تبوک
این مدخل زیرشاخهٔ بحث جنگ تبوک است. تبوک از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: تبوک در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
سرزمین «تبوک» در شمالیترین نقطه شبه جزیره عربستان و بین منطقه وادی القری ـ در ۶ منزلی مدینه ـ و منطقه شام و بین دو کوه حِسْمی در غرب و شَرَوْرَی در شرق واقع است[۱]، چنانکه برخی آن را جزو منطقه حجاز[۲] و گروهی آن را بخشی از قلمرو شام[۳] میدانند. فاصله تبوک تا مدینه را ۹۰ فرسخ و به تعبیری ۱۲ منزل و فاصله آن را تا دمشق ۱۱ منزل میدانند[۴]، از این رو باید تبوک را در میانه راه مدینه به دمشق دانست.
در منابع اسلامی آمده که نام تبوک برگرفته از نام برکه آبی در آن منطقه است، چنانکه منابع لغوی نیز همین انتساب را منشأ نامگذاری غزوه تبوک به این نام دانستهاند[۵].[۶]
جنگ تبوک
در پی گسترش چشمگیر نهضت اسلام در بیرون از حجاز، به رسول خدا (ص) گزارش رسید که ارتش روم با سربازان بسیاری آماده حمله به مسلمانان شدهاند. رسول خدا (ص) سپاه عظیمی فراهم آورد و راه طولانی مدینه تا تبوک را با زحمت بسیار طی کردند تا در نبردی برون مرزی با مهاجمان بجنگند. این واقعه در سال ۹ هجری اتفاق افتاد. وقتی به آنجا رسیدند، خبری از دشمن نبود و تصمیم به بازگشت به مدینه گرفتند. گرچه درگیری پیش نیامد، امّا موقعیت پیامبر خدا در یک اعزام نیروی گسترده در بیرون از مرزهای حجاز و انعکاس خبر آن در همهجا و ترس دشمنان و آزمایش نیروهای خود و شناخته شدن چهرههای منافق، به نوعی پیروزی به شمار میآمد و از برکات این لشکرکشی عظیم بود و در طول مسیر، پیمانهای متعددی با قبایل اطراف بسته شد و به تثبیت حاکمیت نظام اسلامی کمک کرد[۷].
منابع
پانویس
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴ ـ ۱۵.
- ↑ وفاء الوفاء، ج۴، ص۱۱۸۴؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۱۲.
- ↑ فتوح البلدان، ج۲، ص۱۵؛ تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۷؛ التنبیه والاشراف، ص۲۳۰.
- ↑ التنبیه والاشراف، ص۲۳۵؛ معجم البلدان، ج۲، ص۱۴؛ مجمع البحرین، ج۱، ص۲۶۵.
- ↑ الصحاح، ج۴، ص۱۵۷۷؛ النهایة، ج۱، ص۱۶۰؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۰۳.
- ↑ خیرخواه علوی، سید علی، مقاله «تبوک»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۷؛ بلادی، عاتق بن غيث، معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة ص ۵۹-۶۰.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی، ص۷۵؛ سعیدیانفر و ایازی، فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱، ص ۲۷۲-۲۷۵.