مراتب نبوت: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
== | ==تقسیمبندی مراتب [[نبوت]]== | ||
نبوت به پنج مرتبه تقسیم و | *[[نبوت]] به پنج مرتبه تقسیم و رتبهبندی شده است: | ||
# نبوت در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت | # [[نبوت]] در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی؛ | ||
# انباء در عالم | # انباء در عالم عقول؛ | ||
# انباء در مرتبه حضرت اسم اعظم | # انباء در مرتبه حضرت [[اسم اعظم]]؛ | ||
# نبوت [[حقیقت محمدیه]] | # [[نبوت]] [[حقیقت محمدیه]]؛ | ||
# انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت | # انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت. | ||
==مرتبه نخست: نبوت در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی== | ==مرتبه نخست: [[نبوت]] در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی== | ||
* اولین مرتبه اینکه برای صاحبان زندان طبیعت و قبور تاریک عالم طبیعت است | *اولین مرتبه اینکه برای صاحبان زندان طبیعت و قبور تاریک عالم طبیعت است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸ -۳۹.</ref> این همان [[نبوت]] تشریعی است که پیامبران الهی برای هدایت انسانهایی آمدهاند که در دام طبیعت گرفتار آمده و تحت تأثیر هوای نفس و دامهای دنیا در مسیر شیطان و خود خواهی، ظلم، بیعدالتی و آلودگیها گام برداشتهاند و از مسیر هدایت و نور دوری گزیدهاند. پیامبران آمدهاند تا انسانها را از این گرفتاریها نجات دهند. | ||
==مرتبه دوم: انباء در عالم عقول== | ==مرتبه دوم: انباء در عالم عقول== | ||
* دومین مرتبه مرتبۀ | *دومین مرتبه مرتبۀ «انباء" و خبر دادن برای اهل سِرّ از روحانیون و ملائکه مقربین است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸- ۳۹.</ref>؛ در توضیح این مرتبه گفته شده است: "عقول مختلف با تنزل وجودشان و اختلاف مقام شان نسبت به دیگران نقش نبی و مربی را دارند؛ عقلِ مافوق نسبت به عقلِ مادون با اخبار از امور دیگر و تربیت عقل مادون، نقش [[نبوت]] را ایفا می کند که بازرترین آن تعلیم اسماء توسط ملائکه به [[حضرت آدم]]{{ع}} است<ref> آیین خاتم، ص ۶۱- ۶۲؛ ر. ک: مصباح الهدایه، ص:۴۳.</ref>. | ||
==مرتبه سوم: انباء در مرتبه حضرت اسم اعظم== | ==مرتبه سوم: انباء در مرتبه حضرت [[اسم اعظم]]== | ||
* مرتبه دیگری از انباء و تعلیم آن است که از ناحیه حضرت، اسم اعظم | *مرتبه دیگری از انباء و تعلیم آن است که از ناحیه حضرت، [[اسم اعظم]] ـ که رب انسان کامل [[پیامبر اسلام]]{{صل}} است ـ برای حقیقت اطلاقیه رخ داد<ref> مصباح الهدایه، ص۳۸- ۳۹؛ [[نبوت]] از دیدگاه [[امام خمینی]]، ص ۲۹.</ref> در این مرحله [[اسم اعظم]] الهی نفس قدسی نبوی را تعلیم و تربیت می دهد<ref> آیین خاتم، ص:۶۱.</ref> و اینگونه است که [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} که خاتم پیامبران الهی است تحت تعلیم [[اسم اعظم]] قرار میگیرد. | ||
==مرتبه چهارم: نبوت [[حقیقت محمدیه]] {{ | ==مرتبه چهارم: [[نبوت]] [[حقیقت محمدیه]]{{صل}}== | ||
