کاربر:Ali/صفحه تمرین۲: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۴۰

آشنایی اجمالی

نسبت وی را مدنی^[۱] و شامی^[۲] نیز آورده‌اند. وی آزاد شده خاندان ابو عامر راهب (پدر حنظله غسیل الملائکه) بود^[۳]. در صحابی بودن وی اختلاف است؛ برخی او را در شمار تابعین آورده‌اند^[۴] اما برخی با اختلاف در نام وی او را از صحابه دانسته‌اند^[۵]. بر اساس گزارش ابن سعد^[۶] فرزندان حکم می‌گفتند ابو عامر او را به ابوسفیان بخشید و ابوسفیان هم او را به عباس بن عبدالمطلب فروخت و عباس او را آزاد کرد. از او نسلی باقی ماند که وابستگی و ولاء خود را به عباس می‌رسانند.

پدرش مینا در غزوة تبوک (سال پنجم) همراه رسول خدا(ص) بود. ابن حجر^[۷] وی را با عنوان «حکم بن مینا انصاری» معرفی کرده و می‌گوید: وی مولای (وابسته) انصار بود. ابن حجر سپس به خبر ابن سعد اشاره کرده اما می‌گوید ابوسفیان، مینا را به عباس بخشید؛ در حالی که در متن ابن سعد آمده است که ابوسفیان، حکم بن مینا را به عباس فروخت. در منابع مربوط به صحابه، چند صحابی با نام‌های «حکم بن مینا»، «حکم بن مینا انصاری»، «حکم بن منهال»، «حکم، ابوشبث» و «حکم ابوشبیث» معرفی شده‌اند که به سبب مشترک بودن اطلاعات مربوط به برخی از آنان، یا یکی پنداشته شده یا به شکل مستقل معرفی شده‌اند، اما اطلاعات مربوط به آنان خلط شده و تشخیص میان آنان دشوار می‌نماید. ابو نعیم^[۸] و ابن اثیر^[۹]، در ذیل «حکم ابوشیث بن حکم» بدون اشاره به نام مینا، پدر حکم، خبری از وی نقل کرده‌اند که همین خبر را ابن حجر^[۱۰] ذیل «حکم بن مینا انصاری» آورده است. همچنین ابن حجر^[۱۱] ذیل «حکم بن منهال یا مینا» به دو خبر اشاره کرده و احتمال داده که راوی خبر دوم، «حکم بن مینا انصاری» باشد، در حالی که ذیل «حکم بن مینا انصاری» به این خبر اشاره نکرده است و ابن اثیر^[۱۲]، نیز این دو خبر را ذیل «حکم بن مینا» (بدون نسبت انصاری) آورده و به اختلاف نام برخی رجال سند و تبدیل نام «ابوالحویرث» راوی به «ابوالجواب» و «منهال» به «مینا» و شهرت «ابوالحویرث» و «حکم بن مینا» اشاره کرده است. نام پسر حکم را نیز «شبت»^[۱۳]، «شبیث»^[۱۴] و «شبیب»^[۱۵] آورده‌اند که ناشی از تصحیف است و به نظر می‌رسد «شبیث» درست‌تر باشد؛ چنان‌که ابن ماکولا^[۱۶] بدان اشاره کرده و ابن اثیر^[۱۷] آن را تأیید کرده است.

به هر حال، از حکم بن مینا یا منهال نقل شده است که رسول خدا(ص) به عمر فرمود: قریشیان را نزد من گرد آور، چون آنان گرد آمدند، عمر به رسول خدا(ص) عرض کرد: آنان داخل شوند یا شما نزد آنان می‌روید؟ آن حضرت فرمود: من نزد آنان می‌روم و چون نزد آنان رفت، پرسید: آیا غیر از قریش کسی هست؟ گفتند: فرزندان خواهرانمان هستند. فرمود: فرزندان خواهر از همان قوم به شمار می‌آیند. سپس فرمود: ای قریشیان! بدانید سزاوارترین مردم به رسول خدا(ص) پرهیزگارانند. پس مراقب باشید که مردم با اعمالشان وارد قیامت نشوند و شما با دنیا وارد شوید و آن را حمل کنید که من از شما روی بگردانم؛ سپس آیه﴿إِنَّ أَوْلَى ٱلنَّاسِ بِإِبْرَٰهِيمَ لَلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ وَهَـٰذَا ٱلنَّبِىُّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلْمُؤْمِنِينَ﴾^[۱۸] را قرائت فرمود^[۱۹]. برخی این خبر یا مشابه آن را از دیگران نیز نقل کرده‌اند^[۲۰].

