انجیل در معارف و سیره رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

از نظر امام رضا{{ع}} یکی از مهمترین [[تحریف‌ها]] و انتساب‌های [[دروغین]] نویسندگان اناجیل، سخنانی است که آنان درباره [[نسب]] عیسی{{ع}} گفته‌اند. به بیان [[حضرت]]، صاحبان اناجیل از سویی عیسی{{ع}} را از [[نسل]] [[داود]] می‌دانند که با توجه به نسب [[مریم]] و [[تولد]] خاص عیسی{{ع}} سخنی نادرست است و از سوی دیگر از تجسد [[خدا]] و [[حلول]] [[روح القدس]] در مریم سخن گفته‌اند که مطالبی سخیف و [[ضد]] [[عقل]] و نقل است<ref>التوحید، ص۴۲۶.</ref>. کسانی که به بررسی نسبت‌های مذکور پرداخته‌اند ایرادات متعددی به این بیانات اناجیل گرفته‌اند و نشان داده‌اند که گفته صاحبان اناجیل نه با تاریخ و نه با اصول پذیرفته شده [[مسیحیان]] یعنی باکرگی مریم و [[پدر]] [[جسمانی]] نداشتن عیسی{{ع}} همخوانی ندارد و سخنی نادرست است<ref>مدخلی بر تبارشناسی کتاب مقدس، ص۳۰۰-۳۰۷؛ عیسی اسطوره یا تاریخ، ص۲۵.</ref>. یکی از مهم‌ترین تحریف‌های انجیل از منظر امام رضا{{ع}}، دادن نسبت [[الوهیت]] و خدایی به اوست. این تحریفی است که [[قرآن کریم]] نیز بدان اشاره می‌کند و آن را محکوم می‌نماید. در [[قرآن]] آمده که [[خداوند]] از [[عیسی]]{{ع}} پرسید آیا تو به [[مردم]] گفتی که من و مادرم را همچون دو [[خدا]] به جای خداوند بپرستید و عیسی{{ع}} اعلام کرد که چنین چیزی را به پیروانش نیاموخته است<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ}} «و یاد کن که خداوند به عیسی پسر مریم فرمود: آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را دو خدا به جای خداوند بگزینید؟ گفت: پاکا که تویی، مرا نسزد که آنچه را حقّ من نیست بر زبان آورم، اگر آن را گفته باشم تو دانسته‌ای، تو آنچه در درون من است می‌دانی و من آنچه در ذات توست نمی‌دانم، بی‌گمان این تویی که بسیار داننده نهان‌هایی» سوره مائده، آیه ۱۱۶.</ref>. [[مفسران]] گفته‌اند که در این [[آیه]] خداوند در [[مقام]] [[پرسش]] از عیسی{{ع}} نیست؛ بلکه می‌خواهد نادرستی سخنان [[مسیحیان]] را در این باب متذکر شود و آنان را برای چنین [[رأی]] نادرستی [[سرزنش]] نماید<ref>التبیان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۶۶، ۶۷؛ التفسیر الکبیر، ج۱۲، ص۴۶۵، ۴۶۶.</ref>. قرآن کریم صراحتاً [[الوهیت عیسی]]{{ع}} را مردود می‌شمارد و او را [[پیامبری]] مانند دیگر [[پیامبران]] می‌داند و به اوصاف بشری وی و مادرش از جمله [[غذا خوردن]] اشاره می‌کند<ref>{{متن قرآن|مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ}} «مسیح پسر مریم جز پیامبری نبود که پیش از او (نیز) پیامبران (بسیار) گذشتند و مادر او زنی بسیار راستکردار بود؛ هر دو غذا می‌خوردند؛ بنگر چگونه آیات (خویش) را برای آنان روشن می‌داریم سپس بنگر به کجا باز گردانده می‌شوند!» سوره مائده، آیه ۷۵.</ref>. قول به [[تثلیث]]، تجسد و [[پسر خدا]] و حتی [[خدا]] خواندن [[عیسی]]{{ع}} که در سرتاسر [[عهد جدید]] و [[اناجیل اربعه]] دیده می‌شود<ref>مدخلی بر تبارشناسی کتاب مقدس، ص۳۲۲-۳۴۰، ۳۵۲-۳۶۹.</ref>. از جمله آرایی است که با [[توحید]] [[ادیان ابراهیمی]] در تناقض جدی است؛ از این رو چه در [[قرآن]] و چه در روایت‌های [[اسلامی]] شدیداً مورد [[انتقاد]] قرار گرفته است. حتی در [[انجیل]] الوقا در [[مقام]] بیان [[نسب]] عیسی{{ع}}، [[آدم]] نیز پسر خدا دانسته می‌شود<ref>انجیل لوقا، ۳: ۳۸.</ref>. محققان ریشه این [[اندیشه‌ها]] را در میان [[یونانیان]] و گنوسی مشربان نشان داده‌اند و گفته‌اند که [[تصور]] آنان از [[مسیح]] و [[منجی]]، تحت تأثیر این اندیشه‌ها به هیچ روی بشری نبوده و خداگونگی وسیعی داشته است<ref>مدخلی بر تبارشناسی کتاب مقدس، ص۳۵۲-۳۶۹؛ انجیل‌های گنوسی، ص۸۳-۱۰۸.