* مرتبه دیگر آن است که از حضرت، عین ثابت محمدی | *مرتبه دیگر آن است که از حضرت، عین ثابت محمدی{{صل}} برای اعیان ثابته رخ داد. [[امام خمینی]] بر این اعتقاد است که بعد از مقام واحدیت توسط تجلی [[اسم اعظم]] الهی "عین ثابت" انسان کامل یعنی [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ظاهر و خلق شد که آن عین ثابت مظهر و تجلی [[اسم اعظم]] الهی است. وجود آن، اولین ظهور در نشئه اعیان ثابته است که در حقیقت به تعبیر [[امام]]، عین ثابت [[پیامبر اسلام]]{{صل}} کلید کلیدهای خزائن الهی است. | ||
==مرتبه پنجم: انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت== | ==مرتبه پنجم: انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت== | ||
* مرتبه برتر از دو مرتبۀ قبلی برای حضرت اسماء در مقام | * مرتبه برتر از دو مرتبۀ قبلی برای حضرت اسماء در مقام "واحدیت" و نشئه علمیه جمعیه از حضرت اسم الله اعظم به مقام ظهورش رخ داد و بالاتر از این مرتبه، دیگر انباء و ظهوری نیست بلکه هرچه هست بطون و کمون است<ref> [[نبوت]] از دیدگاه [[امام خمینی]]، ص:۲۹.</ref>. | ||
* بالاترین مرتبه نبوت در مقام واحدیت و نشئه علمیه حضرت جمعی صورت می گیرد که با ظهور اسم اعظم | * بالاترین مرتبه [[نبوت]] در مقام واحدیت و نشئه علمیه حضرت جمعی صورت می گیرد که با ظهور [[اسم اعظم]] "الله" در این مقام تحقق پیدا می کند. توضیح اینکه: [[اسم اعظم]] "الله" دو وجه دارد؛ یکی وجه غیبی و کمون آن است که از این وجه رخ به سوی ذات حق دارد و منزه از ظهور است که {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| لَن تَرَانِي}}﴾}}<ref>سوره اعراف، آیه:۱۴۳.</ref> گویای این وجه است. و وجه دیگر آن، ظهور و تجلی آن در مقام واحدیت است، بنابراین، [[اسم اعظم]] "الله" با وجه غیبی خود، حقایق را از حضرت ذات می گیرد و در مقام واحدیت ظاهر مینماید البته ابناء و خبر دادن در هر مرتبه به حسب خودش میباشد: واژۀ "[[نبی]]" به [[اسم اعظم]] اطلاق نمیشود. [[نبی]] مطلق که با تکلم ذاتی در حضرت واحدیت سخن گفته و حقایق هویت غیبی را در آینه اسماء منعکس نموده، [[اسم اعظم]] "الله" است و معنای "انباء" در این مقام عبارت از اظهار حقایق مستور در هویت غیبی، در مرائی صیقل یافته مستعد اسماء است<ref> مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص:۴۰.</ref>. | ||
* [[انبیاء]] هر کدام در کشف و بسط حقایق قوی تر باشد | * [[انبیاء]] هر کدام در کشف و بسط حقایق قوی تر باشد مرتبهاش عالیتر خواهد بود:"... انبیای سلف، هم کشف داشتند، هم بسط. اما نه به طور اطلاق، بلکه فی الجمله چون در این معنی مختلف بودند؛ چنانکه اولی العزم، کشف و بسط حقایق را بیشتر داشتند و وجود نازنین احمدی{{صل}} که کشف تام و بسط تمام و تام داشت، خاتم شد و خاتم پیامبران گردید؛ یعنی به آن نحوی که ممکن است حقیقت کشف شود، برای [[حضرت محمد]]{{صل}} کشف بود و به آن مقداری که ممکن است حقایق بسط شود برای حضرت بسط نمود و لذا دیگر ممکن نیست کشف و بسط اتمّ از این باشد تا نبوت دیگری حاصل آید، چون صرف الشیء لایتکرّر" <ref> تقریرات فلسفه، ج۳، ص:۳۵۱.</ref>. | ||
==مراتب انبیا== | ==مراتب [[انبیا]]== | ||
