انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
جز (جایگزینی متن - '\{\{صحابه\}\}\n↵\[\[رده\:(.*)\]\]↵\[\[رده\:مدخل\]\]↵\[\[رده\:اعلام\]\]↵\[\[رده\:اصحاب پیامبر\]\]' به 'رده:مدخل رده:اعلام رده:اصحاب پیامبر')
جز (جایگزینی متن - 'سال' به 'سال')
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
:<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی در تاریخ اسلامی]] </div>
:<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی در تاریخ اسلامی]] </div>


==مقدمه==
== مقدمه ==
وی از تیره [[غنی بن اعصر]] از قبیله [[قیس عیلان بن مضر]] بود<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۲۴۷.</ref>. کنیه‌اش را ابویزید آورده‌اند<ref>ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.</ref>. به جز نام یاد شده، با عنوان [[انس بن أبی مرثد]]<ref>ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>، [[انیس بن مرثد بن ابی مرثد]]<ref>ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۲؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۶؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱.</ref> و [[انیس بن ابی مرثد]] نیز معرفی شده است<ref>بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹.</ref>. این [[اختلاف]] چنان است که حتی برخی، با تردید، او را همان کسی دانسته‌اند که از طرف [[رسول خدا]]{{صل}} [[مأموریت]] یافت اگر زنی به [[زنا]] اعتراف کرد، وی را [[رجم]] کند<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>، در حالی که بیشتر منابع، نام آن شخص را [[أنیس بن ضحاک اسلمی]] آورده<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۴۷؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۲؛ ذهبی، ج۱، ص۳۲.</ref> و این نظر را درست و مشهور دانسته‌اند<ref>نووی، ج۱۱، ص۲۰۷.</ref>. به نظر می‌رسد کسانی که ابو مرثد را [[پدر]] انس دانسته‌اند، به [[خطا]] رفته یا از باب انتساب به جد بوده که امری شایع است؛ چراکه نام ابو مرثد، [[کَنّاز بن حُصَین]] است و مَرثد پسر کَنّاز، و انس پسر مَرثد است نه پسر ابو مرثد<ref>ر.ک: ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.</ref>.
وی از تیره [[غنی بن اعصر]] از قبیله [[قیس عیلان بن مضر]] بود<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۲۴۷.</ref>. کنیه‌اش را ابویزید آورده‌اند<ref>ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.</ref>. به جز نام یاد شده، با عنوان [[انس بن أبی مرثد]]<ref>ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>، [[انیس بن مرثد بن ابی مرثد]]<ref>ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۲؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۶؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱.</ref> و [[انیس بن ابی مرثد]] نیز معرفی شده است<ref>بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹.</ref>. این [[اختلاف]] چنان است که حتی برخی، با تردید، او را همان کسی دانسته‌اند که از طرف [[رسول خدا]] {{صل}} [[مأموریت]] یافت اگر زنی به [[زنا]] اعتراف کرد، وی را [[رجم]] کند<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>، در حالی که بیشتر منابع، نام آن شخص را [[أنیس بن ضحاک اسلمی]] آورده<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۴۷؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۲؛ ذهبی، ج۱، ص۳۲.</ref> و این نظر را درست و مشهور دانسته‌اند<ref>نووی، ج۱۱، ص۲۰۷.</ref>. به نظر می‌رسد کسانی که ابو مرثد را [[پدر]] انس دانسته‌اند، به [[خطا]] رفته یا از باب انتساب به جد بوده که امری شایع است؛ چراکه نام ابو مرثد، [[کَنّاز بن حُصَین]] است و مَرثد پسر کَنّاز، و انس پسر مَرثد است نه پسر ابو مرثد<ref>ر. ک: ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.</ref>.


