سبأ در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

واژه [[سبأ]] به صورت‌های گوناگون از جمله مهموز <ref>شرح ابن عقیل، ج۲، ص۶۱۴؛ لسان العرب، ج۶، ص۱۳۷؛ التحقیق، ج۵، ص۱۰، «سبأ».</ref> (سبأ)، غیر مهموز<ref> لسان العرب، ج۶، ص۱۳۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۳۱۷، «سبأ»؛ التحریر و التنویر، ج۱۹، ص۲۴۶.</ref> ([[سبا]])، منصرف (اسم [[مذکر]] برای شخص یا [[سرزمین]]) و غیر منصرف (اسم مؤنث برای [[قبیله]] یا [[شهر]]) <ref>معجم البلدان، ج۳، ص۱۸۱؛ لسان العرب، ج۶، ص۱۳۶؛ المصباح، ص۲۶۵، «سبا».</ref> ضبط شده است.

درباره ریشه و معنای لغوی سبأ [[اختلاف]] است: برخی آن را از ماده "سبأ" و به معنای خریدن،<ref>العین، ج۷، ص۳۱۵؛ مفردات، ص۲۲۳؛ تاج العروس، ج۱، ص۱۷۰، «سبأ».</ref> کندن پوست <ref>معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۳۱، «سبی»؛ لسان العرب، ج۶، ص۱۳۶؛ تاج العروس، ج۱، ص۱۷۰-۱۷۱، «سبأ».</ref>، [[سوزاندن]]،<ref>العین، ج۷، ص۳۱۵؛ معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۳۱؛ لسان العرب، ج۶، ص۱۳۶.</ref> [[سوگند]] خوردن <ref>لسان العرب، ج۶، ص۱۳۶؛ تاج العروس، ج۱، ص۱۷۳.</ref> و برخی دیگر از ماده "[[سبی]]" به معنای [[اسیر]] کردن <ref>معجم مقاییس اللغه، ج۳، ص۱۳۰؛ معجم البلدان، ج۳، ص۱۸۱.</ref> دانسته‌اند. براساس معنای دوم، سَبَأ نام نخستین [[عربی]] بود که افرادی را به [[اسارت]] گرفت <ref>السیرة النبویه، ج۱، ص۵؛ البدء والتاریخ، ج۳، ص۱۳۱؛ معجم البلدان، ج۳، ص۱۸۱.</ref> و به سرزمین [[یمن]] آورد. <ref>المفصل، ج۲، ص۲۵۸.</ref>

[[سرزمین یمن]] مانند سایر نقاط [[عربستان]] فاقد نهر است و در موسم [[باران]] سیل‌های فراوان به راه می‌افتند و پس از خرابی بسیار، در ریگزارها فرو می‌روند و چون فصل باران تمام می‌شود [[مردم]] دچار خشکی و بی‌آبی می‌گردند از این رو مردم [[سبأ]] به [[فکر]] ساختن سدی افتادند تا سیلاب‌های کوهستان را در مخزن‌های بزرگ و محکم [[ذخیره]] کنند و از آن همه خسارت و ویرانی بازدارند مناسب‌ترین جا برای ساختن سد تنگه میان دو [[کوه]] باقی بود که رودخانه [[عظیم]] اذنه از میان آن دو می‌گذشت [[قوم سبأ]] سد بزرگ و [[تاریخی]] معروف به سد مأرب یا سد عرم را در این تنگه بنا نهادند<ref>عبدالکریم بی‌آزار شیرازی، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۳۳۲.</ref>.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۴.</ref>

[[قرآن]] علت ویرانی سد مأرب را پس از احداث باغستان‌ها و [[وفور نعمت]] و [[امنیت]]، [[اعراض]] و رویگردانی از [[خدا]] و [[ناسپاسی]] در برابر نعمات [[الهی]] و [[شهوت]] و [[عیاشی]] و [[اختلاف]] و [[تفرقه]]، ذکر می‌کند [[خدای تعالی]] سیل «عرم» را بر آن سد بزرگ گماشت تا آن را ویران ساخت و آب، تمام دشت و باغ‌ها و [[خانه‌ها]] را بگرفت و همه را ویران کرد و پس از چندی آن وادی خرم را به صحرایی خشک و سوزان تبدیل کرد و به جای آن همه درختان میوه و باغ‌های سرسبز، چند درخت اراک و درخت شوره گز و اندکی [[درخت سدر]] به جای ماند و آن بلبلان خوش الحان جای خود را به فغان بومان سپردند<ref>عبدالکریم بی‌آزار شیرازی، باستان‌شناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن، ص۳۳۳.</ref>.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۴.</ref>

به استناد نوشته برخی [[پژوهشگران]]؛ سبأ: منطقه‌ای واقع در جنوب [[غربی]] [[شبه جزیره عربستان]] در یمن، که نام آن در کتاب‌های [[عهد قدیم]] و [[عربی]] و [[یونانی]] و [[رومی]]، یاد شده و [[تمدن]] درخشانی داشته است<ref>عزیزاله کاسب، تاریخ انبیاء، ص۵۱۱.</ref>. برخی از [[دانشمندان]] گفته‌اند: [[مسکن]] [[قوم سبأ]] [[سرزمین یمن]] فعلی بوده و آن روزگاران بسیار مترقی و پیشرفته بوده است در جانب شرقی [[شهر صنعاء]] پایتخت فعلی یمن به فاصله صد و بیست کیلومتری دشت پهناوری هست که ظاهراً [[سرزمین قوم سبأ]] بوده است. این مورد در [[کتاب قصص قرآن]] تألیف مرحوم [[صدرالدین بلاغی]] نیز [[تأیید]] شده است پس [[سرزمین سبأ]] در جانب شرقی «صنعاء» پایتخت کنونی یمن واقع بوده است.<ref>محرم فرزانه|فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن، ص۸۵.</ref>