* انبیا و [[رسولان الهی]] از نظر | * [[انبیا]] و [[رسولان الهی]] از نظر مرتبه و [[مقام|مقامی]] که نزد خداوند متعال دارند متفاوت میباشند. قرآن کریم، این حقیقت را در آیه زیر به صراحت بیان میکند:{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا }}﴾}}<ref> بیگمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم و به داود، زبور دادیم؛ سوره اسراء، آیه:۵۵.</ref> در حقیقت، بعضی از [[انبیا]] را بر بعضی برتری بخشیدیم، و به داوود زبور دادیم. در روایات [[معصومین]]{{عم}} نیز نسبت به مقام والای بعضی از انبیای الهی و برتری [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} در میان ایشان، گزارشهای فراوانی مشاهده میشود. [[امام رضا|حضرت رضا]] {{ع}} درباره پنج پیامبر بزرگ الهی، یعنی: [[نوح پیامبر|نوح]]، [[ابراهیم پیامبر|ابراهیم]]، [[موسی پیامبر|موسی]]، [[عیسی پیامبر|عیسی]] و [[پیامبر خاتم|محمد]]، چنین میفرمایند: {{عربی|اندازه=150%|"َ هُمْ أَفْضَلُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الرُّسُلِ{{عم}}"}} <ref> [[عین اخبار الرضا (کتاب)|عیون اخبار الرضا]]، ج۲، ص۸۰. </ref> ایشان، برترین انبیا و [[رسولان الهی]] میباشند. از این پیامبران با نام [[پیامبران اولوالعزم]] یاد شده است و ویژگی ایشان علاوه بر صبر و استقامت ممتاز، این بوده که هر کدام از ایشان کتاب و شریعت مستقلی داشتهاند و پیامبران معاصر یا متأخر، از شریعت آنان تبعیّت میکردهاند تا هنگامی که یکی دیگر از [[پیامبران اولوالعزم]]، مبعوث به رسالت میشد و کتاب و شریعت جدیدی میآورد<ref> مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید </ref> | ||
* البته سایر پیامبران الهی نیز در یک مرتبه قرار ندارند، بلکه از جهات گوناگون با یکدیگر در | * البته سایر پیامبران الهی نیز در یک مرتبه قرار ندارند، بلکه از جهات گوناگون با یکدیگر در مقام و مسئولیت، تفاوتهایی دارند. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* [[حقیقت نبوت از دیدگاه امام خمینی (مقاله)]] | * [[حسین صالحی مالستانی]]، [[حقیقت نبوت از دیدگاه امام خمینی (مقاله)|حقیقت نبوت از دیدگاه امام خمینی]] | ||
==جستارهای وابسته== | ==جستارهای وابسته== | ||
نسخهٔ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۰۶
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- این مدخل از زیرشاخههای بحث نبوت است. "مراتب نبوت" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل مراتب نبوت (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
تقسیمبندی مراتب نبوت
- نبوت به پنج مرتبه تقسیم و رتبهبندی شده است:
- نبوت در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی؛
- انباء در عالم عقول؛
- انباء در مرتبه حضرت اسم اعظم؛
- نبوت حقیقت محمدیه؛
- انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت.
مرتبه نخست: نبوت در مرتبه عالم طبیعت یا نبوت تشریعی
- اولین مرتبه اینکه برای صاحبان زندان طبیعت و قبور تاریک عالم طبیعت است[۱] این همان نبوت تشریعی است که پیامبران الهی برای هدایت انسانهایی آمدهاند که در دام طبیعت گرفتار آمده و تحت تأثیر هوای نفس و دامهای دنیا در مسیر شیطان و خود خواهی، ظلم، بیعدالتی و آلودگیها گام برداشتهاند و از مسیر هدایت و نور دوری گزیدهاند. پیامبران آمدهاند تا انسانها را از این گرفتاریها نجات دهند.
مرتبه دوم: انباء در عالم عقول
- دومین مرتبه مرتبۀ «انباء" و خبر دادن برای اهل سِرّ از روحانیون و ملائکه مقربین است[۲]؛ در توضیح این مرتبه گفته شده است: "عقول مختلف با تنزل وجودشان و اختلاف مقام شان نسبت به دیگران نقش نبی و مربی را دارند؛ عقلِ مافوق نسبت به عقلِ مادون با اخبار از امور دیگر و تربیت عقل مادون، نقش نبوت را ایفا می کند که بازرترین آن تعلیم اسماء توسط ملائکه به حضرت آدم(ع) است[۳].