در خبری دیگر به نقل از پسر حکم، شبیت، آمده است که حکم گفت: من در دمشق در کنار مسجد همراه بلال و ابو جندل وضو می‌گرفتم که از مسح بر کفش‌ها سخن گفتیم و بلال در این باره حدیثی نقل کرد^[۲۱]. همچنین ابن منده^[۲۲] به نقل از شبیت بن حکم از پدرش گوید: مردی از قبیله اسلم بیمار شد و رسول خدا(ص) بر او تعویذ آویخت^[۲۳]. ^[۲۴]

جستارهای وابسته

انصار (قبیله)
شُبیث بن حکم (فرزند)

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مینا انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.
↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.
↑ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.
↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۹.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۷.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۵.
↑ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۴۷.
↑ عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۳، ص۱۰۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.
↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۲۶۸؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.
↑ ابن ماکولا، الاکمال، ج۵، ص۳۲.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۶.
↑ «بی‌گمان نزدیک‌ترین مردم به ابراهیم همانانند که از وی پیروی کردند و نیز این پیامبر و مؤمنان؛ و خداوند سرپرست مؤمنان است» سوره عمران، آیه 68.
↑ ابن ابی عاصم، الآحاد والمثانی،ج۵، ص۲۵۱؛ ابویعلی، المسند، ج۳، ص۱۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵-۵۶.
↑ برای نمونه: بخاری، الادب المفرد، ص۲۸؛ ابن ابی عاصم، کتاب السنة، ص۴۷۲.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۵، ص۶۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶؛ و به اختصار، مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.
↑ م۳۹۵ و صاحب معرفه الصحابه.
↑ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مینا انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۷.

[1] ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.

[2] مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.

[3] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.

[4] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.

[5] ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.

[6] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷.

[7] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.

[8] ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۹.

[9] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۷.

[10] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.

[11] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.

[12] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۵.

[13] ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۴۷.

[14] عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۳، ص۱۰۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.

[15] بخاری، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۲۶۸؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.

[16] ابن ماکولا، الاکمال، ج۵، ص۳۲.

[17] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۶.

[18] «بی‌گمان نزدیک‌ترین مردم به ابراهیم همانانند که از وی پیروی کردند و نیز این پیامبر و مؤمنان؛ و خداوند سرپرست مؤمنان است» سوره عمران، آیه 68.

[19] ابن ابی عاصم، الآحاد والمثانی،ج۵، ص۲۵۱؛ ابویعلی، المسند، ج۳، ص۱۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵-۵۶.

[20] برای نمونه: بخاری، الادب المفرد، ص۲۸؛ ابن ابی عاصم، کتاب السنة، ص۴۷۲.

[21] ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۵، ص۶۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶؛ و به اختصار، مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.

[22] م۳۹۵ و صاحب معرفه الصحابه.

[23] ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.

[24] خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مینا انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
-| موضوع مرتبط =
+| موضوع مرتبط = صحابه
-| عنوان مدخل  = حکم بن مره
+| عنوان مدخل  = حکم بن مینا انصاری
-| مداخل مرتبط = [[حکم بن مره در تاریخ اسلامی]]
+| مداخل مرتبط = [[حکم بن مینا انصاری در تاریخ اسلامی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
 == آشنایی اجمالی ==
-برخی منابع نام وی را در شمار [[صحابه]] آورده<ref>ابن جوزی، تلقیح فهوم أهل الأثر، ص۱۸۲.</ref> یا از او به عنوان «[[صاحب رسول الله]]{{صل}}» یاد کرده‌اند و [[مدرک]] [[صحابی]] دانستنش خبری است که از او نقل شده است. از طریق «[[حکم بن فضیل]]» از «[[شیبة بن مساور]]» از «[[حکم بن مره]]» نقل کرده‌اند که مردی را در حال [[نماز]] دید که نمازش را درست به جا نمی‌آورد. چند مرتبه از او خواست تا دوباره نماز بخواند، اما وی سرباز زد و در نهایت پاسخ داد: به [[خدا]] [[سوگند]] شما نماز می‌خوانید، به خدا سوگند [[خداوند]] آشکارا [[معصیت]] نمی‌شود ({{عربی|والله لتصلین، والله لا یعصی الله جهاراً}})<ref>ابونعیم، معرفهالصحابه، ج۲، ص۷۲۶؛ ابن ثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.</ref>. البته [[ابن منده]] (م ۳۹۵) و صاحب کتاب «[[معرفة الصحابه]]» در صحابی بودن وی و نیز در اسناد این خبر تردید کرده است<ref>ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.</ref>. افزون بر آن در [[کتاب‌های رجال]] مطلبی نیست که «حکم بن فضیل» از «شیبة بن مساور» [[روایت]] داشته باشد.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن مره»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۵.</ref>
+نسبت وی را [[مدنی]]<ref>ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.</ref> و شامی<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.</ref> نیز آورده‌اند. وی [[آزاد شده]] [[خاندان]] [[ابو عامر راهب]] (پدر [[حنظله غسیل الملائکه]]) بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.</ref>. در [[صحابی]] بودن وی [[اختلاف]] است؛ برخی او را در شمار [[تابعین]] آورده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.</ref> اما برخی با اختلاف در نام وی او را از [[صحابه]] دانسته‌اند<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.</ref>. بر اساس گزارش [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۳۷.</ref> [[فرزندان]] [[حکم]] می‌گفتند [[ابو عامر]] او را به [[ابوسفیان]] بخشید و ابوسفیان هم او را به [[عباس بن عبدالمطلب]] فروخت و عباس او را [[آزاد]] کرد. از او نسلی باقی ماند که [[وابستگی]] و [[ولاء]] خود را به عباس می‌رسانند.
+پدرش مینا در غزوة [[تبوک]] (سال پنجم) همراه [[رسول خدا]]{{صل}} بود. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.</ref> وی را با عنوان «[[حکم بن مینا انصاری]]» معرفی کرده و می‌گوید: وی مولای (وابسته) [[انصار]] بود. ابن حجر سپس به خبر ابن سعد اشاره کرده اما می‌گوید ابوسفیان، مینا را به عباس بخشید؛ در حالی که در متن ابن سعد آمده است که ابوسفیان، [[حکم بن مینا]] را به عباس فروخت. در منابع مربوط به صحابه، چند صحابی با نام‌های «حکم بن مینا»، «حکم بن مینا انصاری»، «[[حکم بن منهال]]»، «[[حکم]]، ابوشبث» و «[[حکم ابوشبیث]]» معرفی شده‌اند که به سبب مشترک بودن اطلاعات مربوط به برخی از آنان، یا یکی پنداشته شده یا به شکل مستقل معرفی شده‌اند، اما اطلاعات مربوط به آنان خلط شده و تشخیص میان آنان دشوار می‌نماید. [[ابو نعیم]]<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۹.</ref> و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۷.</ref>، در ذیل «حکم ابوشیث بن حکم» بدون اشاره به نام مینا، پدر حکم، خبری از وی نقل کرده‌اند که همین خبر را [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۵.</ref> ذیل «[[حکم بن مینا انصاری]]» آورده است. همچنین ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.</ref> ذیل «[[حکم بن منهال]] یا مینا» به دو خبر اشاره کرده و احتمال داده که [[راوی]] خبر دوم، «[[حکم بن مینا انصاری]]» باشد، در حالی که ذیل «حکم بن مینا انصاری» به این خبر اشاره نکرده است و [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۵.</ref>، نیز این دو خبر را ذیل «[[حکم بن مینا]]» (بدون نسبت [[انصاری]]) آورده و به [[اختلاف]] نام برخی [[رجال]] سند و تبدیل نام «ابوالحویرث» راوی به «ابوالجواب» و «منهال» به «مینا» و [[شهرت]] «ابوالحویرث» و «حکم بن مینا» اشاره کرده است. نام پسر [[حکم]] را نیز «شبت»<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۴۷.</ref>، «شبیث»<ref>عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۳، ص۱۰۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.</ref> و «[[شبیب]]»<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۴، ص۲۶۸؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۴۵.</ref> آورده‌اند که ناشی از [[تصحیف]] است و به نظر می‌رسد «شبیث» درست‌تر باشد؛ چنان‌که [[ابن ماکولا]]<ref>ابن ماکولا، الاکمال، ج۵، ص۳۲.</ref> بدان اشاره کرده و ابن اثیر<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۵۶.</ref> آن را [[تأیید]] کرده است.
+به هر حال، از حکم بن مینا یا منهال نقل شده است که [[رسول خدا]]{{صل}} به عمر فرمود: [[قریشیان]] را نزد من گرد آور، چون آنان گرد آمدند، عمر به رسول خدا{{صل}} عرض کرد: آنان داخل شوند یا شما نزد آنان می‌روید؟ آن حضرت فرمود: من نزد آنان می‌روم و چون نزد آنان رفت، پرسید: آیا غیر از [[قریش]] کسی هست؟ گفتند: [[فرزندان]] خواهرانمان هستند. فرمود: فرزندان [[خواهر]] از همان [[قوم]] به شمار می‌آیند. سپس فرمود: ای قریشیان! بدانید سزاوارترین [[مردم]] به رسول خدا{{صل}} پرهیزگارانند. پس مراقب باشید که مردم با اعمالشان وارد [[قیامت]] نشوند و شما با [[دنیا]] وارد شوید و آن را حمل کنید که من از شما روی بگردانم؛ سپس [[آیه]]{{متن قرآن|إِنَّ أَوْلَى ٱلنَّاسِ بِإِبْرَٰهِيمَ لَلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ وَهَـٰذَا ٱلنَّبِىُّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بی‌گمان نزدیک‌ترین مردم به ابراهیم همانانند که از وی پیروی کردند و نیز این پیامبر و مؤمنان؛ و خداوند سرپرست مؤمنان است» سوره عمران، آیه 68.</ref> را قرائت فرمود<ref>ابن ابی عاصم، الآحاد والمثانی،ج۵، ص۲۵۱؛ ابویعلی، المسند، ج۳، ص۱۵۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۵۵-۵۶.</ref>. برخی این خبر یا مشابه آن را از دیگران نیز نقل کرده‌اند<ref>برای نمونه: بخاری، الادب المفرد، ص۲۸؛ ابن ابی عاصم، کتاب السنة، ص۴۷۲.</ref>.
+در خبری دیگر به نقل از پسر [[حکم]]، شبیت، آمده است که حکم گفت: من در [[دمشق]] در کنار [[مسجد]] همراه [[بلال]] و [[ابو جندل]] [[وضو]] می‌گرفتم که از مسح بر کفش‌ها سخن گفتیم و بلال در این باره [[حدیثی]] نقل کرد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۵، ص۶۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶؛ و به اختصار، مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۴۳.</ref>. همچنین [[ابن منده]]<ref>م۳۹۵ و صاحب معرفه الصحابه.</ref> به نقل از شبیت بن حکم از پدرش گوید: مردی از [[قبیله اسلم]] [[بیمار]] شد و [[رسول خدا]]{{صل}} بر او [[تعویذ]] آویخت<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۶.</ref>.
+<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن مینا انصاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۷.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
 {{مدخل وابسته}}
-* [[قریش]] (قبیله)
+* [[انصار]] (قبیله)
-{{پایان مدخل وابسته}}
+* [[شُبیث بن حکم]] (فرزند)
+{{پایان مدخل وابسته}}
 == منابع ==
 {{منابع}}
-# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن مره»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
+# [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن مینا انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']]
 {{پایان منابع}}
@@ خط ۲۲: / خط ۳۰: @@
 [[رده:اعلام]]
+[[رده:اصحاب پیامبر]]