علم امام: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{علم امام}} | {{علم امام}} | ||
{{خرد}} | {{خرد}} | ||
==شرط علم خدادای== | |||
*دیدگاه [[اهل سنت]] درباره علم امام، مبتنی بر تبیین آنها از حقیقت [[امامت]] است، که به صورت حداقلی و در حد قاضی و مفتی و مجتهد ضرورت دارد زیرا [[امامت]] را استمرار [[نبوت]] نمیدانند اما عالمان شیعه بر ضرورت علم لدنی و اعلمیت [[امام]] برای سعادت مردم تأکید دارند<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۲ - ۳۷۳.</ref>. | |||
*علومی هستند که از طریق عادی کسب دانشهای بشری به دست نمیآید و ضرورت چنین ویژگیای از بیانی که درباره نیاز امت به [[امام]] آوردیم، روشن میشود که [[امام]] باید از تمام اسرار قرآن و احکام شریعت و پاسخ شبهات آگاه باشد<ref>ر.ک. [[محمد سعیدی مهر]]، همکار، معارف اسلامی، ج۲، ص:۱۴۸.</ref>. | |||
*و اعلم بودن [[امام]] از صفات معتبر در افضلیت است<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷.</ref>. | |||
==گستره علم امام== | |||
*یکی از پرسشهای مهم، بحث علم امام به چگونگی و زمان مرگشان است<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>. | |||
*دو دیدگاه متفاوت از سوی عالمان شیعه مطرح شده است<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>: | |||
*#علم امام بر احکام شرع تعلق گرفته تنها و لزومی ندارد به تمامی وقایع و جزئیات به تفصیل آگاه باشد<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>. | |||
*#[[ائمه]]{{عم}} از زمان و کیفیت شهادت خویش آگاه بودند و شبههای هم وجود نخوهد داشت<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>. | |||
*[[امام]] به موجب اخبار کثیره، مقامی از قرب دارد که هر چه را بخواهد به اذن خدا میتواند بداند و از آن جمله است علم به تفصیل مرگ و شهادت خود با جمیع جزئیات آن<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>. | |||
*پس [[ائمه اطهار]]{{عم}} به اذن الهی، دارای [[علم غیب]] هستند و غیب در اصطلاح به حقایقی گفته میشود که حواس و ابزار ادارکی بشر، راهی بدان نداشته باشند<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۸ - ۳۸۷.</ref>. | |||
*پس اعلمیت [[امام]]، علاوه بر علوم شرعی، علوم غیر شرعی را هم در بر میگیرد مثل سحر و شعبده را<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷ - ۱۶۸.</ref>. | |||
*واجب نیست که [[امام]]، به کلیه امور، عالم باشد، عالم به ضمایر بودن هم از صفات واجب او نمیباشد و همچنین علم به سایر لغات. اما درباره [[ائمه معصومین]]{{عم}} اخباری رسیده که آنان چنین علومی داشتند زیرا خداوند میتواند چنین تفضلاتی را شامل حال آنها بگرداند و از طرفی مانع عقلی از وجود چنین علومی برای [[ائمه]]{{عم}} نمیباشد<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷ - ۱۶۸.</ref>. | |||
==دلایل علم و اعلمیت [[امام]]== | |||
*[[امامت]] به مفهوم صحیح و با درک مسئولیت آن، از دیدگاه عقل و اسلام، بدون علم، نه امکان پذیر و نه قابل قبول است. قرآن و احادیث، احراز مسئولیتهای اجرائی و اجتماعی و هر نوع پیشرفت را مشروط به علم میداند<ref>سوره یونس، آیه:۳۵ و سوره زمر، آیه:۹.</ref> حکمت الهی وجود امامان عالم و اعلمی را اقتضا میکند که جلوگیری مردم از گمراهی و تأمین هدایت آنها را تضمین کنند. در غیر این صورت عقلاً، دور یا تسلسل و یا تقدم مفضول بر فاضل لازم میآید<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷؛ [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۷۵ - ۳۷۷.</ref>. | |||
*اعلمیت [[امام]] در علوم غیر شرعی به این دلیل است که تا در صورت مواجهه با ساحران و شعبده بازان، سحر آنان را خنثی نماید و از گمراه شدن مردم، جلوگیری کند<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷.</ref>. | |||