مرتبه سوم: انباء در مرتبه حضرت اسم اعظم
- مرتبه دیگری از انباء و تعلیم آن است که از ناحیه حضرت، اسم اعظم ـ که رب انسان کامل پیامبر اسلام(ص) است ـ برای حقیقت اطلاقیه رخ داد[۴] در این مرحله اسم اعظم الهی نفس قدسی نبوی را تعلیم و تربیت می دهد[۵] و اینگونه است که پیامبر گرامی اسلام(ص) که خاتم پیامبران الهی است تحت تعلیم اسم اعظم قرار میگیرد.
مرتبه چهارم: نبوت حقیقت محمدیه(ص)
- مرتبه دیگر آن است که از حضرت، عین ثابت محمدی(ص) برای اعیان ثابته رخ داد. امام خمینی بر این اعتقاد است که بعد از مقام واحدیت توسط تجلی اسم اعظم الهی "عین ثابت" انسان کامل یعنی پیامبر اسلام(ص) ظاهر و خلق شد که آن عین ثابت مظهر و تجلی اسم اعظم الهی است. وجود آن، اولین ظهور در نشئه اعیان ثابته است که در حقیقت به تعبیر امام، عین ثابت پیامبر اسلام(ص) کلید کلیدهای خزائن الهی است.
مرتبه پنجم: انباء حضرت اسماء در مقام واحدیت
- مرتبه برتر از دو مرتبۀ قبلی برای حضرت اسماء در مقام "واحدیت" و نشئه علمیه جمعیه از حضرت اسم الله اعظم به مقام ظهورش رخ داد و بالاتر از این مرتبه، دیگر انباء و ظهوری نیست بلکه هرچه هست بطون و کمون است[۶].
- بالاترین مرتبه نبوت در مقام واحدیت و نشئه علمیه حضرت جمعی صورت می گیرد که با ظهور اسم اعظم "الله" در این مقام تحقق پیدا می کند. توضیح اینکه: اسم اعظم "الله" دو وجه دارد؛ یکی وجه غیبی و کمون آن است که از این وجه رخ به سوی ذات حق دارد و منزه از ظهور است که ﴿﴿ لَن تَرَانِي﴾﴾[۷] گویای این وجه است. و وجه دیگر آن، ظهور و تجلی آن در مقام واحدیت است، بنابراین، اسم اعظم "الله" با وجه غیبی خود، حقایق را از حضرت ذات می گیرد و در مقام واحدیت ظاهر مینماید البته ابناء و خبر دادن در هر مرتبه به حسب خودش میباشد: واژۀ "نبی" به اسم اعظم اطلاق نمیشود. نبی مطلق که با تکلم ذاتی در حضرت واحدیت سخن گفته و حقایق هویت غیبی را در آینه اسماء منعکس نموده، اسم اعظم "الله" است و معنای "انباء" در این مقام عبارت از اظهار حقایق مستور در هویت غیبی، در مرائی صیقل یافته مستعد اسماء است[۸].
- انبیاء هر کدام در کشف و بسط حقایق قوی تر باشد مرتبهاش عالیتر خواهد بود:"... انبیای سلف، هم کشف داشتند، هم بسط. اما نه به طور اطلاق، بلکه فی الجمله چون در این معنی مختلف بودند؛ چنانکه اولی العزم، کشف و بسط حقایق را بیشتر داشتند و وجود نازنین احمدی(ص) که کشف تام و بسط تمام و تام داشت، خاتم شد و خاتم پیامبران گردید؛ یعنی به آن نحوی که ممکن است حقیقت کشف شود، برای حضرت محمد(ص) کشف بود و به آن مقداری که ممکن است حقایق بسط شود برای حضرت بسط نمود و لذا دیگر ممکن نیست کشف و بسط اتمّ از این باشد تا نبوت دیگری حاصل آید، چون صرف الشیء لایتکرّر" [۹].
