز. این آخریّت و بعدیّت، زمانی و مکانی نیست؛ زیرا آن دو از ویژگیهای موجودات عالم مادّه است و درباره خداوند ممکن نیست؛ چون او بر هر چیز حتّی بر خود [[زمان]] و مکان محیط است. بدینترتیب آخر از فروع اسم محیط خواهد بود<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۴۵.</ref>.<ref>[[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[آخِر - رمضانی (مقاله)|مقاله «آخر»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص ۹۵ - ۹۶.</ref> | ||
==آخر در دانشنامه معاصر قرآن == | |||
[[آخِر]] (واپسین) در برابر اول به کار میرود؛<ref>مفردات، ذیل کلمه آخر.</ref>. کلمه آخِر در [[قرآن]] بیست و هشت بار به کار رفته است. آخِر یکی از اسمای نیکوی [[الهی]] نیز هست؛ {{متن قرآن|هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«او، آغاز و انجام و آشکار و نهان است و به هر چیزی داناست» سوره حدید، آیه ۳.</ref>. از دیدگاه [[متکلمین]]، [[فلاسفه]] و عرفای [[مسلمان]]، [[خدا]] اول بدون آغاز و آخِر بدون پایان است. او (جلّ جلاله) [[ازلی]] و [[ابدی]] است. [[فخر رازی]] کلمه آخِر را به معنای یکی از نامهای نیکوی [[خداوند]] و دارای بیست و چهار وجه یا معنا دانسته است، از جمله، بدون انتهاء، پوشاننده [[عیوب]]، بعد از همه اشیاء، بعد از همه اشیاء به صورت ابدی و [[سرمدی]]، آخِر بودن به نسبت تمام آخِرها، آخِر بودن به واسطه [[حکم]] داشتن در [[ابدیت]]، به واسطه [[تنزیه]] از فنا و عدم، آخِر بودن در ابدیت<ref>لوامع البینات، ص۳۲۳- ۳۲۶.</ref>. | |||
[[علامه طباطبایی]] در باب معنی "الاخِر" در [[تفسیر المیزان]] مینویسد: {{عربی|"والآخر بعد هلاك كل شيء، والآخر بعد كل شيء بلا انتهاء"}}، "و خداوند آخر است پس از نابودی همه چیز و آخر است پس از هر چیز بدون پایان"<ref>المیزان، ذیل آیه ۳ سوره حدید.</ref>. | |||
[[اسم الهی]] آخِر، اشاره به [[جامعیت]] [[کمالات]] خداوند دارد و در [[ارتباط]] با دیگر [[اسمای الهی]] به خصوص اول، ظاهر و [[باطن]] است. این کلمه از جهت معناشناختی در ارتباط مفهومی با کلمات کلیدی "هو" (که اشاره به [[ذات اقدس الهی]] دارد) "[[آخرت]]"، "[[انسان]]" و "[[ایمان]] به مبداء و [[معاد]]" است. بر اساس این اسم [[مقدس]] الهی، هستی سرمدی؛ بیپایان و ابدی است. کلمه "آخِر" در [[قرآن کریم]] بیشتر برای طرح مسئله [[روز واپسین]] (یومُ الاخر) به کار رفته است، مانند: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْيَوْمِ الْآخِرِ}}<ref>«و برخی از مردم میگویند: به خداوند و روز واپسین ایمان آوردهایم» سوره بقره، آیه ۸.</ref>. | |||
[[اعتقاد]] به [[روز واپسین]] پس از [[اعتقاد به توحید]]، مهمترین رکن [[دین اسلام]] است. [[خدا]] در [[آخرت]] [[حیات]] [[ابدی]] را جایگزین حیات موقت [[دنیوی]] و برزخی میکند. در حدود ۳۰ [[آیه]] [[ایمان به خدا]] و آخرت در کنار هم آمده است. | |||
برخی از کلمات دیگری که درباره [[روز]] آخرت در [[قرآن]] آمده و به برخی از ابعاد آن اشاره کرده، عبارتند از: آخرت {{متن قرآن|أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَسْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«آیا شگفت میدارید که از سوی پروردگارتان بر (زبان) مردی از شما پندی آمده باشد تا بیمتان دهد؟ و به یاد آورید هنگامی را که پس از قوم نوح شما را جانشین کرد و در آفرینش بر گستره (توانمندی) شما افزود، بنابراین نعمتهای خداوند را به یاد آورید باشد که رستگار گردید» سوره اعراف، آیه ۶۹.</ref>، [[قیامت]] {{متن قرآن|قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«بگو آنچه در آسمانها و زمین است از آن کیست؟ بگو از آن خداوند است که بر خویش بخشایش را بر خویش مقرّر داشته است، شما را تا روز رستخیز- که در آن تردیدی نیست- گرد میآورد؛ کسانی که به خویشتن زیان رساندهاند ایمان نمیآورند» سوره انعام، آیه ۱۲.</ref>، یومُ الفصل {{متن قرآن|هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ}}<ref>«این همان روز داوری است که شما آن را دروغ میشمردید» سوره صافات، آیه ۲۱.