مودت در لغت: تفاوت میان نسخهها
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
== | == معناشناسی مودت == | ||
"مودت" از ماده "ودّ" (به ضمّ و فتح واو) به معنای [[دوست داشتن]] چیزی، همراه با تمنّی (آرزوی) تحقّق آن است<ref>ر.ک: مفردات راغب، ص۸۶۰. {{عربی|ودد: محبة الشئ و تمنی کونه و یستعمل فی کل واحد من المعنیین علی ان المتمنی یتضمن معنی الودة، لأن المتمنی هو تشهی حصول ما توده}}؛ تفسیر أبوالسعود، ج۱، ص۱۶۹.</ref>. [[مودّت]]، ضد [[عداوت]]، از [[یاران]] [[عقل]] و از جمله ارزشهاست: {{عربی|الْمَوَدَّةُ وَ ضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ}}<ref>المحاسن، ج۱، ص۱۹۷. {{عربی|عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} وَ عِنْدَهُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ الْعَقْلِ وَ الْجَهْلِ... وَ الْمَوَدَّةُ وَ ضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ}}.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۱۰۲؛ [[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۵ ص ۵۵۵.</ref> | |||
=== تفاوت [[مودت]] با [[محبت]] === | |||
مودت، محبت شدیدی است که ابراز میشود و به [[اطاعت]] و الگوبرداری از [[محبوب]] منجر میشود؛ مثلاً درباره محبت زوجین به یکدیگر، [[خداوند]] از واژه مودّت استفاده میکنند و میفرماید: | |||
{{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و از نشانههای او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بیگمان در این، نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.</ref>. | {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و از نشانههای او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بیگمان در این، نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.</ref>. | ||
آغاز مودت از [[قلب]] [[انسان]] است، ولی به قلب انسان منحصر نشده و دارای آثاری در [[رفتار]] و عملکرد انسان است، به گونهای که اگر نشانههای آن در اعضا و جوارح یا [[رفتار انسان]] دیده نشود، از آن به [[مودّت]] یاد نمیشود. | |||
در واژههایی مثل مودّت و محبت که در آنها معنای [[گرایش]] و [[تقرّب]] به چیزی وجود دارد، در معنای ملازمی آنها نوعی [[تمایل]] به همگونی و مأنوس شدن دائمی با [[محبوب]] دیده میشود؛ به گونهای که [[محب]] تمایل به [[قرب]] به محبوب دارد. خداوند درباره محبت [[بنیاسرائیل]] به [[گوساله سامری]] میفرماید: {{متن قرآن|وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ}}<ref>«و به سبب کفری که داشتند، (مهر) گوساله در دلشان جایگیر شد» سوره بقره، آیه ۹۳.</ref>. | |||
تفاوت محبت و مودّت را میتوان چند چیز دانست: | |||
# محبت غریزی، ولی مودّت [[عقلانی]] است. | |||
# محبت فردی و مودّت [[اجتماعی]] است. | |||
# محبت به میل کم هم اطلاق میشود، ولی مودّت، میل شدید است. | |||
# محبت تشکیلاتی نیست، ولی مودّت تشکیلاتی است. | |||
# محبت رو به کاهش و مودّت رو به افزایش است. | |||
# محبت [[عامل وحدت]] نیست، ولی مودّت عامل وحدت است. | |||
# محبت بدون عمل هم میشود، ولی مودّت همراه با عمل و [[تبعیت]] است. | |||
# محبت در [[غریزه]]، ولی مودّت ریشه در [[وظیفه]] دارد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۱۰۲-۱۰۳؛ [[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۵ ص ۵۵۵.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۷
این مدخل زیرشاخهٔ بحث مودت است. مودت از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: مودت در لغت - مودت در فقه سیاسی - مودت در خانواده - پرسش مرتبط نداردمعناشناسی مودت
"مودت" از ماده "ودّ" (به ضمّ و فتح واو) به معنای دوست داشتن چیزی، همراه با تمنّی (آرزوی) تحقّق آن است[۱]. مودّت، ضد عداوت، از یاران عقل و از جمله ارزشهاست: الْمَوَدَّةُ وَ ضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ[۲].[۳]
تفاوت مودت با محبت
مودت، محبت شدیدی است که ابراز میشود و به اطاعت و الگوبرداری از محبوب منجر میشود؛ مثلاً درباره محبت زوجین به یکدیگر، خداوند از واژه مودّت استفاده میکنند و میفرماید: ﴿وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾[۴].
آغاز مودت از قلب انسان است، ولی به قلب انسان منحصر نشده و دارای آثاری در رفتار و عملکرد انسان است، به گونهای که اگر نشانههای آن در اعضا و جوارح یا رفتار انسان دیده نشود، از آن به مودّت یاد نمیشود.
در واژههایی مثل مودّت و محبت که در آنها معنای گرایش و تقرّب به چیزی وجود دارد، در معنای ملازمی آنها نوعی تمایل به همگونی و مأنوس شدن دائمی با محبوب دیده میشود؛ به گونهای که محب تمایل به قرب به محبوب دارد. خداوند درباره محبت بنیاسرائیل به گوساله سامری میفرماید: ﴿وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ﴾[۵].
تفاوت محبت و مودّت را میتوان چند چیز دانست:
- محبت غریزی، ولی مودّت عقلانی است.
- محبت فردی و مودّت اجتماعی است.
- محبت به میل کم هم اطلاق میشود، ولی مودّت، میل شدید است.
- محبت تشکیلاتی نیست، ولی مودّت تشکیلاتی است.
- محبت رو به کاهش و مودّت رو به افزایش است.
- محبت عامل وحدت نیست، ولی مودّت عامل وحدت است.
- محبت بدون عمل هم میشود، ولی مودّت همراه با عمل و تبعیت است.
- محبت در غریزه، ولی مودّت ریشه در وظیفه دارد[۶].
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: مفردات راغب، ص۸۶۰. ودد: محبة الشئ و تمنی کونه و یستعمل فی کل واحد من المعنیین علی ان المتمنی یتضمن معنی الودة، لأن المتمنی هو تشهی حصول ما توده؛ تفسیر أبوالسعود، ج۱، ص۱۶۹.
- ↑ المحاسن، ج۱، ص۱۹۷. عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) وَ عِنْدَهُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ الْعَقْلِ وَ الْجَهْلِ... وَ الْمَوَدَّةُ وَ ضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ.
- ↑ مقامی، مهدی، ولایت و امامت در قرآن، ص۱۰۲؛ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۵ ص ۵۵۵.
- ↑ «و از نشانههای او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بیگمان در این، نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.
- ↑ «و به سبب کفری که داشتند، (مهر) گوساله در دلشان جایگیر شد» سوره بقره، آیه ۹۳.
- ↑ مقامی، مهدی، ولایت و امامت در قرآن، ص۱۰۲-۱۰۳؛ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۵ ص ۵۵۵.