عزاداری در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

عزاداری در تاریخ اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۰

۸ بایت حذف‌شده ، ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۲

جز

جایگزینی متن - 'اول' به 'اول'

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۷٬۶۸۳

ویرایش

@@ خط ۱۲۲: / خط ۱۲۲: @@
 ==[[احکام]] [[آداب]] و [[آیین‌های عزاداری]] و رفتارهای سوگواران از منظر [[فقهی]]==
-«[[فقه]]»، [[دانش]] [[استنباط احکام]] [[شرعی]] درباره موضوعات عرفی و رفتارهای مربوط به [[زندگی]] روزمره و [[دینداری]] افراد [[مسلمان]] است. مقوله [[عزاداری]] از دو جهت در [[فقه شیعه]] مورد توجه بوده است: [[اول]] از جهت حدود و [[قوانین]] [[سوگواری]] برای درگذشت عموم [[مردم]]، و دوم عزاداری مذهبی در سوگ شخصیت‌های [[دینی]] خصوصاً [[امام حسین]]{{ع}}.
+«[[فقه]]»، [[دانش]] [[استنباط احکام]] [[شرعی]] درباره موضوعات عرفی و رفتارهای مربوط به [[زندگی]] روزمره و [[دینداری]] افراد [[مسلمان]] است. مقوله [[عزاداری]] از دو جهت در [[فقه شیعه]] مورد توجه بوده است: اول از جهت حدود و [[قوانین]] [[سوگواری]] برای درگذشت عموم [[مردم]]، و دوم عزاداری مذهبی در سوگ شخصیت‌های [[دینی]] خصوصاً [[امام حسین]]{{ع}}.
 در کتاب‌های فقهی [[شیعه]] باب مستقلی به احکام و قوانین شرعی عزاداری برای عموم مردم اختصاص نیافته است و معمولاً در دو باب فقهی از این مقوله بحث می‌شود: یکی در تتمه «کتاب [[طهارت]]» که به تناسب موضوع تغسیل و [[کفن]] و [[دفن]] میت، احکام و قوانین عزاداری برای میت بیان می‌شود و دیگری در «کتاب ظهار و ایلاء» که به مناسبت بحث از کفارات، از بعضی صورت‌های عزاداری که موجب ثبوت [[کفاره]] است، سخن گفته می‌شود.
@@ خط ۱۳۶: / خط ۱۳۶: @@
 فقهای معاصر اگرچه با توجه به تنوع و گستردگی عزاداری در عصر حاضر، با سؤالات فراوانی مقلدین خویش درباره [[احکام]] عزاداری روبه‌رو بوده و پاسخ‌های متعددی را بیان داشته‌اند، ولی با این حال معمولاً به علت بعضی [[مصالح]] مذهبی و [[اجتماعی]] از اظهارنظر صریح درباره پاره‌ای مسائل [[فقهی]] عزاداری خودداری کرده و به صورت کلی به سؤالات درباره عزاداری پاسخ گفته‌اند. از این جهت [[سیدمحمد]] [[شریف]] [[تقوی]] (۱۲۷۰-۱۳۵۲ق) - از فقها و مجتهدین عصر [[مشروطه]] - که سخنان بی‌پرده و صریحی درباره [[انحرافات]] عزاداری دارد، می‌گوید: «... اگرچه بعضی از [[علما]] توقف فرموده‌اند؛ نظر به آنکه راجع به عزای [[حضرت]] [[سیدالشهداء]]{{ع}} است، جرأت آنکه [[حکم]] به [[حرمت]] بدهند نداشته‌اند؛ ولی حقیر که از ذراری آن بزرگوارم با کمال جرأت حکم به حرمت می‌دهم. {{متن قرآن|مَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ}}<ref>«هر که خواهد ایمان آورد و هر که خواهد کفر پیشه کند» سوره کهف، آیه ۲۹.</ref>. [[یقین]] دارم که جد بزرگوارم [[حسین]]{{ع}} و سایر اجداد طاهرین{{عم}} [[خشنودی]] به بیان من دارند». [[محمدباقر بیرجندی]] نیز در کتاب [[کبریت احمر]] نسبت به توجیهاتی که درباره بعضی از روش‌های نادرست [[عزاداری]] می‌شود، [[انتقاد]] می‌کند و آنها را ناشی از [[غفلت]] از [[قواعد]] [[اجتهادی]] و «[[غلبه]] [[محبت]] مکنونه [[حسینیه]]» می‌داند.
