نور الهی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
== [[منبع علم]] بودن [[عمود نور]] برای [[امام]] == | == [[منبع علم]] بودن [[عمود نور]] برای [[امام]] == | ||
از جمله [[منابع علم امام]]{{ع}} بر اساس [[روایات]] بهرهمندی از [[عمود]] و | {{اصلی|مقام نور الهی}} | ||
از جمله [[منابع علم امام]]{{ع}} بر اساس [[روایات]] بهرهمندی از [[عمود]] و نور الهی است<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[منابع علم امام در قرآن (مقاله)|منابع علم امام در قرآن]]، [[امامتپژوهی (نشریه)|فصلنامه امامتپژوهی]]، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴؛ [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص۶۴ ـ ۶۸.</ref>؛ چنانکه هر وقت خواسته باشند از [[غیب]] [[آگاهی]] یابند، به سبب [[قدرت]] و اذنی که [[خداوند]] به آنها داده است، هرچه را بخواهند برای آنها روشن میگردد<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ [[محمد کاظم رحمان ستایش]] و [[روحالله شهیدی]]، [[اندیشه امامتپژوهانه صفار در بصائرالدرجات (مقاله)|اندیشه امامتپژوهانه صفار در بصائرالدرجات]]، ص۱۲۱.</ref>. این عمود در حقیقت کانال اتصال بین [[امامان]]{{ع}} و [[پروردگار]] است که [[معصومین]]{{ع}} از این طریق با خدا در ارتباط هستند و هر چیزی که میخواهند از خدا دریافت میکنند<ref>ر.ک: [[سید انیسالحسن نقوی|نقوی، سید انیسالحسن]]، [[علم غیب ائمه معصومین (پایاننامه)|علم غیب ائمه معصومین]]، ص۴۰ ـ ۴۱.</ref>. | |||
عمود نور، حقیقتی غیر مادی است که تنها [[ائمه]]{{ع}} قادر به دیدن و [[شهود]] آن هستند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه (مقاله)|شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه]]، [[تحقیقات کلامی (نشریه)|فصلنامه تحقیقات کلامی]]، ص۸۷.</ref>. در روایتی آمده است: «روزی [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: از بالای [[آسمانها]] و از زیر [[زمینها]] از من سؤال نمایید تا شما را [[آگاه]] نمایم. در این میان یکی برخاست و گفت: الآن [[جبرئیل]] کجاست؟ پس آن حضرت نظری به [[آسمان]] و نظری به [[زمین]] انداخت و به [[مشرق]] و [[مغرب]] توجه نمود و به سؤالکننده فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]! تو جبرئیل هستی. پس از آن او را ندیدند»<ref>الفضائل، شاذان بن جبرئیل القمی، ص٩٨ و بحار الانوار، ج ٣٩، ص١٠٨.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶.</ref> | عمود نور، حقیقتی غیر مادی است که تنها [[ائمه]]{{ع}} قادر به دیدن و [[شهود]] آن هستند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه (مقاله)|شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه]]، [[تحقیقات کلامی (نشریه)|فصلنامه تحقیقات کلامی]]، ص۸۷.</ref>. در روایتی آمده است: «روزی [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: از بالای [[آسمانها]] و از زیر [[زمینها]] از من سؤال نمایید تا شما را [[آگاه]] نمایم. در این میان یکی برخاست و گفت: الآن [[جبرئیل]] کجاست؟ پس آن حضرت نظری به [[آسمان]] و نظری به [[زمین]] انداخت و به [[مشرق]] و [[مغرب]] توجه نمود و به سؤالکننده فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]! تو جبرئیل هستی. پس از آن او را ندیدند»<ref>الفضائل، شاذان بن جبرئیل القمی، ص٩٨ و بحار الانوار، ج ٣٩، ص١٠٨.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶.</ref> | ||
نسخهٔ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۱
این مدخل زیرشاخهٔ بحث علم معصوم است. نور الهی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: نور الهی در حدیث - پرسشهای مرتبطعمود نور یا همان "مصباحی از نور" یا "مناری از نور" یکی از مجاری علم و آگاهی امام است.
مقدمه
ذیل آیۀ ﴿تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا﴾[۱] روایات متعددی با تعابیر مختلفی مانند: «عمود من نور»، «منار من نور»، «مصباح من نور»، «عمود من السماء»، بیان شده است[۲] که همگی به موضوع عمود نور و رابطۀ آن با علم امام پرداختهاند.