</ref>، [[یوم]] الخلود {{متن قرآن|ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ}}<ref>«بدان با سلامتی درآیید که این روز جاودانگی است» سوره ق، آیه ۳۴.</ref>، یومُ المعلوم {{متن قرآن|فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ}}<ref>«آنگاه جادوگران را در وعدهگاه روزی معیّن گرد آوردند» سوره شعراء، آیه ۳۸.</ref>، یومُ الموعود {{متن قرآن|وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ}}<ref>«و به روزی که آن را وعده کردهاند» سوره بروج، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن|يَوْمِ الدِّينِ}}<ref>«مالک روز پاداش و کیفر» سوره فاتحه، آیه ۴.</ref>. | |||
روز واپسین با [[انقلاب]] [[عظیم]] فیزیکی در [[جهان]] [[طبیعت]] آغاز میشود و پس از آن [[رستاخیز]] صورت میگیرد. سپس بر اساس آیه {{متن قرآن|يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ}}<ref>«روزی که حساب برپا میشود» سوره ابراهیم، آیه ۴۱.</ref> [[خداوند]] به [[محاسبه]] [[اعمال انسانها]] میپردازد. در این روز [[انسان]] به کارهای از پیش فرستاده خود مینگرد: {{متن قرآن|يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ}}<ref>«در روزی که آدمی بدانچه کرده است مینگرد» سوره نبأ، آیه ۴۰.</ref>. پردهها کنار میرود و [[اسرار]] فاش میشود: {{متن قرآن|يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ}}<ref>«روزی که رازهای نهان، آشکار گردد،» سوره طارق، آیه ۹.</ref>. {{متن قرآن|يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ}}<ref>«روزی که گواهان (به گواهی) برخیزند یاری میکنیم» سوره غافر، آیه ۵۱. </ref>. {{متن قرآن|يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا}}<ref>«روزی که روح و فرشتگان (دیگر) ردیف ایستند» سوره نبأ، آیه ۳۸.</ref>، {{متن قرآن|يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ}}<ref>«روزی در رسد که در آن نه سودا است و نه دوستی» سوره بقره، آیه ۲۵۴.</ref>. {{متن قرآن|يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ}}<ref>«روزی که چهرههایی سپید و چهرههایی سیاه میگردد» سوره آل عمران، آیه ۱۰۶.</ref>. {{متن قرآن|يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ}}<ref>«روزی که مردان و زنان مؤمن را بنگری که فروغشان از جلو و کناره راستشان، پیش میشتابد». سوره حدید، آیه ۱۲.</ref>. | |||
روز واپسین دارای [[ارتباط]] وثیق با مبدأ أعلی، [[اعمال انسان]]، [[تاریخ]]، [[حیات دنیوی]]، [[حیات برزخی]]، [[ایمان]] و [[رسولان الهی]] است. کیفیت [[زندگی]] [[انسان]] در [[روز واپسین]] بستگی به [[اعمال]] و [[ایمان]] انسان در [[زندگی دنیوی]] و [[کرم الهی]] دارد. [[اعتقاد]] به روز واپسین، از ارکان [[ایمانی]] مشترک بین [[ادیان]] زرتشتی، [[یهودیت]]، [[مسیحیت]] و [[اسلام]] است.<ref>[[مهوشالسادات علوی|علوی، مهوشالسادات]]، [[آخِر - علوی (مقاله)|مقاله «آخِر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص 30 - 31.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۵۰: | خط ۶۵: | ||
#[[پرونده:000056.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی]] و [[احمد جمالی|جمالی]]، [[اول - رمضانی و جمالی (مقاله)|مقاله «اول»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۵''']] | #[[پرونده:000056.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی]] و [[احمد جمالی|جمالی]]، [[اول - رمضانی و جمالی (مقاله)|مقاله «اول»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۵''']] | ||
#[[پرونده:000052.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[آخِر - رمضانی (مقاله)|مقاله «آخِر»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']] | #[[پرونده:000052.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی]]، [[آخِر - رمضانی (مقاله)|مقاله «آخِر»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱''']] | ||
#[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مهوشالسادات علوی|علوی، مهوشالسادات]]، [[آخِر - علوی (مقاله)|مقاله «آخِر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||