برخی بین انس و انیس فرق گذاشته و آنان را دو نفر دانسته‌اند<ref>ر.ک: ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>، اما درست به نظر نمی‌رسد؛ زیرا او صاف و روایاتی که بیان کرده‌اند، مشخص کننده یک نفر است. برخی وی را [[انصاری]] خوانده‌اند<ref>بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷.</ref>. اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.</ref>، این نسبت را به اعتبار برقراری [[پیمان]] [[حلف]] بین او و [[انصار]]<ref>برای اطلاع از پیمان او با انصار، ر.ک: حاکم، ج۳، ص۲۸۷.</ref> دانسته و می‌افزاید که صحیح مطلب آن است که تنها جد او با [[حمزه]]، عموی [[رسول خدا]]{{صل}} هم [[پیمان]] بوده است. به نظر [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.</ref> [[پدر]] و جد وی هر دو با [[حمزه]] هم پیمان بوده‌اند و به هر حال نسبت [[انصاری]] او نادرست است.
برخی بین انس و انیس فرق گذاشته و آنان را دو نفر دانسته‌اند<ref>ر. ک: ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>، اما درست به نظر نمی‌رسد؛ زیرا او صاف و روایاتی که بیان کرده‌اند، مشخص کننده یک نفر است. برخی وی را [[انصاری]] خوانده‌اند<ref>بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷.</ref>. اما [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.</ref>، این نسبت را به اعتبار برقراری [[پیمان]] [[حلف]] بین او و [[انصار]]<ref>برای اطلاع از پیمان او با انصار، ر. ک: حاکم، ج۳، ص۲۸۷.</ref> دانسته و می‌افزاید که صحیح مطلب آن است که تنها جد او با [[حمزه]]، عموی [[رسول خدا]] {{صل}} هم [[پیمان]] بوده است. به نظر [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.</ref> [[پدر]] و جد وی هر دو با [[حمزه]] هم پیمان بوده‌اند و به هر حال نسبت [[انصاری]] او نادرست است.


جد او، پدرش و خودش را از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} می‌دانند. پدرش در حادثه [[رجیع]] کشته شد و جدش در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] در سال دوازدهم، در ۶۶ سالگی درگذشت<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۵؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. وی در [[فتح مکه]] و حنین حضور داشت و در [[جنگ حنین]] از نگهبانان [[رسول خدا]]{{صل}} در اوطاس بود<ref>واقدی، ص۸۹۴؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابن حبان، تاریخ، ص۳۱.</ref>. گفته‌اند وی ۲۱ سال<ref>حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.</ref> یا بیست سال<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۸۰.</ref> از پدرش کوچکتر بود. انس در [[ربیع الاول]] [[سال]] بیست<ref>در مدینه، ر.ک: ابن حبان، مشاهیر، ص۳۷.</ref> درگذشت<ref>ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. نام او در شمار اصحابی آمده که یک [[حدیث]] از رسول خدا{{صل}} نقل کرده‌اند<ref>ابن حزم، اسماء الصحابة الرواة، ص۴۵۷؛ ابن جوزی، ص۳۷۸.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص:۱۴۵-۱۴۶.</ref>
جد او، پدرش و خودش را از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} می‌دانند. پدرش در حادثه [[رجیع]] کشته شد و جدش در [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] در سال دوازدهم، در ۶۶ سالگی درگذشت<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۵؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. وی در [[فتح مکه]] و حنین حضور داشت و در [[جنگ حنین]] از نگهبانان [[رسول خدا]] {{صل}} در اوطاس بود<ref>واقدی، ص۸۹۴؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابن حبان، تاریخ، ص۳۱.</ref>. گفته‌اند وی ۲۱ سال<ref>حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.</ref> یا بیست سال<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۸۰.</ref> از پدرش کوچکتر بود. انس در [[ربیع الاول]] سال بیست<ref>در مدینه، ر. ک: ابن حبان، مشاهیر، ص۳۷.</ref> درگذشت<ref>ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. نام او در شمار اصحابی آمده که یک [[حدیث]] از رسول خدا {{صل}} نقل کرده‌اند<ref>ابن حزم، اسماء الصحابة الرواة، ص۴۵۷؛ ابن جوزی، ص۳۷۸.</ref><ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص:۱۴۵-۱۴۶.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
خط ۱۸: خط ۱۸:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مدخل]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]
[[رده:اصحاب پیامبر]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۲