*آیۀ {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ }}﴾}}<ref> آیا آنان که میدانند با آنها که نمیدانند برابرند؟؛ سوره زمر، آیه:۹.</ref> و حدیث {{عربی|اندازه=150%|" طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِ مُسْلِمٍ "}}<ref>کلینی، الکافی، ج۲، ص:۳۰.</ref> بر این مطلب دلالت دارد که علم فی حد ذاته مطلوب است<ref>جمعی از نویسندگان،[[امامتپژوهی (کتاب)|امامتپژوهی]]، ص:۱۶۷.</ref>. | |||
==منابع علم امام== | |||
#'''قرآن:''' آیات و روایات فراوانی بر استنباط احکام و معارف الهی توسط [[امامان]]{{عم}} از قرآن دلالت دارند و [[امام]] به فضل الهی از محکم و متشابه، عام و خاص، مطلق و مقید، ناسخ و منسوخ، اسباب نزول آیات و.... آگاه است. روایات متعددی بر این مطلب دلالت دارند که مصداق {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ }}﴾}}<ref> و کسی که دانش کتاب نزد اوست؛ سوره رعد، آیه:۴۳.</ref> [[ائمه اطهار]]{{عم}} هستند<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۸۸؛ [[محمد سعیدی مهر]]، همکار، معارف اسلامی، ج۲، ص:۱۴۸.</ref>. | |||
#'''علم نبوی:''' در حدیث آمده: [[پیامبر]]{{صل}} هزار باب علم را به [[امام علی|علی]]{{ع}} آموخت که از هر بابی، هزار باب دیگر گشوده شد و همینطور [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}}، این را به [[امام]] بعدی منتقل کرد تا یکی پس از دیگری به [[امام مهدی|امام حجت]]{{ع}} رسید<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۱؛ [[محمد سعیدی مهر]]، همکار، معارف اسلامی، ج۲، ص:۱۴۹.</ref>. | |||
#'''کتاب با جامعه [[امام علی]]{{ع}} که به املای [[پیامبر]]{{صل}} نگاشت'''<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۲.</ref>. | |||
#'''منبع [[جفر]]:''' جفر به معنای مخزنی از چرم است که حاوی علم انبیاء و اوصیاء و گذشتگاه از بنی اسرائیل است. روایات فراوانی از وجود جفر و قرار گرفتن آن در اختیار [[ائمه]]{{عم}} خبر دادهاند<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۳ - ۳۹۵.</ref>. | |||
#'''[[مصحف فاطمه]]{{س}}:''' که در بردارنده اخبار غیبی و وقایع نسبت به زمان آینده است و توسط جبرئیل امین، بعد از رحلت [[پیامبر اسلام]]{{صل}} به [[حضرت زهرا]]{{س}} عرضه و توسط [[امیر المؤمنین]]{{ع}} نگاشته شده است<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۳ - ۳۹۵.</ref>. | |||
#'''محدَّث بودن:''' محدث، کسی است که فرشته با او سخن بگوید بدون اینکه فرشته دیده شود و آن شخص [[پیامبر]]{{صل}} باشد. [[امام صادق]]{{ع}} {{عربی|اندازه=150%|" إِنَّهُ يَسْمَعُ الصَّوْتَ وَ لَا يَرَى الشَّخْصَ "}}<ref>کلینی، الکافی، ج1، ص:۲۷۱.</ref>. یا کسی که در او دانشی به طریق [[الهام]] و مکاشفه ایجاد گردد و یا آن که در قلب او حقایقی پدید آید که از دیگران مخفی است. آیات متعددی از قرآن، سخن گفتن خداوند و فرشتگان را با غیر پیامبران تایید میکند<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۶؛ [[محمد سعیدی مهر]]، همکار، معارف اسلامی، ج۲، ص:۱۴۸.</ref>. | |||
#'''منابع دیگری از جمله:''' [[روح القدس]]، [[اسم اعظم]]، رؤیای صادقه، کتابهای پیامبران، عالم ملکوت و عقل نیز وجود دارد<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص: ۳۹۷.</ref>. | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس2}} | |||
{{دانشنامه امامت-خرد}} | |||
[[رده:مدخلهای قرآنی دانشنامه]] | |||
[[رده:مدخل وابسته به علم معصوم]] | |||
[[رده:مجرای علم لدنی معصوم]] | |||
[[رده:علم امام]] | [[رده:علم امام]] | ||