روایات ذیل این عناوین، همگی در یک نکته اشتراک و اتحاد دارند، هر چند در ذکر عنوان، زمان یا تعبیر از این فعل، اختلاف و تفاوتهایی در عبارات روایات وجود دارد، این امر مشترک، ارتباط عمود یا منار یا مصباح نور با اعمال بندگان و خلایق است. به تعبیر دیگر به طور قطع میتوان ادعا نمود روایات، از آگاهی امام نسبت به کنش، رفتار و اعمال انسانها خبر میدهند. از این رو ثمره و نتیجۀ وجود عمود نور برای امام، مشاهده و توان دیدن اعمال انسانهاست[۳]. یعنی علم به اعمال از طریق مشاهده است، نه گزارش[۴]. به کمک این ستونِ نوریِ سداد آور و توفیق بخش است که امام معصوم(ع) از ایمان و نفاق پنهان در سینهها آگاه میشود؛ زیرا به واسطه آن نور، باطن چون ظاهر برای او آشکار میگردد، بدون آنکه حجابی در کار باشد. از این رو حضرت رضا(ع) در نامهای برای بعضی از یارانش چنین نوشت: «هنگامی که مردم را میبینیم، آنها را با حقیقت ایمان یا حقیقت نفاق میشناسیم[۵]. زیرا برای کسی که از ستونِ نوریِ بر گرفته از خیمهگاه عالم طبیعت و پر کشیده تا عنان عالم غیب برخوردار است، قلبهای بندگان مانند قلبهایشان هویداست، بیآن که حجابی باشد. شاهد گویای مدعا، روایت حمزة بن عبدالمطلب بن عبدالله جعفی است که میگوید: «نزد حضرت رضا(ع) رفتم در حالی که کتاب یا کاغذی همراه داشتم و در آن از امام صادق(ع) چنین نقل شده بود: "دنیا برای صاحب این امرِ امامت همچون گردویی دو نیم شده تمثل یافته است". حضرت رضا(ع) فرمود: "ای حمزه، به خدا سوگند! این سخنحق است، آن را بر روی پوستی بنویس»[۶].[۷]
منبع علم بودن عمود نور برای امام
از جمله منابع علم امام(ع) بر اساس روایات بهرهمندی از عمود و نور الهی است[۸]؛ چنانکه هر وقت خواسته باشند از غیب آگاهی یابند، به سبب قدرت و اذنی که خداوند به آنها داده است، هرچه را بخواهند برای آنها روشن میگردد[۹]. این عمود در حقیقت کانال اتصال بین امامان(ع) و پروردگار است که معصومین(ع) از این طریق با خدا در ارتباط هستند و هر چیزی که میخواهند از خدا دریافت میکنند[۱۰].
عمود نور، حقیقتی غیر مادی است که تنها ائمه(ع) قادر به دیدن و شهود آن هستند[۱۱]. در روایتی آمده است: «روزی امیرمؤمنان(ع) فرمودند: از بالای آسمانها و از زیر زمینها از من سؤال نمایید تا شما را آگاه نمایم. در این میان یکی برخاست و گفت: الآن جبرئیل کجاست؟ پس آن حضرت نظری به آسمان و نظری به زمین انداخت و به مشرق و مغرب توجه نمود و به سؤالکننده فرمود: به خدا سوگند! تو جبرئیل هستی. پس از آن او را ندیدند»[۱۲].[۱۳]
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
منابع
سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه
نقوی، سید انیسالحسن، علم غیب ائمه معصومین
هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی
شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامه امامتپژوهی
اوجاقی، ناصرالدین، علم امام از دیدگاه کلام امامیه
محمد کاظم رحمان ستایش و روحالله شهیدی، اندیشه امامتپژوهانه صفار در بصائرالدرجات، فصلنامه علوم حدیث
پانویس
- ↑ «و سخن پروردگارت به راستی و دادگری کامل شد؛ هیچ دگرگون کنندهای برای سخنان وی نیست و او شنوای داناست» سوره انعام، آیه ۱۱۵.
- ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامه امامتپژوهی، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴.
- ↑ ر.ک: شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامه امامتپژوهی، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴.
- ↑ ر.ک: هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ص۸۷.
- ↑ مسند الإمام الرضا(ع)؛ ج ۱، کتاب الإمامه؛ ص۱۵۶، ح ۲۲۶.
- ↑ مسند الإمام الرضا(ع)، ج ۱، ص۱۷۲، ح ۲۶۸.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، قرآن کریم از منظر امام رضا(ع)، مرکز اطلاع رسانی غدیر .
- ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامه امامتپژوهی، ص۱۸۳ ـ ۱۸۴؛ اوجاقی، ناصرالدین، علم امام از دیدگاه کلام امامیه، ص۶۴ ـ ۶۸.
- ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶؛ محمد کاظم رحمان ستایش و روحالله شهیدی، اندیشه امامتپژوهانه صفار در بصائرالدرجات، ص۱۲۱.
- ↑ ر.ک: نقوی، سید انیسالحسن، علم غیب ائمه معصومین، ص۴۰ ـ ۴۱.
- ↑ ر.ک: هاشمی، سید علی، شهود یکی از روشهای علمآموزی ائمه، فصلنامه تحقیقات کلامی، ص۸۷.
- ↑ الفضائل، شاذان بن جبرئیل القمی، ص٩٨ و بحار الانوار، ج ٣٩، ص١٠٨.
- ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۴۴ ـ ۱۴۶.