دیدگاه اشاعره درباره حقیقت عصمت چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

«[[متکلمان]] اشاعره در [[تبیین]] [[ماهیت عصمت]] به تقریرهای مختلفی [[تمسک]] جسته‌اند که در ذیل بررسی می‌شود.

[[ابوالحسن اشعری]] می‌گوید: "[[عصمت]]، قدرت بر [[اطاعت]] و عدم قدرت بر معصیت است"<ref>قوشجی، شرح تجرید، ص۴۹۴؛ علامه حلی، کشف المراد، ص۳۶۵؛ فخر رازی، المحصل، ص۵۲۱؛ تاج العروس، ج۸، ص۳۹۹.</ref>.

البته شبیه این [[کلام]] به شیوه‌های مختلف گفته شده است<ref>سعدالدین تفتازانی، شرح مقاصد، ج۴، ص۳۱۲؛ عضدالدین ایحبی، المواقف فی علم الکلام، ص۳۶۶.</ref>.

'''ثانیاً'''؛ عدم قدرت بر معصیت، همان [[جبر]] است که در این صورت [[تکلیف]] از او ساقط است.

'''رابعاً'''؛ با بیان فوق، معصوم باید از نظر [[تقوا]] و [[مقام معنوی]] از بقیه افراد [[جامعه]] [[پایین‌تر]] باشد، زیرا انسان‌های غیر معصوم با اختیار از [[معاصی]] دوری می‌کنند و [[فرمان‌های الهی]] را انجام می‌دهند و صاحب [[پاداش]] می‌گردند، ولی معصوم جبراً از معاصی دوری می‌کند و [[تکالیف]] الزامی را انجام می‌دهد. البته اشکال چهارم علاوه بر پاسخ به تعریف فوق به مبنای آنها هم پاسخ می‌دهد.

# این کلام با مبنای اشاعره که قائل به جبرند سازگار نیست.

# مراد از مانع معلوم نیست که آیا از مقوله [[علم]] است یا [[تقوا]] یا [[عشق]] یا [[محبت]] یا چیز دیگر، لذا اشکال به صورت‌های مختلف وارد است. با توجه به اینکه همه [[فرقه‌ها]] [[عصمت]] را [[موهبت الهی]] می‌دانند، لذا [[خلق]] مانع به مانع [[الهی]] برمی‌گردد.

نتیجه اینکه اگرچه این تعریف، اختیار را از معصوم سلب نکرده و نسبت به تعریف قبل، [[امتیاز]] دارد، ولی با آوردن عبارت "خلق مانع" ناخودآگاه به [[جبر]] قائل شده است.

'''ثانیاً'''؛ اسناد فعل به [[خداوند تعالی]] از باب [[توحید در خالقیت]] مطلب [[درستی]] است، اما [[عقیده]] اشاعره [[باطل]] است، زیرا توحید در خالقیت، [[مخالف]] با [[افعال]] [[بندگان]] نیست و [[اراده خدا]] در طول [[اراده انسان]] است. چون خداوند [[خالق]] کل هستی است و به [[مخلوقات]] خود در انجام افعال، قدرت و [[توفیق]] [[عطا]] می‌کند، می‌توانیم [[خدا]] را فاعل افعال بندگان بدانیم و از طرف دیگر چون [[انسان‌ها]] با اختیار خود افعال را انجام می‌دهند، فاعلِ فعل خود هستند.