</ref>. در مناظره‌ای که [[امام رضا]]{{ع}} با [[جاثلیق]] دارد، [[حضرت]] به او متذکر می‌شود که هر چه درباره [[معجزات]] و عجائب [[اعمال]] عیسی{{ع}} ذکر شده همه به [[اذن الهی]] بوده و او فقط [[پیامبری]] بوده که [[خداوند متعال]] به دست او اموری شگفت را به انجام رسانیده است و برای انجام اموری چون [[زنده کردن]] [[مردگان]] و [[شفا دادن]] [[کور]] نمی‌توان وی را خدا دانست. حضرت وقتی می‌بیند جاثلیق بر [[الوهیت عیسی]]{{ع}} تأکید می‌ورزد به او می‌گوید که اگر دلیل خدا خواندن عیسی{{ع}} چنین کارهایی بوده، کم نبوده‌اند کسانی که به اذن الهی چنین کارهایی را انجام داده‌اند. امام رضا{{ع}} برای این منظور [[یسع]] و [[حزقیل]] را نام می‌برد و می‌گوید که یسع نیز مرده زنده می‌کرد و [[کوری]] و پیسی را [[شفا]] می‌داد، اما [[قوم]] او برای وی [[شأن]] الوهی قائل نشدند. حزقیل [[نبی]] نیز کارهایی مانند عیسی{{ع}} می‌کرد. او ۳۵ هزار نفر را شصت سال پس از مرگشان زنده کرد. حضرت به مواردی دیگر از معجزات [[پیامبران بزرگ الهی]]، [[ابراهیم]]{{ع}} و [[موسی]]{{ع}} اشاره کرد و فرمود با اینکه آنان نیز کارهایی چون [[عیسی]]{{ع}} می‌کردند و همه پیش از عیسی{{ع}} می‌زیستند؛ نه پیروانشان و نه شما [[مسیحیان]] آنان را [[خدا]] نخواندید و این نشان می‌دهد که شما برای مدعای خود هیچ دلیل قانع کننده‌ای ندارید. [[علی بن موسی]]{{ع}} حتی به مواردی از این دست در [[حیات پیامبر]]{{صل}} اشاره فرمود و اظهار داشت با اینکه [[امت]] [[محمد]]{{صل}} [[معجزات]] این چنین از وی دیدند، هیچ گاه او را خدا ندانستند. [[حضرت]] به او متذکر شد که آنچه درباره معجزات [[پیامبران]] پیش از عیسی{{ع}} گفتم، قابل [[انکار]] نیست، چون در [[تورات]] و [[انجیل]] ذکر شده است<ref>التوحید، ص۴۲۲-۴۲۴؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۱۵۹-۱۶۱.</ref>. [[امام]] پیش از اینکه با این [[استدلال]] بی‌وجه بودن [[ادعای الوهیت]] عیسی{{ع}} را در [[اناجیل]] نشان دهد، از استدلالی اقناعی استفاده کرد. حضرت ابتدا به [[جاثلیق]] فرمود: ما به عیسی{{ع}} [[ایمان]] داریم؛ اما تنها ایرادی که به او داریم این است که [[نماز]] و روزه‌اش بسیار اندک بود. جاثلیق از این سخن آشفته شد و امام را کم [[دانش]] خواند و اعلام کرد که عیسی{{ع}} هماره [[روزه]] بود و شب‌ها پیوسته در [[عبادت]] و [[شب زنده‌داری]]. [[امام رضا]]{{ع}} به او فرمود که عیسی{{ع}} برای چه کسی روزه می‌گرفت و نماز می‌گزارد؟ در این موضع بود که جاثلیق ساکت شد و متوجه منظور امام از این سخن گردید<ref>التوحید، ص۴۲۲-۴۲۴.</ref>. امام رضا{{ع}} در موضعی دیگر تمام شقوق [[ارتباط]] عیسی{{ع}} با خدا را که از اناجیل قابل استفاده است، جز مخلوق خدا بودن نادرست می‌داند. نقل شده که حضرت از ابن [[قره]] [[نصرانی]] از عیسی{{ع}} پرسید و او گفت عیسی{{ع}} از خداست. امام به او فرمود: این سخن تو چهار وجه دارد و برای آن وجه پنجمی نیست. وجه نخست این است که مانند بخشی از کل است که در این صورت خدا را دارای بخش و بعض دانسته‌ای. وجه دوم این است نسبت آن دو مانند نسبت سرکه و شراب است که این استحاله است. وجه سوم این است که نسبت آن دو مانند فرزند و [[پدر]] است که این گونه‌ای از [[همسر]] گزیدن را نیاز دارد. وجه چهارم آن است که نسبتشان نسبت صانع و مصنوع است که در این صورت رابطه‌شان چیزی جز رابطه [[خالق]] و مخلوق نیست<ref>المناقب، ابن شهر آشوب، ج۴، ص۳۵۱، ۳۵۲؛ بحار الأنوار، ج۱۰، ص۳۴۹.</ref>. [[امام]] با این سخن در [[مقام]] بیان این است که [[عیسی]]{{ع}} نه جزئی از وجود خداست و نه محل [[حلول]] وی و نه پدر او به شمار می‌آید و آموزه‌های [[اناجیل]] در این باب همه منافی مقام [[حق]] [[متعال]] و [[توحید]] و [[تنزیه]] ذات اوست. یکی از تحریف‌های واقع شده در [[انجیل]] که [[امام رضا]]{{ع}} آن را صراحتاً متذکر شده است، مطالبی است که درباره [[پیامبر اسلام]]{{صل}} در آن بوده است.

== منابع ==