مراتب انبیا
- انبیا و رسولان الهی از نظر مرتبه و مقامی که نزد خداوند متعال دارند متفاوت میباشند. قرآن کریم، این حقیقت را در آیه زیر به صراحت بیان میکند:﴿﴿ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا ﴾﴾[۱۰] در حقیقت، بعضی از انبیا را بر بعضی برتری بخشیدیم، و به داوود زبور دادیم. در روایات معصومین(ع) نیز نسبت به مقام والای بعضی از انبیای الهی و برتری رسول خدا(ص) در میان ایشان، گزارشهای فراوانی مشاهده میشود. حضرت رضا (ع) درباره پنج پیامبر بزرگ الهی، یعنی: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد، چنین میفرمایند: "َ هُمْ أَفْضَلُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الرُّسُلِ(ع)" [۱۱] ایشان، برترین انبیا و رسولان الهی میباشند. از این پیامبران با نام پیامبران اولوالعزم یاد شده است و ویژگی ایشان علاوه بر صبر و استقامت ممتاز، این بوده که هر کدام از ایشان کتاب و شریعت مستقلی داشتهاند و پیامبران معاصر یا متأخر، از شریعت آنان تبعیّت میکردهاند تا هنگامی که یکی دیگر از پیامبران اولوالعزم، مبعوث به رسالت میشد و کتاب و شریعت جدیدی میآورد[۱۲]
- البته سایر پیامبران الهی نیز در یک مرتبه قرار ندارند، بلکه از جهات گوناگون با یکدیگر در مقام و مسئولیت، تفاوتهایی دارند.
منابع
جستارهای وابسته
- پیامبر (نبی)
- نبوت در قرآن
- نبوت در حدیث
- نبوت در کلام اسلامی
- نبوت در حکمت اسلامی
- نبوت در عرفان اسلامی
- نبوت در فلسفه دین
- نبوت از دیدگاه بروندینی
- نبوت مطلق
- نبوت مقید
- نبوت خاصه
- نبوت عامه
- نبوت تشریعی
- نبوت تبلیغی
- شؤون نبوت
- کارکردهای نبوت
- تکثر نبوت
- اهداف نبوت
- اثبات نبوت
- مقام نبوت
- درجه نبوت
- فلسفه بعثت
- وجوب بعثت
- ضرورت نبوت
- نبوت زن
- نبوت مشترکه
- اتصال نبوت ها
- اجتبای نبوت
- ادعای نبوت
- انقطاع نبوت
- آیات نبوت
- احادیث نبوت
- بقای نبوت
- تجدید نبوت
- تعلیم غیبی به غیر نبی
- احکام نبوت
- خصایص نبوت
- ضروریات نبوت
- ضرورت نبوت
- قدم نبوت
- کمال نبوت
- ختم نبوت
- مدعی نبوت
- فعل پیامبر
- ویژگی پیامبر
- مقامهای پیامبر
- نبوت برادران یوسف پیامبر
- معجزه
- وحی
- ولایت
- نبوغ عقلی
پرسشهای وابسته
منبعشناسی جامع نبوت
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸ -۳۹.
- ↑ مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۳۸- ۳۹.
- ↑ آیین خاتم، ص ۶۱- ۶۲؛ ر. ک: مصباح الهدایه، ص:۴۳.
- ↑ مصباح الهدایه، ص۳۸- ۳۹؛ نبوت از دیدگاه امام خمینی، ص ۲۹.
- ↑ آیین خاتم، ص:۶۱.
- ↑ نبوت از دیدگاه امام خمینی، ص:۲۹.
- ↑ سوره اعراف، آیه:۱۴۳.
- ↑ مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص:۴۰.
- ↑ تقریرات فلسفه، ج۳، ص:۳۵۱.
- ↑ بیگمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم و به داود، زبور دادیم؛ سوره اسراء، آیه:۵۵.
- ↑ عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۸۰.
- ↑ مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید