عقل مطبوع: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
نیرویی که [[خداوند]] در [[انسان]] [[آفریده]] تا به وسيله آن [[حقایق]] را [[درک]] کند. این نیرو [[عقل]] [[فطری]] یا طبیعی نامیده میشود و در [[روایات]] با عنوان | نیرویی که [[خداوند]] در [[انسان]] [[آفریده]] تا به وسيله آن [[حقایق]] را [[درک]] کند. این نیرو [[عقل]] [[فطری]] یا طبیعی نامیده میشود و در [[روایات]] با عنوان عقل مطبوع از آن یاد شده است. | ||
[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[کلامی]] موزون، عقل طبیعی را به چشم و عقل تجربی را به [[نور]] [[خورشید]] تشبیه کرده است. میفرماید: "من عقل را بر دو گونه یافتم عقل طبیعی و عقل شنیدنی عقل شنیدنی نفعی ندارد اگر عقل طبیعی نباشد چنان که نور خورشید نفعی ندارد اگر نور دیده بسته باشد"<ref>حسن بن على سقاف، مصحیح شرح العقیدة الطحاویة ص۱۹۵.</ref>. | [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[کلامی]] موزون، عقل طبیعی را به چشم و عقل تجربی را به [[نور]] [[خورشید]] تشبیه کرده است. میفرماید: "من عقل را بر دو گونه یافتم عقل طبیعی و عقل شنیدنی عقل شنیدنی نفعی ندارد اگر عقل طبیعی نباشد چنان که نور خورشید نفعی ندارد اگر نور دیده بسته باشد"<ref>حسن بن على سقاف، مصحیح شرح العقیدة الطحاویة ص۱۹۵.</ref>. | ||
نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۴
این مدخل زیرشاخهٔ بحث عقل است. عقل مطبوع از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: عقل مطبوع در اخلاق اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
نیرویی که خداوند در انسان آفریده تا به وسيله آن حقایق را درک کند. این نیرو عقل فطری یا طبیعی نامیده میشود و در روایات با عنوان عقل مطبوع از آن یاد شده است.
امیرالمؤمنین(ع) در کلامی موزون، عقل طبیعی را به چشم و عقل تجربی را به نور خورشید تشبیه کرده است. میفرماید: "من عقل را بر دو گونه یافتم عقل طبیعی و عقل شنیدنی عقل شنیدنی نفعی ندارد اگر عقل طبیعی نباشد چنان که نور خورشید نفعی ندارد اگر نور دیده بسته باشد"[۱].
طبق این کلام شریف، درک حقایق همانند دیدن اشیای خارجی است، همان طور که دیدن اشیا از طرفی منوط به بینایی و از طرفی منوط به نور خورشید است، درک حقایق نیز از طرفی محتاج تجربه و از طرفی منوط به قوه مدركه انسان است و همان طور که نور خورشید نمیتواند نابینایی انسان را جبران کند و به تنهایی دیدن اشیا را باعث شود، آموزش و کسب تجربه هرچند پیوسته و قوی نمیتواند کمبود درک و فهم انسان را جبران کند.
در روایتی از رسول خدا(ع) آمده است: "خداوند چیزی برتر از عقل بین بندگان خویش قسمت نکرده است"[۲] و میفرماید: "خداوند چیزی گرامیتر از عقل نیافریده است"[۳]. منظور از عقل در این دو حدیث شریف، عقل طبیعی است[۴].
منابع
پانویس
- ↑ حسن بن على سقاف، مصحیح شرح العقیدة الطحاویة ص۱۹۵.
- ↑ «مَا قَسَمَ اَللَّهُ لِلْعِبَادِ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنَ اَلْعَقْلِ»؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۱، ص۱۲.
- ↑ «ما خلق الله خلقا اكوم عليه من العقل»؛ محمودی، نهج السعادة، ۸، ص۱۷۴.
- ↑ تهرانی، مجتبی، اخلاق الهی، ج۱، ص۱۶۹-۱۷۰.