-با نگاهی به پاسخ‌های [[فقها]] در رابطه با [[احکام]] [[عزاداری امام حسین]]{{ع}} می‌توان گفت [[استدلال]] فقها برای جواز و [[استحباب]] عزاداری بر دو مبنا صورت گرفته است: [[اول]] استناد به روایاتی که توصیه به عزاداری امام حسین{{ع}} می‌کنند. بر این اساس [[فقهای شیعه]] [[حکم]] به استحباب هر عملی که مصداق عزاداری امام حسین{{ع}} باشد، داده‌اند. و دوم استدلال به قاعده [[تعظیم شعائر الهی]]. از این منظر، [[اهل بیت]]{{عم}} از مصادیق بارز [[شعائر الهی]] هستند و مراسم‌های عزاداری، سیاه‌پوشی و بسیاری از [[رفتارها]] و آیین‌هایی که در [[ماه محرم]] و دیگر ایام عزاداری اهل بیت{{عم}} انجام می‌شود، تحت عنوان تعظیم شعائر الهی قرار گرفته و حکم به مطلوبیت و استحباب آنها داده می‌شود. البته در نحوه [[اثبات]] [[حکم فقهی]] تعظیم شعائر الهی و وسعت آن، میان فقهای شیعه اختلاف‌نظر وجود دارد و برخی از ایشان، همچون [[ملااحمد نراقی]]، [[تمسک]] به [[آیات قرآن]] و بعضی از [[روایات]] برای وسعت دادن حکم تعظیم شعائر الهی را نمی‌پذیرند و حکم این [[آیات]] را مختص به مسائل [[حج]] می‌دانند. اگرچه حکم به استحباب عزاداری امام حسین{{ع}} یک حکم [[اجماعی]] میان فقهای شیعه است، ولی با این حال در تعیین مصادیق عزاداری میان فقها [[اختلاف]] وجود دارد و بعضی از روش‌های عزاداری به عنوان مصداق عزاداری مورد قبول تمام فقها نیستند و حتی گاه حکم به [[حرمت]] آنها داده شده است. معمولاً قواعد [[فقهی]] «حرمت اضرار به نفس» و «[[لاضرر]] و لا [[ضرار]]» در این تحریم‌ها مورد استناد بوده است. در مقابل، دو قاعده «[[تسامح]] در [[ادله]] [[سنن]]» و «[[تعظیم شعائر]]» در صدور حکم جواز و [[حلیت]] مصادیق [[عزاداری]] مورد استناد [[فقها]] بوده است.
+با نگاهی به پاسخ‌های [[فقها]] در رابطه با [[احکام]] [[عزاداری امام حسین]]{{ع}} می‌توان گفت [[استدلال]] فقها برای جواز و [[استحباب]] عزاداری بر دو مبنا صورت گرفته است: اول استناد به روایاتی که توصیه به عزاداری امام حسین{{ع}} می‌کنند. بر این اساس [[فقهای شیعه]] [[حکم]] به استحباب هر عملی که مصداق عزاداری امام حسین{{ع}} باشد، داده‌اند. و دوم استدلال به قاعده [[تعظیم شعائر الهی]]. از این منظر، [[اهل بیت]]{{عم}} از مصادیق بارز [[شعائر الهی]] هستند و مراسم‌های عزاداری، سیاه‌پوشی و بسیاری از [[رفتارها]] و آیین‌هایی که در [[ماه محرم]] و دیگر ایام عزاداری اهل بیت{{عم}} انجام می‌شود، تحت عنوان تعظیم شعائر الهی قرار گرفته و حکم به مطلوبیت و استحباب آنها داده می‌شود. البته در نحوه [[اثبات]] [[حکم فقهی]] تعظیم شعائر الهی و وسعت آن، میان فقهای شیعه اختلاف‌نظر وجود دارد و برخی از ایشان، همچون [[ملااحمد نراقی]]، [[تمسک]] به [[آیات قرآن]] و بعضی از [[روایات]] برای وسعت دادن حکم تعظیم شعائر الهی را نمی‌پذیرند و حکم این [[آیات]] را مختص به مسائل [[حج]] می‌دانند. اگرچه حکم به استحباب عزاداری امام حسین{{ع}} یک حکم [[اجماعی]] میان فقهای شیعه است، ولی با این حال در تعیین مصادیق عزاداری میان فقها [[اختلاف]] وجود دارد و بعضی از روش‌های عزاداری به عنوان مصداق عزاداری مورد قبول تمام فقها نیستند و حتی گاه حکم به [[حرمت]] آنها داده شده است. معمولاً قواعد [[فقهی]] «حرمت اضرار به نفس» و «[[لاضرر]] و لا [[ضرار]]» در این تحریم‌ها مورد استناد بوده است. در مقابل، دو قاعده «[[تسامح]] در [[ادله]] [[سنن]]» و «[[تعظیم شعائر]]» در صدور حکم جواز و [[حلیت]] مصادیق [[عزاداری]] مورد استناد [[فقها]] بوده است.
 این میان، فتاوای برخی از فقها، به جهت اعتبار خاص صادرکننده آنها یا بحث برانگیزی و تأثیری که بر جا گذاشتند، اهمیت ویژه‌ای در مباحث [[فقهی]] عزاداری پیدا کرده‌اند؛ از جمله: