اذن تشریعی خداوند به امامان: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۱

مقدمه

چون ولایت و رهبری یک امر ضروری برای جوامع بشری است، از این رو، بعد از ختم نبوت نیز به آن نیاز است و باید ادامه پیدا کند؛ زیرا گذشته از یک سلسله مسائل فردی که در دین و تشریع الهی مطرح شده است، دستورات اجتماعی نظیر: حدود، دیات، قصاص، تعزیرات و امثال آن نیز در دین وجود دارد که خود این دستورات نشان دهنده آن است که دین نیازمند یک قدرت اجرایی و امامت است؛ امامی که تمام شؤون امامت را که پیامبر دارا بود، در اختیار داشته باشد؛ شؤونی چون: مرجعیت دینی و زعامت ‏سیاسی و ولایت معنوی؛ تا بتواند از عهده مسؤولیت ‏سنگین خود برآید^[۱].

اثبات اذن تشریعی امامان از راه نقل

به عنوان نمونه، از آیاتی که دلالت‏ بر اذن تشریعی ائمه (ع) می‌‏کند عبارت است از: ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ﴾^[۲]. از روایات مستفیضه، بلکه متواتره استفاده می‏شود که آیه بالا در شأن امام علی (ع) نازل شده و ولایت‏ به معنای ولایت تشریعی امام است. در روایت آمده است: " عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ﴾ قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى‏ بِكُمْ، أَي‏ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏‏‏" ^[۳].^[۴]

جنگ‏‌های توحیدی ائمه (ع)

طبق توحید کامل که شامل ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‏شود و بر اساس اذن تشریعی، که به ائمه (ع) در اعمال ولایت در جامعه داده شده است، روشن می‏شود که بیشتر جنگهای ائمه (ع) به خصوص علی (ع) جنگ توحیدی بوده است همچنانکه بیشتر جنگهای پیامبر (ص)} جنگ توحیدی بود؛ یعنی تمام جنگهای علی (ع) علیه اصحاب توحید بود که توحید ناقص داشتند؛ یعنی با کسانی می‏‌جنگیدند که توحید در ذات و صفات را قبول داشتند اما توحید در افعال را به طور کامل قبول نداشتند؛ یعنی ائمه (ع) با مخالفان ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‌‏جنگیدند و این سیره عملی ائمه (ع) مؤید این است که آنان موظف به تشکیل حکومت دینی در راستای تحقق توحید کامل بوده‌‏اند.

روایت توحید شیخ صدوق مؤید این ادعاست: "در جنگ جمل عربی بیابانی از حضرت علی (ع) در باره توحید پرسید، مردم به او اعتراض کردند اما امام فرمودند: آنچه این عرب صحرانشین از آن می‏پرسد همان است که ما از این مردم می‏خواهیم"^[۵]. یعنی جنگ جمل یک جنگ توحیدی است و برای دعوت به توحید. با اینکه اصحاب جمل نماز خوان و مسلمان بودند و شهادتین می‏‌گفتند اما حضرت ایمان آنها را توحیدی نمی‏داند، چون به توحید در ربوبیت و ولایت "مرحله تشریع و حاکمیت‏ سیاسی" ایمان نداشتند؛ یعنی حاضر نبودند از کسی که خداوند فرمان به اطاعت از او داده بود، اطاعت نمایند. بنابراین، طبق این دیدگاه، توحید ناب و کامل با نبوت و امامت معنا پیدا می‏کند و کسی که امامت و ولایت ائمه را نپذیرد، توحید او خالص نبوده و ناقص است.

پس امامت و ولایت ‏به عنوان رهبری سیاسی و ریاست دین و دنیا، از لوازم اساسی توحید است و توحید بدون آن، به حد نصاب لازم نمی‏رسد؛ زیرا مرتبه خلوص توحید با پیروی تمام عیار از فرمان خدا در اطاعت از امامت و نهادی که رهبری جامعه را به دستور خدا در دست دارد، قابل تحصیل است که همان حکومت دینی است.

با این معنا، مفهوم حدیث امام رضا (ع) هم معلوم می‏شود که فرمودند: " كَلِمَةُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِي وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي‏، قَالَ فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا‏‏‏" ^[۶] یعنی امامت ‏شرط توحید است. و نیز سر اصول دین شمردن امامت در مذهب شیعه روشن می‌‏گردد که در کنار توحید، باید نبوت و امامت نیز وجود داشته باشد و گرنه ناقص است^[۷].

منابع

شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی

پانویس

↑ شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.
↑ سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.
↑ اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.
↑ شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.
↑ " ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین (ع) فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.
↑ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.
↑ شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.

[1] شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.

[2] سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.

[3] اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.

[4] شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.

[5] " ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین (ع) فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.

[6] شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.

[7] شاهدی، غفار، توحید و حکومت دینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{ولایت}}
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = ولایت تشریعی
-| عنوان مدخل  = [[ولایت تشریعی]]
+| عنوان مدخل  =
-| مداخل مرتبط = [[ولایت تشریعی در قرآن]] - [[ولایت تشریعی در حدیث]] - [[ولایت تشریعی در کلام اسلامی]] - [[ولایت تشریعی در عرفان اسلامی]]
+| مداخل مرتبط =
-| پرسش مرتبط  = ولایت تشریعی (پرسش)
+| پرسش مرتبط  =
 }}
 == مقدمه ==
-* چون [[ولایت]] و [[رهبری]] یک امر ضروری برای [[جوامع بشری]] است، از این رو، بعد از [[ختم نبوت]] نیز به آن نیاز است و باید ادامه پیدا کند؛ زیرا گذشته از یک سلسله مسائل فردی که در [[دین]] و [[تشریع الهی]] مطرح شده است، [[دستورات اجتماعی]] نظیر: حدود، دیات، قصاص، تعزیرات و امثال آن نیز در [[دین]] وجود دارد که خود این دستورات نشان دهنده آن است که دین نیازمند یک [[قدرت اجرایی]] و [[امامت]] است؛ امامی که تمام [[شؤون امامت]] را که [[پیامبر]] دارا بود، در اختیار داشته باشد؛ شؤونی چون: [[مرجعیت دینی]] و [[زعامت ‏سیاسی]] و [[ولایت معنوی]]؛ تا بتواند از عهده مسؤولیت ‏سنگین خود برآید<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
+چون [[ولایت]] و [[رهبری]] یک امر ضروری برای [[جوامع بشری]] است، از این رو، بعد از [[ختم نبوت]] نیز به آن نیاز است و باید ادامه پیدا کند؛ زیرا گذشته از یک سلسله مسائل فردی که در [[دین]] و [[تشریع الهی]] مطرح شده است، [[دستورات اجتماعی]] نظیر: حدود، دیات، قصاص، تعزیرات و امثال آن نیز در [[دین]] وجود دارد که خود این دستورات نشان دهنده آن است که دین نیازمند یک [[قدرت اجرایی]] و [[امامت]] است؛ امامی که تمام [[شؤون امامت]] را که [[پیامبر]] دارا بود، در اختیار داشته باشد؛ شؤونی چون: [[مرجعیت دینی]] و [[زعامت ‏سیاسی]] و [[ولایت معنوی]]؛ تا بتواند از عهده مسؤولیت ‏سنگین خود برآید<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
 == اثبات اذن تشریعی [[امامان]] از راه نقل ==
-* به عنوان نمونه، از آیاتی که دلالت‏ بر [[اذن تشریعی]] [[ائمه]] {{عم}} می‌‏کند عبارت است از: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref> سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.</ref>. از روایات مستفیضه، بلکه متواتره استفاده می‏شود که آیه بالا در [[شأن]] [[امام علی]] {{ع}} نازل شده و ولایت‏ به معنای ولایت تشریعی [[امام]] است. در [[روایت]] آمده است: {{عربی|" عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ}} قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى‏ بِكُمْ، أَي‏ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏‏‏"}} <ref>اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.</ref><ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>
+به عنوان نمونه، از آیاتی که دلالت‏ بر [[اذن تشریعی]] [[ائمه]] {{عم}} می‌‏کند عبارت است از: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref> سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.</ref>. از روایات مستفیضه، بلکه متواتره استفاده می‏شود که آیه بالا در [[شأن]] [[امام علی]] {{ع}} نازل شده و ولایت‏ به معنای ولایت تشریعی [[امام]] است. در [[روایت]] آمده است: {{عربی|" عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ}} قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى‏ بِكُمْ، أَي‏ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏‏‏"}} <ref>اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.</ref>.<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>
-== جنگ‏های توحیدی [[ائمه]] {{ع}} ==
+== جنگ‏‌های توحیدی [[ائمه]] {{ع}} ==
-* طبق توحید کامل که شامل ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‏شود و بر اساس اذن تشریعی، که به [[ائمه]] {{ع}} در اعمال ولایت در جامعه داده شده است، روشن می‏شود که بیشتر جنگهای [[ائمه]] {{عم}} به خصوص [[امام علی|علی]] {{ع}} جنگ توحیدی بوده است همچنانکه بیشتر جنگهای [[پیامبر]] {{صل}}} جنگ توحیدی بود؛ یعنی تمام جنگهای [[امام علی|علی]] {{ع}} علیه اصحاب توحید بود که توحید ناقص داشتند؛ یعنی با کسانی می‏‌جنگیدند که توحید در ذات و صفات را قبول داشتند اما توحید در افعال را به طور کامل قبول نداشتند؛ یعنی [[ائمه]] {{عم}} با مخالفان ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‌‏جنگیدند و این سیره عملی [[ائمه]] {{ع}} مؤید این است که آنان موظف به تشکیل حکومت دینی در راستای تحقق توحید کامل بوده‌‏اند<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
+طبق توحید کامل که شامل ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‏شود و بر اساس اذن تشریعی، که به [[ائمه]] {{ع}} در اعمال ولایت در جامعه داده شده است، روشن می‏شود که بیشتر جنگهای [[ائمه]] {{عم}} به خصوص [[امام علی|علی]] {{ع}} جنگ توحیدی بوده است همچنانکه بیشتر جنگهای [[پیامبر]] {{صل}}} جنگ توحیدی بود؛ یعنی تمام جنگهای [[امام علی|علی]] {{ع}} علیه اصحاب توحید بود که توحید ناقص داشتند؛ یعنی با کسانی می‏‌جنگیدند که توحید در ذات و صفات را قبول داشتند اما توحید در افعال را به طور کامل قبول نداشتند؛ یعنی [[ائمه]] {{عم}} با مخالفان ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‌‏جنگیدند و این سیره عملی [[ائمه]] {{ع}} مؤید این است که آنان موظف به تشکیل حکومت دینی در راستای تحقق توحید کامل بوده‌‏اند.
-* روایت توحید [[شیخ صدوق]] مؤید این ادعاست: "در جنگ جمل عربی بیابانی از [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} در باره توحید پرسید، مردم به او اعتراض کردند اما [[امام]] فرمودند: آنچه این عرب صحرانشین از آن می‏پرسد همان است که ما از این مردم می‏خواهیم"<ref>{{عربی|" ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین {{ع}} فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.</ref>. یعنی جنگ جمل یک جنگ توحیدی است و برای دعوت به توحید. با اینکه اصحاب جمل نماز خوان و مسلمان بودند و شهادتین می‏‌گفتند اما حضرت ایمان آنها را توحیدی نمی‏داند، چون به توحید در ربوبیت و ولایت "مرحله تشریع و حاکمیت‏ سیاسی" [[ایمان]] نداشتند؛ یعنی حاضر نبودند از کسی که خداوند فرمان به اطاعت از او داده بود، اطاعت نمایند. بنابراین، طبق این دیدگاه، توحید ناب و کامل با نبوت و امامت معنا پیدا می‏کند و کسی که [[امامت]] و [[ولایت]] [[ائمه]] را نپذیرد، توحید او خالص نبوده و ناقص است.
-* پس [[امامت]] و [[ولایت]] ‏به عنوان رهبری سیاسی و ریاست دین و دنیا، از لوازم اساسی توحید است و توحید بدون آن، به حد نصاب لازم نمی‏رسد؛ زیرا مرتبه خلوص توحید با پیروی تمام عیار از فرمان خدا در اطاعت از [[امامت]] و نهادی که رهبری جامعه را به دستور خدا در دست دارد، قابل تحصیل است که همان حکومت دینی است<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
+روایت توحید [[شیخ صدوق]] مؤید این ادعاست: "در جنگ جمل عربی بیابانی از [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} در باره توحید پرسید، مردم به او اعتراض کردند اما [[امام]] فرمودند: آنچه این عرب صحرانشین از آن می‏پرسد همان است که ما از این مردم می‏خواهیم"<ref>{{عربی|" ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین {{ع}} فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.</ref>. یعنی جنگ جمل یک جنگ توحیدی است و برای دعوت به توحید. با اینکه اصحاب جمل نماز خوان و مسلمان بودند و شهادتین می‏‌گفتند اما حضرت ایمان آنها را توحیدی نمی‏داند، چون به توحید در ربوبیت و ولایت "مرحله تشریع و حاکمیت‏ سیاسی" [[ایمان]] نداشتند؛ یعنی حاضر نبودند از کسی که خداوند فرمان به اطاعت از او داده بود، اطاعت نمایند. بنابراین، طبق این دیدگاه، توحید ناب و کامل با نبوت و امامت معنا پیدا می‏کند و کسی که [[امامت]] و [[ولایت]] [[ائمه]] را نپذیرد، توحید او خالص نبوده و ناقص است.
-* با این معنا، مفهوم حدیث [[امام رضا]] {{ع}} هم معلوم می‏شود که فرمودند: {{عربی|" كَلِمَةُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِي وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي‏، قَالَ فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا‏‏‏"}} <ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.</ref> یعنی [[امامت]] ‏شرط توحید است. و نیز سر اصول دین شمردن [[امامت]] در مذهب [[شیعه]] روشن می‌‏گردد که در کنار توحید، باید [[نبوت]] و [[امامت]] نیز وجود داشته باشد و گرنه ناقص است.
+پس [[امامت]] و [[ولایت]] ‏به عنوان رهبری سیاسی و ریاست دین و دنیا، از لوازم اساسی توحید است و توحید بدون آن، به حد نصاب لازم نمی‏رسد؛ زیرا مرتبه خلوص توحید با پیروی تمام عیار از فرمان خدا در اطاعت از [[امامت]] و نهادی که رهبری جامعه را به دستور خدا در دست دارد، قابل تحصیل است که همان حکومت دینی است.
+با این معنا، مفهوم حدیث [[امام رضا]] {{ع}} هم معلوم می‏شود که فرمودند: {{عربی|" كَلِمَةُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِي وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي‏، قَالَ فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا‏‏‏"}} <ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.</ref> یعنی [[امامت]] ‏شرط توحید است. و نیز سر اصول دین شمردن [[امامت]] در مذهب [[شیعه]] روشن می‌‏گردد که در کنار توحید، باید [[نبوت]] و [[امامت]] نیز وجود داشته باشد و گرنه ناقص است<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
 == منابع ==
 {{منابع}}
-* [[پرونده:11424.jpg|22px]] [[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|'''توحید و حکومت دینی''']]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]
+# [[پرونده:11424.jpg|22px]] [[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|'''توحید و حکومت دینی''']]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]
 {{پایان منابع}}