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

مقدمه

وی از تیره غنی بن اعصر از قبیله قیس عیلان بن مضر بود[۱]. کنیه‌اش را ابویزید آورده‌اند[۲]. به جز نام یاد شده، با عنوان انس بن أبی مرثد[۳]، انیس بن مرثد بن ابی مرثد[۴] و انیس بن ابی مرثد نیز معرفی شده است[۵]. این اختلاف چنان است که حتی برخی، با تردید، او را همان کسی دانسته‌اند که از طرف رسول خدا (ص) مأموریت یافت اگر زنی به زنا اعتراف کرد، وی را رجم کند[۶]، در حالی که بیشتر منابع، نام آن شخص را أنیس بن ضحاک اسلمی آورده[۷] و این نظر را درست و مشهور دانسته‌اند[۸]. به نظر می‌رسد کسانی که ابو مرثد را پدر انس دانسته‌اند، به خطا رفته یا از باب انتساب به جد بوده که امری شایع است؛ چراکه نام ابو مرثد، کَنّاز بن حُصَین است و مَرثد پسر کَنّاز، و انس پسر مَرثد است نه پسر ابو مرثد[۹].

برخی بین انس و انیس فرق گذاشته و آنان را دو نفر دانسته‌اند[۱۰]، اما درست به نظر نمی‌رسد؛ زیرا او صاف و روایاتی که بیان کرده‌اند، مشخص کننده یک نفر است. برخی وی را انصاری خوانده‌اند[۱۱]. اما ابن عبدالبر[۱۲]، این نسبت را به اعتبار برقراری پیمان حلف بین او و انصار[۱۳] دانسته و می‌افزاید که صحیح مطلب آن است که تنها جد او با حمزه، عموی رسول خدا (ص) هم پیمان بوده است. به نظر ابن سعد[۱۴] پدر و جد وی هر دو با حمزه هم پیمان بوده‌اند و به هر حال نسبت انصاری او نادرست است.

جد او، پدرش و خودش را از اصحاب رسول خدا (ص) می‌دانند. پدرش در حادثه رجیع کشته شد و جدش در زمان خلافت ابوبکر در سال دوازدهم، در ۶۶ سالگی درگذشت[۱۵]. وی در فتح مکه و حنین حضور داشت و در جنگ حنین از نگهبانان رسول خدا (ص) در اوطاس بود[۱۶]. گفته‌اند وی ۲۱ سال[۱۷] یا بیست سال[۱۸] از پدرش کوچکتر بود. انس در ربیع الاول سال بیست[۱۹] درگذشت[۲۰]. نام او در شمار اصحابی آمده که یک حدیث از رسول خدا (ص) نقل کرده‌اند[۲۱][۲۲]

منابع

پانویس

  1. ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۲۴۷.
  2. ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.
  3. ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.
  4. ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۲؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۶؛ ذهبی، ج۱، ص۳۱.
  5. بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۳۹.
  6. ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.
  7. ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابونعیم، ج۱، ص۲۴۷؛ ابن اثیر، ج۱، ص۳۰۲؛ ذهبی، ج۱، ص۳۲.
  8. نووی، ج۱۱، ص۲۰۷.
  9. ر. ک: ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.
  10. ر. ک: ابن حجر، ج۱، ص۲۸۰.
  11. بخاری، ج۲، ص۳۰؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۹۷.
  12. ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۲.
  13. برای اطلاع از پیمان او با انصار، ر. ک: حاکم، ج۳، ص۲۸۷.
  14. ابن سعد، ج۳، ص۳۴ و ۳۵.
  15. ابن سعد، ج۳، ص۳۵؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.
  16. واقدی، ص۸۹۴؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳؛ ابن حبان، تاریخ، ص۳۱.
  17. حاکم، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۳.
  18. ابن حجر، ج۱، ص۳۸۰.
  19. در مدینه، ر. ک: ابن حبان، مشاهیر، ص۳۷.
  20. ابن حبان، تاریخ، ص۳۱؛ ابن عبد البر، ج۱، ص۲۰۳.
  21. ابن حزم، اسماء الصحابة الرواة، ص۴۵۷؛ ابن جوزی، ص۳۷۸.
  22. خانجانی، قاسم، مقاله «انس بن مرثد بن ابی مرثد غنوی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲، ص:۱۴۵-۱۴۶.